Автор: arpinekhachatryan

§6.Էլեկտրական հոսանք:

§7.Էլեկտրական հոսանքի աղբյուրներ: 

Էլեկտրական շղթա և դրա բաղկացուցիչ մասերը:      

1.Որ լիցքակիրներին են անվանում ազատ: Որոնք են ազատ լիցքակիրները՝

ա. մետաղներում    բ. էլեկտրոլիտներում:
Մի շարք մարմիններում լիցքավորված մասնիկները՝ էլեկտրոնները, իոնները, որոնք կարող են ազատ տեղաշարժվել մարմնից մի մասից մյուսը, կոչվում են ազատ լիցքակիրներ: Մետաղներում ազատ լիցքակիրներից են էլեկտրոնները, որոնք պոկվել են ատոմներից: Իսկ էլեկտրոլիտներում դրանք դրական և բացասական իոններն են:

2. Ինչ է էլեկտրական հոսանքը:
Լիցքավորված մասնիկների ուղղորդված շարժումն անվանում են էլեկտրական հոսանք:

3.Ինչ լիցքակիրների ուղղորդված շարժմամբ է պայմանավորված լուսադիոդի լուսարձակումը:
Լուսադիոդը, դա մի սարք է, որը լուսարձակում է, երբ նրա միջով հոսանք է անցնում: Լուսադիոդի լուսարձակումը պայմանավորված  է ազատ էլեկտրոնների ուղղորդված շարժմամբ:

4.Ինչպես է ընտրվում  էլեկտրական հոսանքի ուղղությունը:
Հոսանքի ուղղություն համարում են այն ուղղությունը, որով շարժվում են դրական լիցքավորված մասնիկները:

5. Երբ է հաղորդչով անցնող էլեկտրական հոսանքը չընդհատվող:
Մետաղալարի ներսում հարկավոր է ստեղծել էլեկտրական դաշտ և պահպանել այն:

6.Ինչ է հոսանքի աղբյուրը:
Հոսանքի աղբյուրը Էլեկտրական շղթայում չընդհատվող հոսանք ապահովող հատուկ սարք է:

7. Ինչ մասերից է կազմված պարզագույն գալվանական տարրը:
Գալվանական տարրը բաղկացած է երկու տարբեր մետաղե ձողերից, որոնք կոչվում են էլեկտրոդներ: Էլեկտրոդներն ընկղմված էեն էլեկտրոլիդի մեջ: Էլեկտրոլիդը ծծմբաթթվի թույլ ջրային լուծույթ է: Էլեկտրոդներից մեկը պղնձե, մյուսը ցինկե ձողեր են:

8.Ինչ մասերից է բաղկացած պարզագույն էլեկտրական շղթան:
Եթե հոսանքի աղբյուրի՝ գալվանական տարրի սեղմակներրը հաղորդալարերով միացնենեք սպառիչին, ապա կստանանք պարզղագույն էլեկտրական շղթա:

9.Նկարագրեք  գալվանական տարրի աշխատանքը, երբ տարրի սեղմակներին հաղորդալարերով միացված է սպառիչ:

10.Էներգիայի ինչ փոխակերպումներ են տեղի ունենում  գալվանական տարրում:
Գալվանական տարրում տեղի է ունենում քիմիական էներգիայի փոխակերպում էլեկտրական էներգիայի:

11.Ինչ է էլեկտրական կուտակիչը:
Բազմակի օգտագործման գալվանական աղբյուրներն անվանում են էլեկտրական կուտակիչներ(լատիներենից ՙՙակկումուլատոր՚՚ կուտակիչ բառից):

12. Գալվանական տարրերի և կուտակիչների ինչ կիրառություններ գիտեք:
Գալվանական տարրեը, էլեկտրական կուտակիչները և դրանցից կազմված մարտկոցներն ունեն բազմազան և բազմաթիվ կիրառություններ: Գալվանական տարրեը, օրինակ, օգտագործվում են էլեկտրոնային ժամացույցներում, կառավարման վահանակներում, կենցաղային և տեխնիկական բազմաթիվ սարքերում: Կուտակիչներն ու դրանց մարտկոցներն օգտագործվում են ավտոմեքենաների լուսավորման, դրանց շարժիչները գործարկելու, բջջային հեռախոսների աշխատանքի համար:

13.Որ սարքերն են կոչվում հոսանքի ֆիզիկական աղբյուրներ: Թվարկեք մի քանիսը:
Բացի  հոսանքի քիմիական աղբյուրներից կան նաև  հոսանքի ֆիզիկական աղբյուրներ: Օր՝. էլեկտրական գեներատորները, տուրբոգեներատորները և այլ սարքեր մեխանիկական, ջերմային, էլեկտրամագնիսական, լուսային կամ միջուկային տրոոհման էներգիան փոխակերպում են էլեկտրականի:Երկրի արհեստական արբանյակներում, ինչպես նաև տիեզերական կայաններում հիմնականում տեղադրում են արեգակնային մարտկոցներ:

• Ուրվագծային կամ թվային քարտեզի վրա նշել ՀՀ հարևան երկրներն ու նրանց հետ ունեցած ՀՀ սահմանների երկարությունը:
  

Վրաստան – Հայաստան – 196կմ

Իրան  – Հայաստան – 42կմ

Թուրքիա – Հայաստան – 280կմ

Ադրբեջան – Հայաստան – 930կմ

• Թվային քարտեզի վրա նշել ՀՀ տարածքի հեռավորությունը (ուղիղ գծով) Սև ծովից, Միջերկրական ծովից, Կասպից ծովից և Պարսից ծոցից:
  
  Հայաստան – Սև ծով – 163կմ
  Հայաստան – Միջերկրական ծով – 750կմ
  Հայաստան – Կասպից ծով – 193կմ
  Հայաստան – Պարսից ծոց – 1000կմ

• Բնութագրեք ՀՀ աշխարհագրական դիրքը դիտարկելով այն տնտեսական, քաղաքական և կլիմայական տեսանկյուններից:
• Նշեք 5 երկիր, որոնց աշխարհագրական դիրքը նման է ՀՀ աշխարհագրական դիրքին: 
  
  Սերբիա՝ չունի ելք դեպի ծով
  Բելառուս՝ չունի ելք դեպի ծով, սահմանակցում է 4 երկրի
  Հունգարիա՝ չունի ելք դեպի ծով, շրջապատված է ոչ զարգացած երկրներով
  Պարագվայ՝ ցամաքով շրջապատված երկիր է
  Չեխիա՝ չունի ելք դեպի ծով, լեռնային է

Վարժ. 143
ա)3-x+x^2>0 x^2>x-3
x^2-x+3>0
x^2>x-3
Համարժեք է

բ)x^2-5<3x 4x^2-12x<20
x^2-3x-5<0 4x^2-12x-20<0
4(x^2-3x-5)>0*4
4x^2-12x-20>0
4x^2-12x-20<0
Համարժեք է

գ)x^2-7x/2<4 3x^2-21x-24<0
(x^2-7x)/2<4
x^2-7x<4*2
x^2-7x<8
x^2-7x-8<0
3(x^2-7x-8)<0
3x^2-21x-24<0
Համարժեք է

դ)x^2+5x-7>0 0,01x^2-0,07>1/20x
0,01x^2-0,07+1/20x>0
0,01x^2+1/20-0,07>0
100(0,01x^2+1/20-0,07)>0*100
x^2+5x-7>0
Համարժեք է

Վարժ. 144
ա)7>3x-5x^2
5x^2-3x+7>0

բ)2x>-3+2x^2
-2x^2+2x+3>0

գ)13x^2-5<x
13x^2-x-5<0

դ)4x+5>x^2
-x^2+4x+5>0

Վարժ. 145
ա)10x-x^2>1
-x^2+10x-1>0

բ)4x^2-6>9
4x^2-6-9>0

գ)7<14x+2x^2
-2x^2-14x+7<0

դ)5x^2>13x-8
5x^2-13x+8>0

Վարժ. 146
ա)-x^2>7-3x
-x^2+3x-7>0

բ)-x^2<5x-6
-x^2-5x+6<0

գ)-12<3-0,5x^2
0,5x^2-12x-3<0

Վարժ.147
ա) 0,5x^2>x
0,5x^2-x>0
0,5x^2-x=0
D=1-4*0,5*0=1-0=1
X1=1-V1/2*0,5=1
X2=1+V1/2*0,5=2
X€(-oo;0)U(2;+oo)

բ) 1,3x^2<2x
1,3x^2-2x<0
1,2x^2-2x=0
D=4-4*1,3*0=4-0=4
X1=2-2/2,6=0
X2=2+2/2,6=4/2,6
X€(0,2;6)

Վարժ. 148
ա)10x^2>3+5x
10x^2-5x-3>0
10x^2-5x-3=0
D=25-4*10*(-3)=-95
չի լուծվում

բ)12x^2>8x+3
12x^2-8x-3>0
12x^2-8x-3=0
D=64-4*12*(-3)=-80
չի լուծվում

Քիթը։ Լուիս Ֆերնանդու Վերիսիմու
Կատարել առաջադրանքները․

 1.  Ո՞րն է հեքիաթի գլխավոր ասելիքը: Ընտրե՛ք մտքերից մեկը և ընտրությունը հիմնավորե՛ք:

• Քեզ նվիրված մարդուն պետք է հավատարիմ լինել:
• Ընկերոջդ թերության նկատմամբ կարելի է ներողամիտ լինել:
• Նյութական արժեքից ավելի կարևոր են գեղեցկությունն ու ուրախությունը:
• Մարդու հնարամտությունը սահման չունի:
  2․ «Ես հուսով եմ, ավելի շուտ՝  համոզված եմ, որ դու հասկացար, թե ինչու եմ քեզ նվիրում այս  հեքիաթը»: Ինչո՞ւ է պատմող հերոսը հեքիաթը Ձեզ նվիրում: Հիմնավորե՛ք՝ ըստ ստեղծագործության մեջ արտահայտված գաղափարի:

§8.Էլեկտրական հոսանքի ազդեցությունները: 

§9.Էլեկտրական հոսանքը մետաղներում: 

Առաջադրվող հարցեր՝ 

1.Ինչպիսի ազդեցություններով է օժտված հոսանքը:

Ջերմային, մագնիսական, քիմիական, կենսաբանական:

2.Նկարագրեք փորձեր, որոնցում դրսևորվում է հոսանքի ջերմային ազդեցությունը: Որ սարքերում է օգտագործվում հոսանքի  ջերմային ազդեցությունը:

Լամպի մեջ օգտագործվում է ջերմային էլեկտրական ազդեցություն: Դրա միջոցով լամպի միջուկը տաքանում է, շիկանում և լույս է առաջանում:

3.Ինչ գործնական կիրառություն ունի հոսանքի քիմիական ազդեցությունը:

Հոսանքի քիմիական ազդեցությունը կարող է օգտագործվել մաքուր մետաղներ առաջացնելու համար, մետաղական շերտով պատելու համար՝ ոսկեզօծելու, ցինկապատելու և այլն:

4.Ինչ երևույթներով է դրսևորվում հոսանքի բնախոսական ազդեցությունը:

Հոսանքի կենդանի մարմինների միջով անցնելուց բազմաթիվ տեղի ունեցող երևույթների ցանկը կոչվում է բնախոսական ազդեցություն:

5. Նկարագրեք հոսանքի մագնիսական ազդեցությունը ցուցադրող մի փորձ: Ինչու են այդ ազդեցությունը համարում հոսանքի ամենաբնորոշ ազդեցությունը:

Հոսանքի մագնիսական ազդեցուքյունը ուղեկցում է նրան ամենուրեք, անկախ նրանից թե, ինչպիսի նյութերի միջով է անցնում հոսանքը:

6.Ինչ է բյուրեղի տարածական կամ բյուրեղային ցանցը:

Բյուրեղներում մասնիկները կատարում են անկանոն՝ քաոսային տատանողական շարժում հավասարակշռության դիրքերի՝ հանգույցների շուրբը, որոնց հմախումբը բյուրեղի տարածման կամ բյուրեղային ցանց է:

7. Ինչպես են բաշխված մասնիկները մետաղի բյուրեղային ցանցում

Մետաղում բյուրեղային ցանցի հանգույցների շուրջը տատանվում են դրական իոնները, իսկ հանգույցների միջակա տարածության մեջ անկանոն շարժվում են ազատ էլեկտրոնները:

8.Ինչպիսի շարժումներ են կատարում մետաղի բյուրեղի ազատ էլեկտրոնները և դրական իոնները էլեկտրական դաշտի բացակայությամբ:

Մետաղի ներսում էլեկտրական դաշտի բացակայության դեպքում էլեկտրոնները այնպիսին է, որ ժամանակի ամեն պահի յուրաքանչյուր ուղղությամբ շարժվում է այնքան էլեկտրոն, որքան հակառակ ուղղությամբ:

9. Ինչ է  էլեկտրական հոսանքը մետաղներում:

Մետաղներում էլեկտրական հոսանքն ազատ էլեկտրոնների ուղղորդված շարժումն է:

10.Նկարագրել Ռիկեի փորձը: Այս փորձի արդյունքի հիման վրա ինչ եզրակացություն կարելի է անել:

Վարժ. 137
ա) x^2-x+3>0
x^2-x+3=0
D=1-481*3=1-12=-11
X€(-oo;+oo)

բ)x^2+2x+2<0
x^2+2x+2=0
D=4-4*1*2=4-8=-4
Լուծում չունի

գ) x^2-3x+4<0
x^2-3x+4=0
D=9-4*1*4=9-16=-7
Լուծում չունի

դ) x^2+x+5<0
x^2+x+5=0
D=1-4*1*5=1-20=-19
Լուծում չունի

Վարժ. 138
ա) 3x^2-2x+1>0
3x^2-2x+1=0
D=4-4*3*1=4-12=-8
X€(-oo;+oo)

բ) 5x^2-4x+2<0
5x^2-4x+2=0
D=16-4*5*2=16-40=-24
Լուծում չունի

գ) -4x^2+x-6<0
-4x^2+x-6=0
D=1-4*(-4)*(-6)=1-96=-95
X€(-oo;+oo)

դ) -7x^2+3x-1>0
-7x^2+3x-1=0
D=9-4*(-7)*(-1)=9-28=-19
Լուծում չունի

Վարժ. 139
ա) 0,2x^2-x+100>0
0,2x^2-x+100=0
D=1-4*0,2*100=1-80=-79
X€(-oo;+oo)

բ) 1,7x^2+x+10<0
1,7x^2+x+10=0
D=1-4*1,7*10=1-68=-67
Լուծում չունի

Վարժ. 140
ա) x^2-4,8x-1<0
x^2-4,8x-1=0
D=23,04-4*1*(-1)=23,04+4=27,04
X1=4,8-5,2/2=-0,4/2=-0,2
X2=4,8+5,2/2=10/2=5/1=5
X€(-0,2;5)U(5;+oo)

բ)x^2+3,5x-2>0
x^2+3,5x-2=0
D=12,25-4*1*(-2)=12,25+8=20,25
X1=-3,5-4,5/2=-8/2=-4/1=-4
X2=-3,5+4,5/2=1/2=0,5
X€(-oo;-4)U(0,5;+oo)

Երկրագնդի  շուրջ  իմ  ուղևորությունների  ժամանակ,  ես  այցելեցի  Ներոնիա  կղզին,  որտեղ  օրենքը  պահանջում  էր,  որ  բոլոր  բնակիչները  ունենային  սև  քիթ:  Սև  ինչպես  ածուխը,  թանաքը  կամ  ֆուտբոլային  մրցավարների  համազգեստը:

Սկզբում  պտտվելով  Ներոնիայի  ճանապարհներով,  կարծեցի,  թե  դիմակահանդես  էր.  մարդիկ  ունեին  կանոնավոր  դեմքեր`  բնական  գույներով,  ոմանք  սպիտակ  մաշկով  էին,  ոմանք՝  մի  քիչ  արևից  խանձված,  ոմանք  էլ՝  վարդագույն.  բայց  դեմքերի  մեջտեղում  բոլորը  ունեին  սև  քթեր,  որ  ասես  դուրս  էին  եկել  կոշիկի  վաքսի  տուփից: