Ամբողջ ցուցիչով աստիճանի հատկությունները
Առաջադրանքներ գրքից՝ 128, 133, 134, 135, 136, 137:
ա) a-1
բ) a1
գ) a3
դ) a
ե) a2
զ) a9
է) a-3
ը) a-3
թ) a
ժ) a8
ի) a-2
լ) a9
ա) 27
բ) 57
գ) 46
դ) 78
ե) 315
զ) 613
է) 116
ը) 915
ա) a9
բ) a11
գ) a10
դ) a7
ե) a2
զ) a10
ա) 2
բ) 3-1
գ) 58
դ) 102
ե) 5-6
զ) 82
ա) a4
բ) a-4
գ) a5
դ) a8
ե) a-2
զ) a19
ա)
բ)
գ)
դ)
ե)
զ)
Գտնել տրված բառերի հնչյունափոխված արմատները և գրել դրանց անհնչյունափոխ ձևերը:
Շիկանալ ֊ շեկ, գթասիրտ ֊ գութ, գիրություն ֊ գիր, կուտակել ֊ կույտ, իջվածք ֊ էջ, ընձառյուծ ֊ ինձ, թխպոտ ֊ թուպ, ձուլագործ ֊ ձույլ, սնափառ ֊ սին, բքախեղդ ֊ բուք, ածխահատ ֊ ածուխ, չվերթ ֊ չու, ուղղակի ֊ ուղիղ, բուժում ֊ բույժ, ուղեվարձ ֊ ուղի:
Բառաշարքում ընդգծել բարդածանցավոր բառերը: Ինքդ գրիր 5 բարդածանցավոր բառ:
Մրգառատ, մարզպետարան, ընդդիմախոս, անգործություն, ձերբակալություն, ապօրինի, տնտեսագետ, աստվածահաճո, տանտիրուհի, համամարդկային, նվազագույն, աշխարհայացք, առաջնակարգ, համազգային:
Բառաշարքում ընդծել համածանցավոր (նախածանց և վերջածանց ունեցող) բառերը:
Չխոսկան, վերահսկիչ, գերեվարություն, մակագրություն, տարակարծիք, ազգակցական, ուխտագնացություն, հակակրանք, վերաբացում, համտեսում, անդրբևեռային, հակաօդային, ակնաբուժարան, արտահագուստ, առափնյա:
Դաս 7 (19.11.-23.11.)
Ականագունդը պատված է երեք թաղանթներով՝ սպտակուցաթաղանթ, ակնաթաղանթ, ցանցաթաղանթ։ Սպիտակուցաթաղանթն ու ակնաթաղանթն իրականացնում են պաշտպանական և սնուցող գործառույթ։ Ակնագունդի դիմացը ծածկում է եղջերաթաղանթը։ Իսկ նրա տակ է ծիածանաթաղանթը, որը որոշում է աչքի գույնը։ Ծիածանաթաղանթի մեջտեղում բիբն է, որը կարող է ռեֆլեքսաբար մեծանալ և փոքրանալ։ Բբի հետևում է ակնաբյուրեղը, որը երկուռուցիկ ոսպնյակ է։ Ծիածանաթաղանթի հարևանությամբ թաարթիչավոր մարմիններն են, որի մկանները փոխոմ են ակնաբյուրեղի կորությունը։ Դրա շնորհիվ էլ մենք տեսնում ենք հստակ առարկայի պատկեր։ Ցանցաթաղաթը ակնագդնի ներքին թաղանթն է , որն ունի երկու տեսակի լուսընկալիչներ՝ցուպիկներ և սրվակներ։ Ցուպիկներն ընդ որում սրվակներից շատ են և ունեն բարձր լուսազգայություն։ Չնայած սրվակների քչությանը նրանք ընկալում են ու տարբերակում գույները վառ լույսի ժամանակ։Բբի դիմաց սրվակների կուտակման տեղը կոչվում է դեղին բիծ։ Ցանցաթաղանթի այն մասը, որտեղից հեռանում է տեսողական նյարդը և չունի ընկալիչներ կոչվում է կույր բիծ։ Առարկաներից արտացոլված ճառագայթներն անցնում են եղջերաթաղանթի, բբի և ոսպնյակի, ապակենման մարմնի միջով, բեկվում են, և ցանցաթաղանթի վրա ստացվում է առարկայի հստակ, բյց փոքրացած ու շրջված պատկերը։ Նյարդային ազդակները տեսողական նյարդով անցոնւմ են մեծ կիսագնդերի գոտի, որտեղ ձևավորվում է տեսողական զգայութնությունը, և մենք առարկան տեսնում ենք իր բնական դիրքով ու չափով։
Հայերենի ածանցները բաժանվում են երկու մասի` նախածանցներ և վերջածանցներ: Նախածանցներ են կոչվում այն մասնիկները, որոնք ավելանում են բառի սկզբին, իսկ վերջածանցները ավելանում են բառի վերջին: Ածանցները ունեն բառակազմական արժեք, որոնք բառին նոր իմաստ են հաղորդում:
Օրինակ` տուն բառը պարզ բառ է, եթե նրան ավելացնում ենք -ային մասնիկը կամ ածանցը, բառի իմաստը ամբողջովին փոխվում է:
Հայերենի առավել գործածական նախածանցներն են`
հար — հարակից, հարատեւ
համ — համատեղ, համերաշխ
ան — անբախտ, անեզր
ապ — ապուշ, ապերջանիկ
դժ — դժբախտ, դժգույն
տ — տգետ, տձեւ
չ — չտես, չկամ
անդր — անդրկովկաս, անդրադարձնել
նախ — նախագահ, նախադիր
պար — պարբերություն, պարագիծ
թեր — թերակշիռ, թերություն
գեր — գերակշիռ, գերազանց
դեր — դերակատար, դերասան
մակ — մականուն, մակընթացություն
ենթ — ենթադրություն, ենթակա
փոխ — փոխաբերություն, փոխազդեցություն
Վերջածանցներ`
ձգան, հնձան — ան
անձնական, պարբերական — ական
սրթանոթային, աշխարհային — ային
առաջադրանք, աշխատանք — անք
խորանարդ — արդ
կավե, երկաթե — ե
բանջարեղեն, մրգեղեն — եղեն
գազանանոց, խորդանոց — անոց
— ատ
հասույթ, եզրույթ — ույթ
հուզւոմ, բախում — ում
պատմվածք — վածք
— ացք
-որդ
-ու
մարդուկ — ուկ
գեղեցկուհի, ուսուցչուհի — ուհի
բժշկություն, հիվանդություն — ություն
— ուն
-ածո
մարդիկ — իկ
չարիք, բարիք — իք
-յալ
-յակ
-ոն
-արան
-արք
-ացի
-ացու
-մունք
-ոց
-ալի
-անի
-ավետ
-ելի
-եղ
-կոտ
Տնային աշխատանք
Բառաշարքում ընդգծել –ակ վերջածանց ունեցող 6 բառ:
Ազդակ, հնգյակ, հետնաբակ, կայծակ, աչքածակ, աղավնյակ, գլխահակ, օրինակ, երկտակ, միակ, սայլակ:
-ական վերջածանցով
հնգական, ինքնափական, գաղթական, կարճամական, գոյական, մետաղափական, ողբերգական, գնահատական, ողբակական, փախստական:
—անք վերջածանցով
անարգանք, ձիթհանք, կախարդանք, երգիծանք, հրամանք, տեղեկանք, անկյանք, օրհնանք, վարուցանք, տվայտանք, մեծաջանք:
-ատ վերջածանցով
բացատ, անապատ, կիսատ, պողպատ, գունատ, պոչատ, գթառատ, քննադատ, կրճատ, անաշխատ, քնատ:
-եղ վերջածանցով
գնդասեղ, հյութեղ, ուժեղ, աչագեղ, ահեղ, տգեղ, մարմնեղ, թիթեղ, հանճարեղ, անմեղ, շքեղ:
-կոտ ածանցով
երազկոտ, կրակոտ, վախկոտ, մտածկոտ, ծակծկոտ, ալարկոտ, տատասկոտ, ամաչկոտ, աղմկոտ, մտածկոտ:
Դաս 15․
Հարցերի քննարկում։
Համարներ դասագրքից՝ 119,120,121,124
ա)10·10·10·10=10000
10·10·10=1000
10·10=100
10·1=10
10·0=1
1/10
1/102=1/100
1/103=1/1000
1/104=1/10000
բ) 2·2·2·2·2=32
2·2·2·2=16
2·2·2=8
2·1=2
20=1
1/2
1/22=1/4
1/23=1/8
1/24=1/16
1/25=1/32
գ) -27
+9
-3
1
1/-3
1/9
1/27
ա) -1
-1
-1
1
1
բ) -1
1
1
1
1
գ) 4
-4
-4
4
4
ա) 17
բ) 3
գ) 1/81
դ) 1
ե) 9
զ) 1/9
է) -1
ը) 4
թ) 24
ժ) 0
ի) 128
լ) 0
ա) 50 = (-5)0
բ) 5-2 < 52
գ) (-2)3 < (-2)0
դ) -32 = (-3)2
ե) (-2)4 = 2-4
զ) -24 = 2-4
Բառակապակցությունները գրել մեկ բառով:
Oրինակ` ճահիճներով պատված-ճահճապատ
նոր տնկած-նորատունկ
մանրէներ ծնող-մանրէածին
նվեր տվող-մանրէածին
մորը սիրող-մայրասեր
նուրբ հնչող-նրբահունչ
մարդկանց ատող-մարդատյաց
շահույթ բերող-շահաբեր
մաքուր գրած-մաքրագիր
շեկ վարսերով-շիկահեր
միայնակ կյանք վարող-
շատ շնորհներ ունեցող-շատաշնորհ
մեգով պատված-միգապատ
ինչքից զուրկ-ընչազուրկ
Կազմել բարդ բառեր` տրված արմատները գործածելով մի դեպքում բառասկզում, մյուս դեպքում`բառավերջում:
Զրույց
զրուցաբան,
գույն
գույնզգույն, վարդագույն
վեճ
վիճաբանել, բանավեճ
տուն
տնասեր, անտուն
բույս
բուսագետ,
մատյան
երկու
Երրեսուներկու
սեր
սերակեր ,անսեր
ձայն
ձայնալար, քաղցրաձայն
Բառաշարքերում ընդգծել
անդր նախածանցն ունեցող բառերը (5 բառ):
Անդրադարձ, անդրդվելի, անդրիագործ, անդրաշխարհ, անդրծովյան, անդրոշմ, անդրբևեռ, անդրշիրիմ, անդրույք
առ նախածանցն ունեցող բառերը (5 բառ):
Առգրավել, առևտուր, առերես, առյուծ, առափնյա, առվակ, առկայծել, առհասարակ, առնետ
ապ նախածանցն ունեցող բառերը (5բառ):
Ապերասան, ապակեպատ, ապերախտ, ապարդյուն, ապաստան, ապաքինում, ապօրինի, ապարանք, ապաշնորհ
գեր նախածանցն ունեցող բառերը (5բառ):
Գերան, գերբեռնել, գերազնիվ, գերեզման, գերություն, գերխնդիր, գերզգայուն, գերանդի, գերբնական
համ նախածանցն ունեցող բառերը (5բառ):
Համերաշխ, համերգ, համառ, համադաս, համոզմունք, համեմատ, համբավ, համաներում, համազգեստ
տնախածանցն ունեցող բառերը (5բառ):
Տկար, տաղանդ, տհաճ, տգետ, տկլոր, տտիպ, տհաս, տպարան, տձև
տար նախածանցն ունեցող բառերը (5բառ):
Տարադրամ, տարածք, տարատեսակ, տարափ, տարաբախտ, տարաշխարհ, տարիք, տարօրինակ, տարկետում:
Հարցերի քննարկում:
Թեմա՝ Պատկերացում տարածական մարմինների մասին.
Ուղղանկյունանիստ
Զուգահեռանիստ
Խորանարդ
Կարդա տեսությունը դասագրքից, էջ՝ 24:
Առաջադրանքներ:
1.Գծիր տարածական մարմիններ՝ ուղղանկյունանիստ, զուգահեռանիստ, խորանարդ: Նշիր յուրաքանչյուրի գագաթները, կողերը, նիստերը: 
2.Քանի՞ նիստ, քանի՞ կող և քանի՞ գագաթ ունեն զուգահեռագիծը, ուղղանկյունանիստը, խորանարդը:
Զուգահեռագիծ-6նիստ, 12կող, 8գագաթ
Ուղղանկյունանիստ-6նիստ, 12կող, 8գագաթ
Խորհանարդ-6նիստ, 12կող, 8գագաթ
3.Խորանարդի նիստերից մեկի պարագիծը 32 սմ է: Գտեք այդ խորանարդի բոլոր կողերի երկարությունների գումարը:
32:4=8
8*12=96սմ
Պատասխան՝ 96սմ
4.ABCDA1B1C1D1 զուգահեռանիստի մեջ գտեք՝
ա) B1C1–ը և DC–ն, եթե BC = 5 սմ, A1B1 = 4 սմ
բ) զուգահեռանիստի BC, CD, CC1 կողերը, եթե AB = a,
AA1 = b, AD = c:
5. 48 սմ երկարությամբ մետաղաձողը բաժանել են հավասար մասերի և այդ մասերն ընդունելով որպես կողեր՝ պատրաստել են խորանարդ: Գտեք այդ խորանարդի կողի երկարությունը:
48:12=4սմ
Պատասխան՝ 4սմ
75. Բաղադրյալ այնպիսի բառեր կազմի՛ր, որոնց սկզբում լինեն տրված բառերի վերջին բաղադրիչները: Ի՞նչ է փոխվում:
Դեղնակտուց – կտցահարել
կենսախինդ – խինդագիր
կենսագիր – գրասեղան
քինախնդիր – խնդրագիրք
ակնդետ – դիտակից
76.Այնպիսի բաղադրյալ բառեր կազմի՛ր, որոնց վերջում լինեն տրված բառերի առաջին բաղադրիչները: Ի՞նչ է փոխվում:
Բուսական – ծաղկաբույս,
կատվազգի – վագրակատու
սուզանավ – ջրասույզ
սիրառատ – բանասեր
շինություն – փայտաշեն
77.Տրված բառերով բաղադրյալ բառեր կազմիր:
Լվաց – լվացքատուն
եղել – եղելություն
առ – առևտուր
տուր – տուրք
կաց – կացարան
78.Ա շարքի նախածանցներից յուրաքանչյուրը բոլոր հնարավոր ձևերով բաղադրի՛ր Բ շարքի բառերի հետ:
Ա. Հակ, անդր, արտ, համ, նախ, վեր, գեր, տար:
Բ. Կարծիք, դարձնել, գրել, գտնել, հարված, զգեստ, օրոք, դասել:
Հակ – հակադասել, հակահարված, հակադարձ, հակագիր, հակակարծիք
Անդր – անդրադարձ
Արտ – ատագրել, արտազգեստ
Համ – համակարծիք, համադասել, համազգեստ
Նախ – նախօրոք, նախադարձ, նախադասել
Վեր – վերադարձ, վերագրել, վերադասել, վերագտնել
Գեր – գերադասել
Տար – տարակարծիք, տարագրել, տարադասել
79.Ա շարքի նախածանցներից յուրաքանչյուրը բոլոր հնարավորձևերով բաղադրի՛ր Բ շարքի բառերի հետ:
Ա Անդր, հակ, համ, ենթ, նախ, ներ, պար, վեր, տար, փոխ:
Բ. Կովկաս, (հ)արձակ, տարած, դարձ, դնել (դրել), կշիռ, մուծել, փակել, կանգնել, աշխարհ(իկ):
Անդրկովկաս, անդրադարձ, անդրաշխարհիկ
հակադրել, հակադարձ, հակակշիռ
համատարած, համադրել, համարձակ
ենթադրել
նախահարձակ, նախդիր, նախադարձ,
ներդրում, ներդնել, ներմուծել, ներաշխարհ
պարփակել
վերադարձ
տարաշխարհիկ
փոխադրել, փոխադարձ
Առաջադրանքներ
1*Լրացրեք բաց թողնված բառերը
Օքսիներ են կոչվում այն բարդ նյութերի,որոնք կազմված են երկու տարրի ատոմներից,որոնցից մեկը թթվածինն է, որտեղ նրա օքսիդացման աստիճանն` –2 :
Թթուները այն բարդ նյութերն են,որոնք կազմված են ջրածնի ատոմներից և թթվային մնացորդից:
Հիմքեր են կոչվում այն բարդ նյութերը, որոնք կազմված են մետաղի ատոմներից և հիդրոքսո խմբերից:
2*Ք՞անի քիմիական տարրից է կազմված
HNO3 — Կազմված է 3 քիմիական տարրից H, N, O
CO2 – Կազմված է 2 քիմիական տարրից C, O
3 *Գրել քիմիական տարրեր անվանումները և հարաբերական ատոմայի զանգվածը
F — Ֆտոր — 18,
C — Ածխածին – 12,
P — Ֆոսֆոր – 31,
Si — Սիլիցիում – 28,
Na — Նատրիում – 23,
H — Ջրածին – 1,
O — Թթվածին – 16
4.Առանձնացնել տրված նյութերը ` Fe,SO2,HCl,NaCl,BaO,P,Ba(OH)2,Al,H2CO3,Al2O3,Al(OH)3,H2SO4,Fe2O3,HNO3,KNO3,CaCO3,CaO,S,Cl2,MgO,Mg(NO3)2 աղյուսակում և անվանում`
| Մետաղներ | Ոչմետաղներ | Օքսիդ | Թթու | Հիմք | Աղ |
| Fe | P | BaO | HCl | Ba(OH)2 | NaCl |
| Al | Cl2 | SO2 | HNO3 | Al(OH)3 | CaCO3 |
| S | CaO | H2SO4 | Mg(NO3)2 | KNO3 | |
| MgO | |||||
| Al2O3 | |||||
| Fe2O3 | |||||
5.Կազմել հետևյալ աղերի բանաձևերը`Կալիումի կարբոնատ
Մագնեզիումի ֆոսֆիդ
Ալյումինի սուլֆատ
Բարիումի սիլիկատ
Ցինկի քլորիդ
6.Հաշվել LiCl-ի
*հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը
Mr(LiCl)=Ar(Li)+Ar(Cl)=7+35,5=42,5
*զանգվածային հարաբերությունները *
7:35,5
*նշել կապի տեսակը
Իոնային
զանգվածայն բաժինները
7:42=0,17*100=17%
35,5:42=0,83*100=83%
7.Որոշել օքսիդացման ասիճանը.
CO-C2O-2
O2=O-2
H2=H1
HNO3-H1N5O-2
Արփինե Խաչատրյանի բլոգ 