Месяц: Февраль 2021

15-19 февраля

19 февраля 1869 года родился гений армянской литературы — писатель, поэт и общественный деятель Ованес Тадевосович Туманян.Родился он в живописном селе Дсех . Ованесу пришлось отдалиться от этого райского сада, чтобы отправиться на учебу: сначала в Степанаван, а затем в Тбилиси.Здесь проходит почти вся его жизнь.В своих работах писатель изобличает низкие поступки, отрицательные черты характера и возвышает то, что ценно — любовь, добро, уважение, смелость. А также почитание рода и сбережение национальной сути, что очень важно для сохранения идентичности народа в условиях трагичной армянской истории прошедших столетий.  

Ценности, исповедуемые Ованесом Туманяном, приподнимают значение его личности, делают его шире и выше определенной нации. Он был большим и прозорливым патриотом.Феномен писателя ещё и в том, что спустя годы его произведения не теряют актуальности и остаются востребованными у молодого поколения.  

Туманян стирает временные и языковые границы и «говорит» с читателями на сорока языках мира, на которые переведены его произведения. На протяжении всей творческой жизни Туманян писал статьи, посвященные русской литературе, следил за литературными течениями в ней. Он проникается как западным, так и восточным фольклором. В ереванском Доме-музее Туманяна, где сегодня хранятся его библиотека и часть рукописей, можно оценить диапазон его чтения и частично ознакомиться с документальными источниками, использование которых поэт считал необходимым для написания собственных прозаических и поэтических произведений.

Переводы Туманяна из русской поэзии (Жуковский, Пушкин, Лермонтов, Некрасов, Надсон и др.) отличаются мастерством и тонкостью восприятия первоисточника. Переводы Туманяна раскрыли армянскому читателю роскошный мир русской поэзии, расширили рамки национальной литературы, обогатив ее замечательными образцами, ставшими неотъемлемой частью родной литературы. И так, рассмотрим один из его переводов.

• Прочтать стихотворение А.С. Пушкина,которую Туманян замечательно перевел на армянский язык.

ЗИМНИЙ ВЕЧЕР

Буря мглою небо кроет,
Вихри снежные крутя;
То, как зверь, она завоет,
То заплачет, как дитя,

То по кровле обветшалой
Вдруг соломой зашумит,
То, как путник запоздалый,
К нам в окошко застучит.

Наша ветхая лачужка
И печальна и темна.
Что же ты, моя старушка,
Приумолкла у окна?
Или бури завываньем
Ты, мой друг, утомлена,
Или дремлешь под жужжаньем
Своего веретена?

Выпьем, добрая подружка
Бедной юности моей,
Выпьем с горя; где же кружка?
Сердцу будет веселей.
Спой мне песню, как синица
Тихо за морем жила;
Спой мне песню, как девица
За водой поутру шла.

 Буря мглою небо кроет,
Вихри снежные крутя;
То, как зверь, она завоет,
То заплачет, как дитя.
Выпьем, добрая подружка
Бедной юности моей,
Выпьем с горя; где же кружка?
Сердцу будет веселей.

1825 А.С. Пушкин

ՁՄԵՌՎԱ ԻՐԻԿՈՒՆԸ

Հողմը մեգով երկինքն առնում,
Գալարում է բուքը ձյան,
Մին՝ մանկան պես լաց է լինում,
Մին՝ ոռնում է զերթ գազան.

