Автор: arpinekhachatryan

§ 2. Էլեկտրացույց: Էլեկտրական լիցքի բաժանելիությունը:

§ 3. Ատոմի կառուցվածքը:

1. Որ երևույթի վրա է հիմնված էլեկտրացույցի աշխատանքը: 
Լիցքավորված մարմինների փոխազդեցության վրա է հիմնված էլեկտրացույցի աշխատանքը:

2. Ինչ է էլեկտրացույցը:
Մետաղյա շրջանակին ագուցված է պլաստմասսե խցան, որի միջով մետաղյա ձող է անկացված: Ձողի ծայրին ամրացված է ալյումինե երկու թերթիկ: Շրջանակը երկու կողմից փակված է ապակիով: Եթե հպման միջոցով էլեկտրացույցի ձողը լիցքավորվի, ապա մետաղյա թերթիկները, ստանալով նույնանուն լիցքեր, կվանեն միմյանց:

3. Ինչ է էլեկտրաչափը:
էլեկտրաչափը էլեկտրացույցի մի տեսակ է , որտեղ թերթիկների փոխարեն մետաղյա ձողին ամրացված է ալյումինե թեթև սլաք։

4. Կարելի է արդյոք էլեկտրական լիցքն անվերջ բաժանել?       
Էլեկտրական լիցքը հնարավոր չէ անվերջ բաժանել։ Գոյություն ունի անբաժանելի տարրական լիցք։

5. Որքան է տարրական լիցքը:
Տարրական լիցքը=1․6×10^-16

6. Ինչ կառուցվածք ունի ատոմը՝ ըստ Ռեզերֆորդի:
Ըստ Ռեզերֆորդի ատոմի կենտրոնում գտնվում է միջուկը որում գտնվում են Նեյտրոններ և պրոտոններ։ Ատոմի միջուկ շրջապատված է իր շուրջը պտտվող էլեկտրոններից։

7. Ինչով են միմյանցից տարբերվում տարբեր քիմիական տարրերի ատոմները:
Տարբեր տարրերի ատոմները իրարից տարբերվում են միջուկի շուրջ առկա էլեկտրոնների թվով:

8. Որն է  տվյալ  քիմիական տարրի գլխավոր բնութագիրը:
Քիմիական տարրի գլխավոր բնութագիրը միջուկի լիցքն է։

9. Ինչ մասնիկներ կան միջուկում:
Միջուկը կազմված է պրոտոններից և նեյտրոններից

10. Ինչպես են առաջանում դրական իոնները, բացսական իոնները:

Մեկ կամ մի քանի ատոմ, կազմված դրական լիցքից, կոչվում է դրական իոններ։ Եթե ատոմին միանա 1 կամ մի քանի էլեկտրոն, ատոմը ձեռք կբերի բացասականն լիցք, որտեղից էլ կառաջանան բացասական իոններ:

Առաջադրանքներ նախատեսված 9-րդ դասարանի սովորողների համար

Ներկայացրե՛ք <<1917 թ․ Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը Ռուսաստանում>> հետևյալ տեսակետներով

• Ո՞վ էր ղեկավարում Հոկտեմբերյան հեղափոխությունը Ռուսաստանում, ի՞նչ գիտեք իր մասին։
  Ռուսաստանում կազմակերպված բոլշևիկների առաջնորդ Վլադիմիր Լենինի կողմից
• Ի՞նչ է սոցիալիզմը։ Ի՞նչ է միապետությունը
  ոցիալիզմը քաղաքական գաղափարախոսություն է, որը ենթադրում է համայնավարության և հանրային սեփականության հռչակման միջոցով հասնել սոցիալական արդարության, հավասարության և աշխատավորի ազատագրման։ Սոցիալիզմին բնորոշում և այլ գաղափարախոսություններից առաձնացնում են հետևյալ փոխկապված գաղափարներն ու արժեքները․
• Սոցիալիզմը տնտեսական և քաղաքական համակարգ է, ըստ որի հարստություն ստեղծելը, տեղափոխելը և առևտրի միջոցները պետք է վերահսկվեն աշխատավոր մարդկանց կողմից։ Սոցիալիզմի նպատակը սոցիալական արդարություն հաստատելն է։
  
  Միապետությունը կառավարման մի ձև է, որում ընդհանուր ինքնիշխանությունը ներդրվում է մեկ անձի մեջ, պետության ղեկավարը, որը կոչվում է միապետ, որը պաշտոնը պահում է մինչև մահ կամ հափշտակություն: Միապետները սովորաբար երկուսն էլ պահում և հասնում են իրենց դիրքերին ժառանգական իրավահաջորդության իրավունքով (օրինակ ՝ նրանք կապված էին նախորդ թագավորի հետ, հաճախ ՝ որդին կամ դուստրը), չնայած եղել են ընտրովի միապետություններ, որտեղ ընտրվելուց հետո միապետը զբաղեցնում է պաշտոնը. պապությունը երբեմն կոչվում է ընտրովի միապետություն:
  
• 1917-1922 թթ․ Ռուսաստանում ծագած քաղաքացիական պատերազմում ի՞նչ ուժ հաղթեց և ինչպե՞ս
  Քաղաքացիական պատերազմում հաղթեցին բոլշևիկները
• Ինչպիսի՞ էական փոփոխություններ էին առաջարկում Բոլշևիկյան կուսակցության առաջնորդները Ռուսաստանում

Դասի հղումը

1. Ի՞նչ տարածք է գրավում Հայկական լեռնաշխարհը: Որո՞նք են նրա սահմանները:
   Հայոց Լեռնաշխարհի տարածքը մոտ 450 հազար քառակուսի կիլոմետր է, եթե վերցնենք միայն Մեծ Հայքը և Փոքր Հայքը։ Իսկ եթե Հայոց Լեռնաշխարհի մեջ հաշվենք նաև Հայոց Կիլիկիան կամ Սիսվանը և Հայոց Միջագետքը, ապա Լեռնաշխարհի տարածքը 586 հազար քառակուսի կիլոմետր է։
2. Որո՞նք են Հայկական լեռնաշխարհի խոշոր գետերը, և ո՞ր ջրային ավազաններին են
   դրանք պատկանում:
   Ճորոխ գետը, Արաքս գետը,Եփրատ գետը, Տիգրիս գետը
3. Ի՞նչ խոշոր լճեր կան Հայկական լեռնաշխարհում, ի՞նչ առանձնահատկություններ
   ունեն դրանք:
   Հայկական լեռնաշխարհի խոշոր լճերից են Սաբալանը, Ուրմիան, և Փարվանան: Ուրմիայի ջուրը շատ աղի է, այդ պատճառով այնտեղ կենդանիներ չկան։Սաբալան հրաբուխը Հայկական լեռնաշխարհի երկրորդ ամենաբարձր լեռն է։Լեռը գտնվում է ծովի մակերևույթից 4784 մետր բարձրության վրա։ Փարվանա լճի մակերեսը կազմում է 37,5 քառ. կմ, առավելագույն խորությունը 3,3 մ: Գտնվում է ծովի մակերևույթից 2079 մետր բարձրության վրա։
4. Ինչո՞վ է բացատրվում Հայկական լեռնաշխարհի սեյսմիկ ակտիվությունը, և ի՞նչ
   ավերիչ երկրաշարժեր են գրանցվել այստեղ:
   Հայկական լեռնաշխարհը, որի մի մասում այժմ գտնվում է Հայաստանը, համարվում է աշխարհի սեյսմիկ ակտիվ շրջաններից մեկը և մտնում է Միջերկրածովային սեյսմիկ զոնայի մեջ։Վերջին երկու հազար տարիների ընթացքում Հայկական լեռնաշխարհում ամենաուժեղ երկրաշարժը եղել է 1463 թվականին Երզնկայում, երկրաշարժը հասել է 10 բալի, իսկ մարդկանց մահվան թիվը հասել է 20 հազարի։
5. Ի՞նչ օգտակար հանածոներով է հարուստ Հայկական լեռնաշխարհը: Ներկայումս Հայաստանի Հանրապետության տարածքում ի՞նչ օգտակար հանածոներ կան:
   Հայկական լեռնաշխարհը հարուստ է պղնձով, երկաթով և բրոնզով:Հայաստանում կան այնպիսի օգտակար հանածոներ, ինչպիսին են պղինձը, բրոնզը, և այլն:
6. Քանի՞ «աշխարհներից» էր կազմված Մեծ Հայքը: Պատմական Հայաստանի ո՞ր նահանգների տարածքն է ընդգրկում ներկայիս Հայաստանի Հանրապետությունը:
   Մեծ Հայքը կազմված էր 15 նահանգներից` Աղձնիք, Այրարատ, Արցախ, Բարձր Հայք, Գուգարք, Ծոփք, Կորճարք, Մոկք, Պարսկահայք, Սյունիք, Տայք, Տարուբերան, Ուտիք, Վասպուրական և Փայտակարան: Ներկայիս ՀՀ տարածքում գտնվում է Գուգարք, Ուտիք, Այրարատ, Արցախ և Սյունիք նահանգների մի փոքր մաս։

Նպատակը՝ ընթերցել, մեկնաբանել, բացահայտել Սարոյանի ստեղծագործական աշխարհի յուրահատկությունները։

Խնդիրները
Քննարկման միջոցով  հասկանալի դարձնել  հեղինակի ասելիքը` ստեղծագործության գաղափարը։
Գրական վերլուծությունը կազմակերպել այնպես, որ արժևորվի ստեղծագործությունն իր արտահայտման ձևի մեջ՝ պատկերների, պատկերավորման միջոցների և արտահայտչության մյուս ձևերի միջոցով։

Արդյունքներ՝
Հայ մուկ — վերլուծություն
Խաղողի տերևով տոլմա — վերլուծություն
Լինել ծնված — վերլուծություն
Ծիծաղ — վերլուծություն

Վիլյամ Սարոյանի   «Ծիծաղը» պատմվածքը:

Առաջադրանք

Վերլուծի՛ր, հիմնավորված շարադրի՛ր ընթերցածդ գործի գաղափարը, ընդգծի՛ր հեղինակի ասելիքը, ցույց տուր գործի  դաստիարակչական և ճանաչողական բնույթը։

Վիլյամ Սարոյանի «Ծիծաղ» պատմվածքը տխրեցրեց, ինքս ինձ պատկերացրեցի փոքրիկ տղայի իրավիճակում։ Տղան չէր հասկանում, թե ինչու պետք է ծիծաղի։ Ես զարմացա, թե ինչու էր ուսուցիչն ասում ծիծաղիր, բայց դա իսկապես շատ հետաքրքիր պատժի միջոց է, հազար բարկանալուց ավելի հզոր։Տղան կարծում էր, որ ուսուցչուհին չի ուզում հասկանալ նրան, թե ինչ է տղան զգում, մտածում, թե ինչ ամոթալի իրավիճակի մեջ է հայտվել և ոչ ոք չի կարող նրան օգնել։  Ի վերջո նա ծիծաղեց, որը հետո վերածվեց լացի։ Ուսուցչուհին այդպես վարվեց, որպեսզի տղան հասկանար, թե ինքն ինչ էր զգում։ Այս պատմվածքը մեզ սովորեցնում է, որ պետք է պատասխանատու լինենք մեր յուրաքանչյուր արարքի համար։

ԹԵՄԱ՝ Կորդինատների ուղանկյուն համակարգ

Բանաձև՝ AB=√(x₁-x₀)²+(y₁-y₀)²

1.

2.

3.

6)

x+4/2=-3
x+4=-6
x=-6-4=-10

y+7/2=-2
y+7=-4
y=-4-7=-11

(-10;-11)

c+x/2=a
c+x=2a
x=2a-c

d+y/2=b
d+y=2b
y=2b-d

11,

AB=√(2-x)²+(3-1)²=2
√(2-x)+4=2
(2-x)+4=4
(2-x)=4-4=0
2+x=0
x=2

12․ ա)

AB=√(0-1)²+(1+4)²=√1+25=√26
BC=√(1-5)²+(-4-2)²=√16+36=√52
AC=√(0-5)²+(1-2)²=√25+1=√26
AB=AC

բ)

AB=√(-4-(-2))²+(1-4)²=√4+9=√13
BC=√(-2-0)²+(4-1)²=√4+9=√13
AC=√(-4-0)²+(1-1)²=√16-0=√16
AB=BC

Դասի հղում։

1. Վերլուծել Հայկական լեռնաշխարհի ֆիզիկաաշխարհագրական դիրքի առանձնահատկությունները:
   Հայկական լեռնաշխարհից դեպի արևմուտք տարածվում է Փոքրասիական բարձրավանդակը, իսկ հարավարեւելյան հարեւանությամբ Իրանական բարձրավանդակն է: Հայաստանի ֆիզիկաաշխարհագրական  դիրքի  նկարագիրը  դրանով չի վերջանում: Նրա հյուսիսում  Կովկասյան Մեծ լեռնաշղթան է, հարավում`  Միջագետքի  դաշտավայրը,  արեւելքում`  Կուր  -Արաքսյան  դաշտավայրը (որը հարում է Կասպից ծովին), հյուսիս -արեւմուտքում`  Սեւ ծովը, իսկ հարավ -արեւմուտքում`  Միջերկրական ծովի ափամերձ  լեռնաշղթաները: Հայկական  լեռնաշխարհի  համաաշխարհագրական  կամ  մաթեմատիկաաշխարհագրական  դիրքը  քարտեզի  վրա  արտահայտվում  է  տարածքի  եզրակետերի  կամ  կենտրոնական  մասում  գտնվող  երկրաչափական կենտրոնի աշխարհագրական կոորդինատներով:
2. Բնութագրել Հայկական լեռնաշխարհի վերաբերյալ աշխարհագրական հետազոտությունները տարբեր ժամանակներում:
   Այն տարբեր պատմության դարաշրջաններում տարբեր չափեր և սահմաններ է ունեցել Հայաստանը,օրինակ՝Տիգրան մեծի օրոք Հայստանը զբաղեցնում էր Միջերկրական և Կասպից ծովից մինջև միջագետք ընկած տարածքը։
3. Քարտեզներից օգտվելով նշի՜ր
   • Արևելա-Պոնտական լեռներ, Հայկական Տավրոս, Հայկական Պար
   • Սևանա լիճ, Վանա լիճ, Սևանա լիճ
   • Ճորոխ գետը, Արաքս գետը,Եփրատ գետը, Տիգրիս գետը
   • Նշիր նաև լեռան բարձրությունը

Մասիս լեռը-5165մ
Սիս լեռը-3925մ
Արագած լեռը-4090մ
Թոնդրակ լեռը-3533մ
Սիփան լեռը-2189մ
Մարութա լեռը-29968մ
Ջիլո լեռը-4135մ
Արարատ լեռ-3611մ

Վարժ. 114
ա) (x — 9)(x — 2) > 0
(x — 9)(x — 2) = 0
[x — 9 = 0 => [x = 9
[x — 2 = 0 => [x = 2
x€ (-oo;2) U (9;+oo)
բ) (x-8)(x-19) < 0
(x — 8)(x — 19) = 0
[x — 8 = 0 => [x = 8
[x — 19 = 0 => [x = 19
x€ (-oo;8) U (19;+oo)
գ) (x + 3) (x — 5) < 0
(x + 3) (x — 5) = 0
[x + 3 = 0 => [x = -3
[x — 5 = 0 => [x = 5
x€ (-oo;-3) U (5;+oo)
դ) (x — 4 ) (x + 7) >0
(x-4)(x+7) = 0
[x — 4 = 0 => [x = 4
[x + 7 = 0 => [x = -7
x€ (-oo;-7) U (4;+oo)