Автор: arpinekhachatryan

Դասի հղում։

Այլ հղում․ 1․ 2․

Արևելյան Ասիայի երկների բնակչության ցուցանիշները

• Չինաստան
• Ճապոնիա
• Հյուսիային Կորեա
• Հարավային Կորեա
• Մոնղոլիա

Ասիայի ինտերակտիվ քարտեզ
Ինտերակտիվ խաղեր

• Ասիայի երկրների մայրաքաղաքներով
• Ասիայի Երկրների ուրվագծերով

1. Ի՞նչ առանձնահատկություններ ունի Արևելյան Ասիա տարածաշրջանը:
   Արևելյան Ասիայի տարածաշրջանի մակերևույթը գլխավորապես հարթավայրային է: Այնտեղ նաև ժամանակ առ ժամանակ լինում են ցունամիներ, ջրհեղեղներ, երկրաշարժեր: 
2. Ի՞նչ դեր ունի Արևելյան Ասիան համաշխարհային տնտեսությունում:
   Արևելյան Ասիան մեծ դեր ունի համաշխարհային տնտեսության համար, քանի որ նա աշխարհին տալիս է ՝քարածխի, ուրանի, նավթի, բնական հանոծոների, մանգանի, անագի, ալյումինի, ցինկի, երկաթի պաշարներ: Նաև Արևելյան Ասիայում գտնվում է Չինաստանը, իսկ Չինաստանը շատ մեծ դեր ունի աշխարհում:
3. Որո՞նք են Արևելյան Ասիայի երկրների տնտեսության մասնագիտացված ճյուղերը:
   Արևելյան Ասիայի երկրների տնտեսության մասնագիտացված ճյուղերն են`ածխի հանույթ, սև մետաղաձուլություն, հացահատիկիար ձյունաբերություն, տեքստիլ, մեքենաշինություն, ձկնորսություն:
4. Քարտեզի վրա նշել Արևելյան Ասիայի երկրները և այդ երկրների ափերը ողողող ջրային ավազանները:

Փորձ.Փոխանակման ռեակցիաներ

NaOH+HCl=NaCl+ H2O

7. 1 .Բերված սխեմաներում լրացրե՛ք հարցական նշանի տակ համապատասխան նյութերի բա­նաձեւերը, հավասարեցրեք դրանք եւ նշեք, թե ռեակցիաների ո՞ր տիպին են պատկանում:
   Zn + O2=ZnO Al(OH)=Al2O3 + H2O
   Mg + HCl=MgCl2 + H2
   Fe + Cl=FeCl3
   Au2O3=Au + O2
   Al + CuCl2=Cu + AlCl3
   2.Ի՞նչ են օքսիդները, եւ ինչպե՞ս են դրանք դասակարգում: Տետրում գծե ́ք մի աղյու­ սակ եւ համապատասխան սյունակներում գրեք ստորեւ բերվող օքսիդների բանաձեւերը եւ անվանե ́ք՝
   Na2O — մետաղի օքսիդ
   N2O5 — ոչ մետաղի օքսիդ
   SiO2 —
   CaO — մետաղի օքսիդ
   CrO — մետաղի օքսիդ
   CrO3 — մետաղի օքսիդ
   CuO — մետաղի օքսիդ
   Mn2O7 — մետաղի օքսիդ
   FeO — մետաղի օքսիդ
   SO2 — ոչ մետաղի օքսիդ

Գրե՛ք հետեւյալ փոխարկումների համար ռեակցիաների հավասարումները.
Ca——CaO——Ca(OH)2 ——CaCl2
Ca + O = CaO + H2O = Ca(OH)2 + HCl = CaCl2

3. Ստորեւ բերված բանաձեւերն ունեցող նյու­թերում որոշի՛ր տարրերի Օքսիդացման աստիճաննրը
   K+1 OH-1
   H2+1 SO4-2
   CO2, MgCl2, CuO, HCl:

1.A. Ստորև ներկայացվածներից ո՞ր պարզ նյութն է սովորական պայմաններում գտնվում հեղուկ  ագրեգատային վիճակում.վոլֆրամ, կապար, սնդիկ

2.Գրե՛ք նյութերի քիմիական բանաձեւերը, եթե հայտնի է, որ դրանց բաղադրության մեջ մտնում են.ա) երկաթի մեկ ատոմ եւ քլորի երեք ատոմ,
բ) ալումինի երկու ատոմ եւ թթվածնի երեք ատոմ,
գ) կալցիումի մեկ ատոմ, ածխածնի մեկ ատոմ եւ թթվածնի երեք ատոմ:

3.Ո՞ր նյութերն են կոչվում պարզ եւ որո՞նք՝ բարդ նյութեր: Ստորեւ թվարկված նյութերից առան­ ձին­առանձին գրե՛ք պարզ եւ բարդ նյութերի անուն­ ները՝ թթվածին, ջուր, սնդիկ, պղնձի օքսիդ, երկաթ, ջրածին, երկաթի սուլֆիդ, սնդիկի օքսիդ:

4.Ստորև ներկայացված  ո՞ր շարքի քիմիական տարրերը միայն մետաղական պարզ նյութեր կարող են առաջացնել.Նշի՛ր ճիշտ պատասխանը

• H,Hg,Zn
• Pb,Sn,Zn
• Sn,Pb,Se

5.Ստորև գրված ո՞ր  զույգի նյութերն են մետաղական:Ընտրի՛ր ճիշտ պատասխանը.

• ինդիում և ռուբիդիում
• յոդ և քլոր
• ինդիում և յոդ        
  6.        Հաշվի՛ր  հարաբերական մոլեկուլային զանգ­վածները (Mr) և         նյութերի քիմիական կապի տեսակը.           KOH, H2SO4, CO2, MgCl2, CuO, HCl:

Պարտադիր աշխատանք՝ Ուսումնական նյութ.

 «Մեխանիկական տատանումներ և ալիքներ» բաժնից որևէ  թեմայի շուրջ (թեմայի ընտրությունն ըստ ձեր ցանկության):   

 «Ձայնային ալիքներ»

Առաձգական ալիքները, որոնք տարածվում են օդում, ինչպես նաև` հեղուկներում և պինդ մարմիններում, անտեսանելի են: Սակայն որոշակի այմաններում դրանք կարելի է լսել:ՕրինակՄամլակի մեջ սեղմենք երկար պողպատյա քանոնը: Եթե քանոնի մեծ մասը գտնվի մամլակից վերև (տե՛ս նկար ա), ապա այն տատանելով` չենք լսի նրանից առաջացող ալիքների ձայնը, եթե կարճացնենք մամլակից վեր գտնվող մասը և դրանով իսկ մեծացնենք նրա տատանումների հաճախությունը, կհայտնաբերենք, որ քանոնը ձայն է արձակում
Այն առաձգական ալիքները, որոնք կարող են մարդու մոտ լսողական զգացողություն առաջացնել, կոչվում են ձայնային ալիքներ կամ պարզապես ձայն:ՈւշադրությունՄարդու ականջն ընդունակ է ընկալել մոտավորապես 16 Հց-ից մինչև 20 կՀց հաճախությամբ առաձգական ալիքները: Դրա համար էլ 16 Հց-ից մինչև 20 կՀց տիրույթում ընկած հաճախությունները կոչվում են ձայնային: Ցանկացած մարմին, որ տատանվում է ձայնային հաճախությամբ, ձայնի աղբյուր է, քանի որ նրան շրջապատող միջավայրում առաջանում են նրանից տարածվող ձայնային ալիքներ:Կենդանիները որպես ձայն ընկալում են այլ հաճախությունների ալիքներ: Դրանք կարող ես տեսնել գծապատկերում: 

Գոյություն ունեն ձայնի բնական և արհեստական աղբյուրներ: Ձայնի արհեստական աղբյուրներից մեկը կամերտոնն է (տե՛ս նկար):Այն ստեղծել է անգլիացի երաժիշտ Ջ. Շորը  1711 թ. երաժշտական գործիքներ լարելու համար: Կամերտոնի տատանումների ստանդարտ հաճախությունը 440 Հց է: Սա նշանակում է, որ 1 վայրկյանում նրա ճյուղերը հասցնում են  440 տատանում կատարել: Աչքի համար դրանք տեսանելի չեն: Կամերտոնը հնչեցնելով` նրան ամրացված ասեղը շարժենք մրոտված ապակու շերտի վրայով: Ասեղը շերտի վրա կգծի սինուսոիդի տեսքով հետք: 

Կամերտոնի արձակած ձայնն ուժեղացնելու համար նրա բռնիչն ամրացնում են փայտե արկղիկի վրա, որի մի կողմը բաց է (տե՛ս նկար): Այս արկղիկն անվանում են ռեզոնատոր: Ձայնի աղբյուր կարող են լինել ոչ միայն տատանվող պինդ մարմինները, այլև որոշ երևույթներ՝ պայթյունը, հրացանի գնդակի թռիչքը, քամու ոռնոցը և այլն):

Գազերում և հեղուկներում ձայնային ալիքները տարածվում են խտացման և նոսրացման երկայնական ալիքների տեսքով (տե՛ս նկար): Միջավայրի խտացումները և նոսրացումները, որոնք ի հայտ են գալիս ձայնի աղբյուրի (զանգակ, լար, կամերտոն, հեռախոսի մեմբրան, ձայնալարեր և այլն) տատանումների արդյունքում, որոշ ժամանակ անց հասնում են մարդու ականջին և ստիպելով ականջի թմբկաթաղանթին հարկադրական տատանումներ կատարել` մարդու մոտ որոշակի լսողական զգացողություն են առաջացնում:

Թեմա՝ Նյութի կառուցվածքը.

§32. Ֆիզիկական մարմին և նյութ: Նյութի կառուցվածքը:

§33. Ատոմներ և մոլեկուլներ:

§34. Մոլեկուլների շարժումը: Դիֆուզիա:

1.Թվարկել ձեր շրջապատի մի քանի առարկաներ և նշել թե ինչ նյութերից է այն պատրաստված:

Բաժակ–կավ, ապակի. աթոռ–փայտ. գիրք–թուղթ:

2.Ինչից են բաղկացած ֆիզիկական մարմինները:

Ֆիզիկական մարմինները բաղկացած են նյութերից:

3.Ինչպիսի կառուցվածք ունի նյութը:

4.Ինչպես են անվանում նյութի մասնիկները:

Նյութի մասնիկները կոչվում են ատոմներ:

5.Որ նյութն են անվանում տարր:

Միևնույն տեսակի ատոմներից բաղկացած նյութն անվանում են տարր:

6.Ինչ է մոլեկուլը:

Մոլեկուլը դա ատոմների խումբ է:

7. Ինչ մոլեկուլներ են ձեզ հայտնի:

H₂, O_2, N_2, F₂

8.Որ մասնիկն է օժտված նյութի բոլոր հատկություններով:

Ատոմը

9. Քանի անգամ է ատոմը փոքր խնձորից:

100 000 000 (հարյուր միլիոն) անգամ:

10.Ինչ է դիֆուզիան:

Նյութերի ինքնաբերական խառնման երևույթը կոչվում է դիֆուզիա:

11.Ինչպես է ընթանում դիֆուզիան գազերում, հեղուկներում և պինդ մարմիններում:

Գազերում դիֆուզիան ավելի արագ է ընթանում, քան հեղուկներում: Դա պայմանավորված է նրանով, որ գազերում ատոմների միջև հեռավորությունը ավելի մեծ է: Պինդ մարմիններում դիֆուզիան ընթանում է ավելի դանդաղ քան հեուկներում:

12.Ինչպես է ջերմաստիճանի փոփոխությունը ազդում դիֆուզիայի արագության վրա:

Բարձր ջերմաստիճանում դիֆուզիան ավելի արագ է ընթանում:

Առաջադրանք.

 Սովորել՝

 Է.Ղազարյանի դասագրքից էջ 98-ից մինչև էջ106:

Կատարել՝

Լուծել հետևյալ խնդիրները՝ դասագրքից 129-149, (էջ՝  184-185)

Դիտել ինֆոդասը՝ Строение вещества.

                               Диффузия

Դիֆուզիա

Պատրաստել  ուսումնական նյութեր հետևյալ թեմաներից (թեմայի ընտրությունն ըստ ձեր ցանկության):

ա/  «Մեխանիկական տատանումներ և ալիքներ» թեմայից: 

Մեխանիկական ալիքներՏատանումների տարածումը  տարբեր միջավայրերում կոչվում է ալիք:Երբ անշարժ ջրի մեջ քարեր ենք նետում, ջրի մակերևույթին առաջանում են իրար հաջորդող կատարների և գոգավորությունների տեսքով շրջաններ: Առաջանալով մի տեղում՝ (ուր նետվել էր քարը) անմիջապես սկսում են տարածվել բոլոր կողմերով: Դրանք ալիքներն են:Հեղուկի մակերևույթին ալիքները գոյություն ունեն հեղուկի մասնիկների վրա ծանրության ուժերի և միջմոլեկուլային փոխազդեցության ուժի ներգործության հետևանքով: Այս տեսակի ալիքներից ամենատարածվածը և ուշագրավը ծովի ալիքներն են, այսինքն` ծովերի և օվկիանոսների մակերևույթի ալիքները:

Մեխանիկայում ուսումնասիրվում են առաձգական ալիքները, որոնք տարածվում են տարբեր միջավայրերում` շնորհիվ նրանցում գործող առաձգականության ուժերի: Այդ միջավայրերը կոչվում են առաձգական (տե՛ս նկարը):

Միջավայրի սկզբնական խոտորումը, որը հանգեցնում է ալիքի առաջացմանը, պայմանավորված է միջավայրում որևէ օտար մարմնի ազդեցությամբ: Վերջինս կոչվում է ալիքի աղբյուր:Դա կարող է լինել մարդու ձեռքը, որը հարվածել է պարանին, փոքրիկ քարը, որ նետվել է ջուրը և այլն: 

 ՈւշադրությունԱլիքի առաջացման անհրաժեշտ պայմանը խոտորման պահին արգելակիչ ուժի, օրինակ` առաձգականության ուժերի երևան գալն է: Ուրեմն վակուումում ալիք չի կարող առաջանալ:Ցանկացած առաձգական ալիքում միաժամանակ գոյություն ունեն երկու տեսակի շարժում` միջավայրի  մասնիկների տատանումներ և խոտորման տարածում:  Այն ալիքը, որում միջավայրի մասնիկները տատանվում են նրա տարածման ուղղության երկայնքով, կոչվում է երկայնական, իսկ այն ալիքը, որում միջավայրի մասնիկները տատանվում են նրա տարածման ուղղությանն ուղղահայաց` կոչվում է լայնական:Երկայնական ալիքում խոտորումը ներկայանում է միջավայրի խտացումների և նոսրացումների ձևով (տե՛ս նկար ա), իսկ լայնականում` միջավայրի որոշ շերտերի` մյուսների նկատմամբ տեղաշարժերի սահքի տեսքով (տե՛ս նկար բ): 

 ՈւշադրությունԵրկայնական ալիքները կարող են տարածվել բոլոր միջավայրերում (և՛ հեղուկ, և՛ պինդ, և՛ գազային), իսկ լայնական ալիքները` միայն պինդ միջավայրերում:Ջրի (կամ ցանկացած այլ հեղուկի) մակերևույթի ալիքները ո՛չ երկայնական են, ո՛չ էլ լայնական: Դրանում հեշտ է համոզվել, եթե հետևենք ջրի վրա թեթև մարմնի տեղաշարժերին: 

 Բայց սա դեռ ամենը չէ: Ջրի մակերևույթին մասնիկների շրջանաձև շարժումները (հատկապես տատանումների մեծ լայնույթի դեպքում) ուղեկցվում են ալիքի տարածման ուղղությամբ՝ դրանց դանդաղ տեղաշարժմամբ: Հենց սրանով է բացատրվում «ծովային բարիքների» առկայությունը ծովափերին:

1) AB-ն և AC-ն շրջանագծի լարեր են։ <BAC=70⁰, AB=120⁰: Գտեք AC աղեղի աստիճանային չափը։
70 * 2 = 140
120 + 140 = 260
360 — 260 = 100

2) Շրջանագծում տարված են AB տրամագիծը և AC լարը։ Գտեք BAC անկյունը, եթե կիսաշրջանագծը C կետով տրոհվում է AC և CB աղեղների, որոնց աստիճանային չափերը հարաբերում են, ինչպես 7:2:
7x + 2x = 180
9x = 180
x = 20
20 * 2 = 40
20 * 7 = 140

3) AB-ն շրջանագծի տրամագիծ է։ Շրջանագծի վրա վերցված է C կետն այնպես, որ BC լարը հավասար է շրջանագծի շառավիղին։ Գտեք ABC եռանկյան անկյունները։
<C = 90
CB = OA = OB
<AB = CB / 2
___________
<A = 30
<B = 60

4) Շրջանից դուրս վերցված կետից այդ շրջանագծին տարված են երկու հատող, որոնց կազմած անկյունը 32⁰ է։ Շրջանագծի՝ այդ անկյան կեղմերի միջև առնված աղեղներից մեծը հավասար է 100⁰: Գտեք փոքր աղեղը։
100 : 2 = 50
180 — 50 = 130
130 + 32 = 162
180 — 162 = 18
18 * 2 = 36

5) Գտեք շրջանից դուրս վերցված կետից այդ շրջանագծին տարված երկու հատողներով կազմված սուր անկյունը, եթե շրջանագծի՝ հատողների միջև առնված աղեղները հավասար են 140⁰ և 52⁰։