Մին՝ վայրենի սուլում պես-պես,
Աղմըկում է տանիքում,
Մին՝ ուշացած ճամփորդ, ասես,
Լուսամուտն է նա թակում։

Մեր խըրճիթը աղքատ ու հին,

Ե՛վ մըթին է, և՛ տըխուր.
— Ի՞նչ ես նըստել պատի տակին,
Իմ պառավըս, էդպես լուռ։
Հոգնե՞լ ես դու փոթորիկի
Ոռնոցներից խելագար,

Թե՞ նիրհում ես քո իլիկի
Բըզզոցի տակ միալար։

Արի խըմենք, բարի ընկեր
Իմ սև, ջահել օրերի,
Խըմենք դարդից, բաժակըդ բե՛ր,

Սիրտներըս բաց կըլինի։
Երգի՛ր, ո՞նց էր ապրում խաղաղ
Հավքը ծովի էն ափին,
Երգի՛ր, ո՞նց էր աղջիկը վաղ
Ջուրը գնում մինչ արփին։

Հողմը մեգով երկինքն առնում,
Գալարում է բուքը ձյան,
Մին՝ մանկան պես լաց է լինում,
Մին՝ ոռնում է զերթ գազան։
— Արի խմենք, բարի ընկեր

Իմ սև՜, ջահել օրերի,
Խըմենք դարդից, բաժակըդ բեր,
Սիրտներըս բաց կըլինի։

История создания

История создания «Зимнего вечера» связана с ссылкой поэта в Михайловское. В 1824 г. Александр Сергеевич возвратился на Родину из южной ссылки, однако ему не позволили быстро вернуться к светской жизни, отправив в родовое имение. Надзор за поэтом лег на плечи его отца, поэтому Александр Сергеевич «убегал из дому» и подолгу гостил в имениях соседей. В родном доме он чувствовал себя неуютно, ведь Сергей Львович пытался отправить сына в тюрьму.

Осенью 1825 г. семья поэта переехала в Москву, а Александр Сергеевич в этом году зимовал в Михайловском, практически не выезжая. Вместе с молодым человеком осталась няня Арина Родионовна. Зимой 1825 г. появилась рукопись анализируемого стихотворения, в котором отчетливо проявились автобиографические мотивы.

Задание

• Расскажите историю создания произведения
• Назовите тему стихотворения
• Какие метафоры,эпитеты и сравнения использует автор в стихотворении?
• Провести анализ произведения Пушкина А.С. «Зимний вечер» и одноименного перевода, выделить сходства и различия

171.Յուրաքանչյուր շարքից մեկական բաղադրիչ վերցնելով` բաղադրյալ դերանուններ կազմի՛ր: 

Ա. Այս, այդ, այն, նույն, որ, քանի, ինչ, ոչ: 

Բ. Ինչ, տեղ, պես, քան, պիսի, երորդ:
Ինչ — այսինչ, այդինչ, այնինչ, որ ինչ, ինչ — ինչ, ոչինչ
Տեղ — այստեղ, այդտեղ, այնտեղ, նույն տեղ 
Պես — այսպես, այդպես, այնպես, նույնպես, որպես, ինչպես
Քան — այսքան, այդքան, այնքան, որ քան, ինչքան
Պիսի — այնպիսի, որպիսի, ինչպիսի
Երորդ — որերորդ,

172.Տրված դերանուններով բառեր կազմի՛ր: 

Ես, ինքը (իր կամ յուր), այս, նույն, այլ, ամեն: 
Ես — եսասեր, եսապաշտ, եսամեծար, եսամոլ
Ինքը — ինքնուրյուն, ինքնագով, ինքնահավան, ինքնավստահ
Այս — այսօր
Նույն — նույնանիշ, նույնիմաստ, նույնպես, նույնազգի
Այլ — այլապես, այլասիրված, այլևայլ
Ամեն — Ամենապաշտ, ամենուրեք, ամենուր

173.Տրված որոշյալ դերանուններով նախադասություններ կազմի՛ր: 

Բոլոր, բոլորը, ամբողջ, ամբողջը, ամեն ինչ, յուրաքանչյուր, ամեն մի: 
Բոլոր մարդիկ հավաքվել էին այնտեղ
Բոլորը տուն վերադարձան
Ամբողջ օրը ոչ մի բան չարեց
Նա ամբողջը վաճառեց նրանց
Ամեն ինչ կանի փողի համար
Յուրաքանչյուր մարդ ունի իր իրավունքը
Ամեն մի մարդ շատ է կարևորում իր ազատությունը

174.Տրված ժխտական և անորոշ դերանուններով նախադասություններ կազմի՛ր: 

Ինչ-որ, մի քանի, ուրիշ, ոչ մի, ոչ ոք, ոչինչ:
Ինչ — որ մեկը մոռացավ իր իրերը պահարանում
Մի քանի անգամից նա նոր հասկացավ իր պահանջը
Ուրիշ անգամն նա անպայման կհաղթի
Ոչ մի
Ոչ ոք չնկատեց թե նա ոնց անհետացավ
Ոչինչ չասեց և անհետացավ խավարի մեջ 

175.Փակագծում տրված գոյականներն ու բայերը համաձայնեցրո՛ւ ընդգծված դերանունների հետ: 

ճապոնացի երկարակյաց ձկնորսն ասում էր, որ իր ամբողջ (սնունդը) եղելէ ծովակաղամբն ու հում ձուկը: Նա ամբողջ (գյուղին) խորհուրդ էր տալիս նույն ձևով սնվել:
Իր կյանքի բոլոր (տարիները) անցկացրել է նույն գյուղում:
Քնելու ընդունակությունը կորցրած երեխային քննելով`բոլոր (բժիշկները) (ասել են), թե դա բացաոիկ ու անհավանական դեպք է:
Քնաբեր դեղերից ոչ մեկը (չազդեց):
Քառասուն տարի է, որ իր բոլոր (գիշերները) (նվիրել է) իր անձի զարգացմանը:
Ամբողջ (գիշերը) կարդում է, գրում ու նկարում:
Այդ օրը ոչ մի (վթար) (չգրանցվեց):
Նոր մեքենան առայժմ ոչ մի (հաջողություն) չունի:
Ամբողջ (արձակուրդը) նվիրեց երեխայի ասած մեքենան գտնելուն: 

Կետերի փոխարեն գրել որոշյալ դերանուններ:
Թվում էր` աննշան դեպք էր, բայց խորապես հուզեց ինձ:
Այն գիշեր ծերունին աչք չկպցրեց:
Ամեն անգամ այդ ճանապարհով անցնելիս տխրում էր քաջ հայդուկը:
Մութն ընկնելուն պես այդ անառիկ ամրոցը սարսափազդու տպավորություն էր թողնում ամեն մի անցորդի վրա:
Մահը բոլորին հաշտեցրել էր  նրա հետ, նրանք աշխատում էին իրենց վշտակցությունը հայտնել ժառանգներին:
Կետերի փոխարեն գրել անորոշ դերանուններ:
Գորշավուն ստվարաթղթի վրա ինչ որ բան էր գրված:
Հասնելով ինչ որ շենքի` նա կանգ առավ, նայեց շուրջը և ներս մտավ:
Հյուրերից մի քանիսը արդեն դուրս էին եկել  պատշգամբ` մաքուր օդ շնչելու:
Կետերի փոխարեն գրել փոխադարձ դերանուններ:
Մարդիկ ակնածանքով ճանապարհ էին տալիս  անծանոթ երիտասարդին, քչփչում իրար հետ:
Հեռու հորիզոնում ինչ-որ գիծ նորից բաժանել էր միմիյանց ծովն ու երկինքը:
Գլխարկն այնպես էր նստել գլխին, ասես այդ գլուխն ու գլխարկը իրար համար էին ստեղծվել:
Տարբեր երկրներում ապրող գիտնականները վաղուց էին հետաքրքրվում …?:

Դերանուն նշանակում է անվան դեր կատարող: Դերանուն կոչում են այն բառերը որոնք գործացվում են գոյականի, ածականի, թվականի, մակ բայի և այլ բառերի փոխարեն: Դերանունները բաժանվում են ութ մասի

Անձնական դերանուններն են՝ ես, ինքս, մենք, ինքներս, դու, ինքդ, դուք, ինքներդ, նա, ինքը, նրանք, իրենք:

Ցուցական դերանուններն են` սա, դա, նա, այս, այդ, այն, սույն, նույն, միևնույն, մյուս, այսպես, այդպես, այնպես, այսպիսի, այդպիսի, այնպիսի, նույնպիսի, այսքան, այդքան, այնքան, նույնքան, այսչափ, այդչափ, այնչափ, նույնչափ, այստեղ, այդտեղ, այնտեղ:

Փոխադարձ դերանուններն են իրար, միմյանց, մեկմեկու կամ մեկմեկի

Հարցական դերանուններն են` ո՞վ, ի՞նչ, ինչպիսի՞, ինչքա՞ն, ինչպե՞ս, ինչու՞, ո՞ր, ո՞րը, որքա՞ն, որչա՞փ, որպիսի՞, ո՞րերորդ, որտե՞ղ, ե՞րբ, ու՞ր, քանի՞, քանի՞սը, քանի՞երորդ:

Որոշյալ դերանուններն են՝ ամբողջ, ամեն, ամեն մի, բոլոր, յուրաքանչյուր, ողջ, համայն, ամենայն, ամբողջը, ամենը, ամեն ինչ, ամեն մեկը, ամեն ոք, ամենքը, բոլորը, յուրաքանչյուրը, յուրաքանչյուր ոք, ողջը:

Անորոշ դերանուններն են` ինչ-որ, ինչ-ինչ, ոմն, մեկը, մեկնումեկը, մի, մի քանի, մի քանիսը, ուրիշ, այլ, այսինչ, այնինչ, որոշ, որևէ, ովևէ, երբևէ, երբևիցե, որևիցե: Ժխտական դերանուններն են` ոչ ոք, ոչինչ, ոչ մի, ոչ մեկը:

Կետերի փոխարեն գրել հարցահարաբերական դերանուններ:
1. Հիմա ենք հասկանում, թե որքան անտարբեր ենք եղել այդ մարդու հանդեպ:
2. Ու՞մ ձեռքով են կառուցվել այս շենքերն ու փողոցները:
3. Զարմանքով նայում ես շուրջդ ու մտածում, թե ինչու է կյանքն այսպիսին դարձել:
4. Միայն նա կասի` ինչ է կատարվել այստեղ:
5. Ով  կասի, թե մեր քաղաքում ինչպես հայտնվեցին այդ փոխադրամիջոցները:
6. Սա մի անգնահատելի գանձ է, երբ Դուք պարգևեցիք ինձ:

Կետերի փոխարեն գրել ժխտական դերանուններ:
1. Ոչ ոք չնկատեց, թե բժիշկը երբ դուրս եկավ հիվանդասենյակից:
2. Երկար ժամանակ նրանցից ոչ մեկը չէր համարձակվում խոսել:
3. Գույների այս համադրությունից էլ ոչինչ չստացվեց:
4. Արտասվող ապակիների միջից ոչ մի բան չէր երևում:
5. Թանգարանի դահլիճներում գրեթե ոչինչ չէր փոխվել, ոչ մի ցուցանմուշ կարծես չէր տեղաշարժվել, գողության մասին ոչ ոք  չէր կասկածում, աշխատակիցներից ոչ մեկի մտքով նման բան չէր էլ անցնի:

Նշիր դերանվանական սխալ ձևերը և ուղղիր դրանք:
Մեր (մեզ) համար, իրեն (իր) հետ, մեր(մեզ) պես, ձեր (ձեզ) նման, իրեն (իր) փոխարեն, քեզ (քո) մոտից, ինձ պես, ձեզ հետ, քո (քեզ) նման, իմ (ինձ)մոտ, ձեզ (քեզ) նման, իմ (ինձ)վրա, իմ մոտով, ձեր(ձեզ) մոտ, իմ (ինձ)համար: