День: 11 декабря 2018

Հայկազունիների նոր թագավորությունը Ք.Ա. 7-6-րդ դարերում

Կազմիր Ք.Ա. 7-4-րդ դարերի Հայաստանի կարևոր իրադարձությունների ժամանակագրությունը:/Հայոց պատմություն դասագիրք /էջ 60-63/

Հայ հին վիպաշխարհի նշված հատվածը կարդալուց հետո  քսան նախադասությամբ ամփոփիր Տիգրան Երվանդյանի կերպարը  :

Երվանդ Սակավակյացին հաջորեց որդին՝ Տիգրան Երվանդյանը: Մոցժվսես Խորենացին համարում է, որ Տիգրանը Հայկից ու Արամից հետո ամենաքաջ Հայկազունին է: Տիգրանը աջակցեց պարսից արքա Կյուրոսին տապալելու Մարաստանի տերությունը, քանի որ վերջինս արշավել էր Հայաստանի դեմ: Կյուրոսը ստեղծեց պարակական տերությունը, այն աշխարհի տերություններից ամենամեծն էր:

Հայ հին վիպաշխարհ էջ 59-63/ Տիգրան Մեծ, Տիգրան և Աժդահակ/

Դասարանական

Կարդա , ծանոթացիր, մեկ նախադասությամբ ներկայացրու  տարբեր աղբյուրների հեղինակներին: 

Երվանդունիների մասին պահպանված տեղեկությունները հակասական են։ Այդ պատճառով Երվանդունիների ծագումը, Հայաստանում նրանց միասնաբար և անընդմեջ իշխելու հանգամանքները դեռևս վիճելի են պատմագիտության մեջ։ Ք.ա. 681 թվականին Ասորեստանի Սենեքերիմ արքայի որդիներ Սարասարը և Ադրամելեքը սպանում են իրենց հորը և փախչում Հայաստան։ Ենթադրվում է, որ նրանք հիմնադրել են այս հարստությունը։

Ըստ Մովսես Խորենացու, Հայոց թագավոր Երվանդ Ա Սակավակյացը և նրա գահաժառանգ որդի Տիգրանը Մարաց  թագավոր Աժդահակի ժամանակակիցներ էին։ Այս տեղեկությունը հաստատվում է նաև Տիգրանի և նրա հոր մասին Քսենոփոնի հաղորդմամբ։

Պերգամոն քաղաքից 12կմ հեռավորության վրա գտնված մի հունարեն արձանագրության մեջ Հայաստանի սատրապ Երվանդ Բ–ին վերագրված է բակտրիական ծագում։ Իսկ Կոմմագենեի Անտիոքոս Ա Երվանդունի թագավորի նախնիներին նվիրված Նեմրութ լեռան արձանագրության մեջ Երվանդունիները դասված են Դարեհ Աքեմենյան արքայի հաջորդների ցանկում։ Քանի որ Երվանդ Բ Աքեմենյան Արտաքսերքսես II արքայի փեսան էր, ուրեմն նրա սերունդը կարող էր մայրական գծով ճանաչվել Աքեմենյան։ Երվանդունիների Աքեմենյան շառավիղ լինելու հանգամանքը երբեմն ընդգծվել և գերագնահատվել է։ Ստրաբոնը Երվանդ Դ Վերջինին համարում է Դարեհ I–ի զինակից Հիդարնեսի սերունդ։

Ստրաբոնի այդ վկայության հիման վրա ուսումնասիրողները կարծում են, որ Դարեհ I-ը, վերացնելով Հայաստանի թագավորությունը, որի գահակալները սերում էին Երվանդ Ա Սակավակյացից, Հայաստանի սատրապ է նշանակել Հիդարնեսին, և նրա հաջորդները ժառանգաբար իշխել են մինչև մ.թ.ա. 3-րդ դարի վերջը։ Որովհետև այդ տոհմում հիշատակվում են Երվանդ անունով չորս թագավոր ու սատրապ, ուստի ենթադրում է, որ Հիդարնես Ա կամ նրան հաջորդած համանուն որդին, իրենց իշխանությունը Հայաստանում ամրապնդելու համար խնամիացել են հայոց Երվանդունիների տոհմի հետ։

A=F x s,

F=A : s

s=A : F

• Մարմինը 25Ն ուժի ազդեծության տակ տեղափոխվեց 3մ հեռավորության վրա: Ինչ մեխանիկական աշխատանք կատարվեց:

Լուծում

A = 25 x 3 = 75 Ջ

Պատ.՝ 75 Ջ

• Ուսուցիչը դասը ավարտելուց հետո հայտնաբերեց, որ դասարանը ախտոտվել է և ստիպված եղավ այն արագ մաքրել: Նա ավլելով անցավ 30մ ճանապարհ և դասարանում եղած աղբը մաքրելու համար ծախսեց 3Ն ուժ: Որքան է ուսուցչի կողմից կատարված աշխատանքը:

Լուծում

A = 30 x 3= 90 Ջ

Պատ.՝ 90 Ջ

• Հնդկաստանում հատուկ վարժեցրած փղերը օգնում են մարդկանց ծանր բեռ տեղափոխել և կատարում են 400Ջոուլ մեխանիկական աշխատանք; Որքան ուժ են գործադրում փղերը ծանր բեռը 80 մետր հեռավորության վրա տեղափոխելու համար:

Լուծում

F = 400 : 80 = 5 ուժ

Պատ.՝ 5 ուժ

• Կատուն իր ձագերին տեղափոխեց ավելի ապահով տեղ: Որքան ճանապարհ անցավ կատուն իր ձագերի հետ, եթե նա կատարեց 50Ջ աշխատանք և գործադրեց 5Ն ուժ:

s = 50 : 5 = 10 մ

Պատ.՝ 10 մ

Տնային աշխատանք

Մեխանիկակա աշխատանք; Մեխանիկական էներգիա;

1. Մեխանիկական աշխատանքի օրինակ բերել:

Մի բանվորը դաշնամուրը դաշնամուրը տարավ A կետից B — ը կետը:

1. Ստեղծել խնդիր մեխանիկական աշխատանքի վերաբերյալ: Օգտագործել A = F x s բանաձևը:

Արայիկի մայրիկը տեսնում է, որ տունը կեղտոտվել է: Նա ավլելով անցավ 5 մ ճանապարհ, և ծախսեց 7Ն ուժ: Որքա՞ն է մայրիկի կողմիցկ ատարված աշխատանքը:

Լուծում

A = 5 x 7 = 35 Ջ

Պատ.՝ 35 Ջ

1. Գրել ձեր կարծիքը՝ Ինչ է էներգիան ձեզ համար, միշտ է որ էներգիան աշխատանքի համար է օգտագործվում: Կարող է ինչ-որ մարմին օժտված լինել էներգիայով և այն չօգտագործել: