Рубрика: Հայոց Լեզու 2020 - 2021

Կապը որպես խոսքի մաս

 Կապ կոչվում են այն բառերը, որոնք որևէ բառ կապում են մեկ այլ բառին և այդ
կապվող բառի հետ դառնում են նրա լրացումը։ 
Կապերի մի մասը դրվում է կապակցվող բառերից առաջ, մյուս մասը՝
դրանցից հետո, իսկ մի քանիսը՝ առաջ կամ հետո։
 Կապվող բառից առաջ դրվող կապերը կոչվում են նախադրություններ։ Դրանցից են՝ առանց, դեպի, իբրև, մինչև, հանուն, հանձին, հանձինս,  նախքան, չնայած, ըստ, ի, հօգուտ (սխալ է ի օգուտ ձևը) և այլն, օրինակ՝
առանց ընկերների, նախքան երգելը, մինչև դպրոց։
  Կապակցվող բառերից հետո դրվող կապերը կոչվում են հետադրություններ։ Դրանցից են՝ առթիվ, զատ, համար, հանդերձ, հանդեպ, մասին, միջև, ներքո, մեջ, վրա, տակ, նկատմամբ, վերաբերյալ, փոխարեն, մոտ, չափ, նման, դիմաց և այլն, օրինակ՝  հայրենիքի համար, սեղանի մոտ, հերոսի նման։
  Այն կապերը, որոնք կարող են դրվել  կապակցվող բառերից թե՛ առաջ, թե՛ հետո, կոչվում են երկդրություններ, օրինակ՝ բացի, անկախ, շնորհիվ, համաձայն, հակառակ  և այլն։

Առաջադրանքներ

  1. Նշիր կապերի հետ գործածված դերանվանական սխալ ձևերը և ուղղիր դրանք:

Մեր համար, իրեն հետ, մեր պես, ձեր նման, իրեն փոխարեն, քեզ մոտից, ինձ պես, ձեզ հետ, քո նման, իմ մոտ, ձեզ նման, իմ վրա, իմ մոտով, ձեր մոտ, իմ համար:

Մեզ համար, իր հետ, մեզ պես, ձեզ նման, իր փոխարեն, քո մոտից, ինձ պես, ձեզ հետ, քեզ նման, ինձ մոտ, ձեզ նման, ինձ վրա, իմ մոտով, ձեզ նման, ինձ համար:


    2. Յուրաքանչյուր շարքում գտնե՛լ կապը։
1. երբ, բացի, որովհետև, այնտեղ
2. մտերմորեն, ամենուրեք, դեպի, ստեպ-ստեպ
3. վրա, որևէ, և, մյուս
4. ինչու, յուրաքանչյուր, մասին, մասամբ
5. հանուն, անուն, այնքան, սույն:

3. Շնորհիվ, դեպի, փոխարեն, հետո, առաջ, առանց, չնայած, հօգուտ, հանուն կապերը գործածել նախադասությունների մեջ

Նրա շնորհիվ ես աշխատանքի ընդունվեցի:
Մենք գնացինք դեպի գնացքը:
Նրա փոխարեն քույրն էր աշխատում:
Վեցից հետո կվերադառնամ տուն:
Սեպտեմբերից առաջ գրքերս կգնեցի:
Նա առանց եղբոր տեղ չի գնում:
Նրանք գնացին կրկես, չնայած երեսունն անց էին:
Խաղն ավարտվեց հօգուտ մեր թմին:
Հանուն նրա վաղը չենք գնա աշխատանքի:

Рубрика: Հայոց Լեզու 2020 - 2021

Ապրիլյոթյան խորհուրդ

Թո՛ղ աստվածային օրհնությունը հարատև լինի հայ ընտանիքներում, և թո՛ղ Աստված Իր Ամենակարող Աջի հովանու ներքո պահի բոլոր մայրերին և զավակներին:

Ապրիլի 7-ը նաև մայրության և գեղեցկության օրն է, այդ օրը Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի հրահանգով հռչակվել է որպես մայրության օրհնության օր: Ապրիլի 7-ին եկեղեցիներում Ս. Պատարագ է մատուցվում և մայրության բերկրանքին սպասող կանանց օրհնության կարգ է կատարվում:

Ավետումն Սբ Աստվածածնի

Հայ Առաքելական եկեղեցում Ավետման տոնը անշարժ տոն է: Ավետել նշանակում է բարի լուր հաղորդել: Մի ավետիս, որ ստացավ Սուրբ կույս Մարիամը: «Վեցերորդ ամսին Գաբրիել հրեշտակը Աստծու կողմից ուղարկվեց Գալիլիայի մի քաղաք, որի անունը Նազարեթ էր, մի կույսի մոտ, որ նշանված էր Հովսեփ անունով մի մարդու հետ՝ Դավթի տնից: Եվ այդ կույսի անունը Մարիամ էր: Եվ հրեշտակը, գալով նրա մոտ, ասաց. «Ուրախացի՛ր, ո՛վ շնորհընկալ, Տերը քեզ հետ է… Մի՛ վախեցի՛ր, Մարիա՛մ, որովհետև Աստծուց դու շնորհ գտար: Եվ ահա՛ դու կհղիանաս և կծնես մի որդի և նրա անունը Հիսուս կդնես: Նա մեծ կլինի և Բարձրյալի որդի կկոչվի: … Ու նրա թագավորությունը վախճան չի ունենա»: (Ղուկ. Ա 26:33):
Հրեշտակապետի ավետիսն անակնկալ էր Մարիամի համար, քանի որ նա դեռ տղամարդ չէր ճանաչել: Սակայն, իմանալով իրողությունն, ասաց. «Ահավասիկ ես մնում եմ Տիրոջ աղախինը…» (Ղուկ. Ա:38): Սա է Ավետման այն պատմությունը, որ փոխանցել է մեզ Սուրբ Գիրքը:

Рубрика: Հայոց Լեզու 2020 - 2021

Գործնական Աշխատանք

Բաց թողած տեղերում լրացրու և կամ եվ.

ա/ ագեվազ, ալեվետ, ալևոր, արևագալ, բևեռ, Գևորգ, գերեվարել, գինեվետ, գինեվաճառ, գոտևորել, երբևէ, դափնեվարդ, երևույթ, Երևան, թեթևոտն, թերևս, կարեվեր, հարևան, հոգեվիճակ, ձևել, ոսկեվարս,  Եվրոպացի, հետևակ, ունևոր:

բ/ կարևոր, համաեվրոպական, հետևակ, հոգևոր, հևասպառ, ոսկեվաճառ, ոսկ-որված, պարգևել, սեթևեթ, եղրևանի, սերկևիլ, ս-ակնած, վազեվազ, ուղ-ճար, ուղևորվել, ունևոր, իսկույնևեթ, Եվրոպա,եվրոպական, օթևան, ալևոր, այց-ճար, :

գ/ այգեվետ,  արևելք,  արևմտաեվրոպական,  բարևագիր,  -գինե,  -րախորհուրդ, -րամիություն, երթևեկել, թեթևություն, Լևոնյան, հևիհև,  հոգեվարք,  ոգևորություն,  պարգև,  ոսկեվազ, Սևան, սևեռուն, տարեվերջ, հետևակ, հոգեվիճակ, ալեվարս, Երևան, արև, :

Կետերի փոխարեն գրել Ղ կամ Խ.

ա/ աղցան, խախտել, փոխնորդ, պղպեղ, դաղձ, բողկ, դժխեմ, գաղտնիք, ներգաղթ, բախտավոր, կողք, աղքատ, ախտածին, պղպջակ, խրոխտ, սխտոր, եղերերգ, գողտրիկ, դժոխք, ծախսել:

բ/ եղջյուր, հաղթանդամ, ժխտել, խրախճանք, գաղջ, գեղջուկ, մառախուղ, տաղտուկ, զեղչել, կխտար, սանդուղք, կեղտակորույս, ջրախեղդ, ծաղկեպսակ, վխտալ, ոսկրախտ, հաղթանակ:

գ/ ժանտախտ, գաղտագողի, վախճան, ախտահանել, կաղկանձել, տաղերգու, զղջալ, հաղթահարել, կմախք, ընձուղտ, լեռնաշղթա, եղկելի, հղփանալ, փեղկ, ուղտապան, ուխտադրուժ, ախտահարվել, աղտոտ:

դ/ աղճատել, հարբուխ, խեղանդամ, ախտ (հիվանդություն), աղտ (կեղտ), ուղտ (կենդանի), ուխտ (երդում), հարբուխ, խոզապուխտ, թախծադեմ, կարմրախտ, թուղթ, շղթայակապ, գաղտնապահ, տառեխ, հղկել, գաղտնի, փողկապ, ապերախտ, անեղծ, փոցխ, ախտորոշում, եղբայր:

ե/ թղթատար, նախատինք, պանդուխտ, եղյամ, բքախեղդ, կեղծավոր, թախանձել. կողպեք, կթղա (գավաթ), ձաղկել, ձախորդ, նախշազարդել, նախօրե, քաղց, հեղգ (ծույլ), կեղտոտ, հեղձուցիչ, բեղ, փտախտ, ակնբախ, աշխետ (ձի), ապաբախտ, արտագաղթ, գաղտնածածուկ, ծաղկահյուս, շարժասանդուղք:

զ/ խեղդուկ, մաղթանք, դշխուհի (թագուհի), մղկտալ, զմրուխտյա, բաղձալի, Ջավախք, ուխտատեղի, ողկույզ, նողկալի, ապուխտ, սեղմել, թխվածք, շաղկապ, ողբերգակ, թուխպ, ողջ, դրախտային, ուղտափուշ, գաղթօջախ, բարեբախտ, խա-կազարդ, բախտակից, սանդղահարթակ, դժբախտ, թախծաժպիտ, թոքախտ:

Համապատասխանեցրու հայկական առածների սկիզբն ու ավարտը։

ա. աղոթքն իր տեղը 1. անտերին՝ գելը
բ. զուռնեն էնտեղ փչիր                2. որտեղ լսող կա

գ. հացը տաշտիցդ վերցրու          3. փախլավան ուրիշը կերավ

դ. տերովին տերն է տարել           4. թուրն իր տեղը

ե. ալյուրը մենք մաղեցինք           5. ընկերը՝ գյուղիցդ

(ա;4)
(բ;2)
(գ;5)
(դ;1)
(ե;3)

Рубрика: Հայոց Լեզու 2020 - 2021

Գոյական, կրկնողություն

ԳՈՅԱԿԱՆ ԱՆՈՒՆ

Ո՞ր շարքի բոլոր բառերն են  գոյականներ․
ա. վերելակ, հնչուն, փչակ
բ. շեշտակի, հանք, հնչուն
գ. արցունք, հայուհի, վայրէջք,
դ. ուղղակի, փափկասուն, փախուստ

Ո՞ր շարքում են միայն  գոյականներ․

ա. սեր, սիրելի, տիկին
բ. օր, անձրև, գինի
գ. ատաղձ, գուղձ, ցնծագին
դ. ջուր, ծորակ, ջրառատ

  • Ո՞ր շարքում չկա գոյական

ա. հին, հագուստ, դարպաս
բ. վնասվածք, հարգելի, տնական
գ. սեղան, ծովային, ծարավել
դ. գեղեցիկ, գրքային, ամպամած

  Ո՞ր շարքում չկա գոյական․

ա. հայելի, նազելի, գովելի
բ. վնասվածք, հնչեղ, վայրենի
գ. բազկերակ, կանացի, հյուսն
դ. մայրենի, դյուցազնական, կանաչ

Ո՞ր բառը գոյական չէ․

ա. գեղջուկ
բ. դպրոցական
գ. հյութալի
դ. սեր

Ո՞ր բառն է գոյական․

ա. կտրիչ
բ. քննիչ
գ. հուզիչ
դ. դյութիչ

Ո՞ր շարքի բոլոր գոյականները կարող են գործածվել նաև որպես հատուկ գոյական․

1.կաշի, տոպրակ, վահան
2. կթղա, գուղձ, մարզպետ
3. ռազմիկ, աստղիկ, վրեժ
4. վարուժան, երեխա, մանուկ

 Ո՞ր շարքի բոլոր գոյականները կարող են գործածվել նաև որպես հատուկ գոյական․

1․ծաղիկ, փայլակ, շանթ
2. տղա, պատանի, համեստ
3. շուշան, ցորեն, կահույք
4. հայրենիք, տապան, ծիծեռնակ

 Ո՞ր շարքի բոլոր գոյականները կարող են գործածվել նաև որպես հատուկ գոյական․

1․ վասակ, առյուծ, մհեր
2. տիկին, տիրուհի, ազատուհի
3. համբարձում, համեստ, հեղինե
4. հուսիկ, վարազ, որսորդ

Ո՞ր բառը գոյական չէ․

ա. մերսող
բ. գրող
գ. դող
դ. հոսող

Ո՞ր բառը գոյական չէ․

ա. հուզիչ
բ. սուլիչ
գ. վարիչ
դ. գրիչ

Ո՞ր բառը գոյական չէ․

ա․կոշկեղեն
բ․ հողեղեն
գ․խմորեղեն
դ․զարդեղեն

Ո՞ր բառը գոյական չէ․

ա․աստղ
բ․ավագ
գ․աղավնյակ
դ․պատվիրակ

Рубрика: Հայոց Լեզու 2020 - 2021

Գործնական Քերականություն

Բառաշարքերում գտնել և առանձնացնել հոմանիշների 6 զույգ:

 1.Կեղտ, գութ, եղեգնուտ, խիղճ, ավար, թախիծ, կարծիք, օրրան, մորմոք, թալան, իմաստ, հայրենիք, տեսակետ, աղտ:

Կեղտ ֊ աղտ
Գութ ֊ խիղճ
Ավար ֊ թալան
Թախիծ ֊ մորմոք
Կարծիք ֊ տեսակետ
Օրրան ֊ հայրենիք

2.Ձու, նեցուկ, ճաճանչ, պայտ, թարթիչ, վիհ, աշտանակ, արտևանունք,  օշարակ, ճրագակալ, անդունդ ,ճառագայթ, հավկիթ, հենարան:

Ձու ֊ հավկիթ
Նեցուկ ֊ հենարան
Ճաճանչ ֊ ճառագայթ
Թարթիչ ֊ արտևանունք
Վիհ ֊ անդունդ
Աշտանակ ֊ ճրագակալ

3.Աքցան,տաղտուկ, խուճապ, գինարբուք, մորմոք, խրախճանք, արգելք, ահ, գուրգուրանք, երկյուղ, խոչընդոտ, գորով, տագնապ, ձանձրույթ:

Տաղտուկ ֊ ձանձրույթ
Գինարբուք ֊ խրախճանք
Խուճապ ֊ տանգնապ
Ահ ֊ երկյուղ
Գուրգուրանք ֊ գորով
Խոչընդոտ ֊ արգելք

Սյունակներից ընտրել համապատասխան արմատները և կազմել 6 բարդ բառ:

1.Բնություն                                  թղթե                                 

վայրկյան                                  որսալ                                

շեկլիկ                                       հերակալ                                

ձուկ                                           ուղտ                                  

խաղալ                                      չափում                               

ինձ                                             նկարել 

 Բնանկար
Թղթախաղ
Ձկնորս
Շիկահեր
Վարկյանաչափ
Ընձուղտ

  1. Ձյուն                                      պատճառ                       

մուկ                                           ոսկոր                            

այտ                                            դեղ                  
միշտ               կսկծալ                         

դառը                                          դալար                          

սկիզբ                                          ծաղիկ   

Ձնծաղիկ
Այտոսկր
Մկնդեղ
Մշտադալար
Դառնակսկից
Սկզբնապատճառ

3.Երես                                         մորուք                                   

հոգի                                            հանդես                                   

քնար                                           պաշտել                                 

շեկ                                               հավ                                         

զորք                                             հմայել                                     

լայնություն                                 արձակել

Շիկամորուս
Երեսապաշտ
Լայնարձակ
Զորահանդես
Քնարահավ
Հոգեհմայլ

4.Արդար                                       բույլ                                        

սիրտ                                            տունկ                                       

աստղ                                            բեռ                                          

որթ                                               բաց                                          

ուղի                                            հանել

 պատ                                          դատ

Արդարադատ
Սրտաբաց
Աստղաբույլ
Որթատունկ
Ուղեբեռ
Պատուհան

5.Ծաղիկ                                       խմոր                                         

ասեղ                                             գորգ                                           

թթու                                             ճառ                                            

ուղի                                             պատել                                        

բաժակ                                         բույլ

պարիսպ                                     տերև 

Թթխմոր
Ասեղնատերև
Պարսպապատել
Բաժակաճառ
Ծաղկաբույլ
Ուղեգորգ

Ընդգծել բառերը, որոնց մեջ կա
ուկ վերջածանցը (ընդամենը վեց բառ)
մտրուկ, անմոռուկ, օձաձուկ, խղճուկ, ավելուկ, արջամուկ, կտրուկ, խենթուկ, շիկամուկ, մժղուկ, հայդուկ
-ում վերջածանցը
ոռոգում, շշադդում, տրտում, երդում, շարժում, կերուխում, ծագում, կիսահում, հակում, բազում
 — ուտ վերջածանցը
տարեմուտ, եղևնուտ, ավազուտ, մանրակուտ, ծանծաղուտ, թավուտ, եկամուտ, կաղնուտ, լուսամուտ, ճահճուտ
-ք վերջածանցը
աղոթք, վազք, հավաք, շնորհք, լիաթոք, սրտաճաք, օրենք, ցամաք, հրաշք, պարտք, թուրք
-արան վերջածանցը
նվագարան, վառարան, բազմաշարան, տնկարան, ցատկապարան, բուժարան, անվարան, ելարան, գրադարան, ձուլարան
 -անի վերջածանցը
ավագանի, եռաժանի, անվանի, առածանի, ընտանի, նազանի, ամպհովանի, գեղանի, պատանի, ընտրանի, ծիրանի
-անք վերջածանցը
հարգանք, նազանք, ձիթհանք, մեծաջանք, հալածանք, խաբկանք, անկյանք, օրհնանք, վարուցանք, հրամանք, քնքշանք
-ատ վերջածանցը
բացատ, անապատ, գունատ, գթառատ, կրճատ, քնատ,  պողպատ, քննադատ, պոչատ, կիսատ:

Рубрика: Հայոց Լեզու 2020 - 2021

Մակբայ

Յուրաքանչյուր շարքում գտի՛ր մակբայը։
1. արագորեն, դեպի, փայտե, անշուշտ
2. ապա, մասին, լիովին, անշուշտ
3. եթե, որտեղ, ամենուր
4. մյուս, բոլոր, ուր, հապճեպ
5. երբ, բայց, նախօրոք, յուրաքանչյուր
6. միաձայն, ձայնավոր, հնչյուն, շառաչ
7. ինչ-ինչ, փոքրինչ, ինչ, որտեղ
8. սա, բոլոր, մասամբ, յուրաքանչյուր

Կազմի՛ր նախադասություններ՝ գործածելով տրված մակբայները։
Հերոսաբար, մասամբ, փոքր-ինչ, ամենուրեք, լիովին։

Նա հերոսաբար փրկեց բոլորին

Նա փոքր-ինչ արագացավ
Այդ արտահայտությունը ամենուրեք ինձ է հետևում
Նա լիովին երջանիկ էր

Ընդգծիր  երեք  տեղի մակբայ:

ա.  ամենուր, գլխովին, առայժմ, դեմառդեմ, դռնեդուռ, արագ-արագ
բ. հեռու, միանգամայն, կրկին, տեղից տեղ, վերուստ, հիմա
գ. միշտ, մեջտեղ, ընդառաջ, փոխնիփոխ, թեթևակի, վեր
դ. տեղ-տեղ, զույգ-զույգ, դեսուդեն, շատ-շատ, ուշ, այլուր

. Ընդգծիր ժամանակի երեք մակբայ

ա. ավելի, ուշ, վաղը, ձեռաց, այլևս, գյուղեգյուղ
բ. վերջապես, ձեռքից ձեռք, օրեցօր, կամացուկ, այժմ, լիովին
գ. ի վերջո, հազիվհազ, մոտավորապես, դեռևս, մասնակիորեն, առմիշտ

Ընդգծիր ձևի երեք մակբայ

ա. դանդաղ, փոքրիշատե, հավետ, հանկարծ, ուշիուշով, ամենուրեք
բ.  հետզհետե, իսպառ, նախ, մեկ-մեկ, դեմ հանդիման, հազիվ

Ընդգծիր չափի երեք մակբայ:

ա. օրավուր, ամենևին, հազիվ, դեմուդեմ, հապճեպ, ընդամենը
բ. սրտանց, կրկին, ընդմիշտ, դարձյալ, գրեթե, վար

         Մակբայը որպես խոսքի մաս

Լեզվում կան բառեր, որոնք արտահայտում են գործողության
հատկանիշներ, օրինակ՝ հերոսաբար կռվել, դանդաղորեն քայլել, լիովին վստա-
հել, անմիջապես օգնել, չափազանց դժվար։ Գործողության  հատ-
կանիշներ ցույց տվող բառերը միավորվում են մակբայ խոսքի մասի մեջ։

Մակբայները լինում են տեղի, ձևի, չափ ու քանակի, ժամանակի։

Տեղի մակբայները ցույց են տալիս գործողության կատարման տեղը, օրինակ՝
ամենուրեք, դեմ դիմաց, հեռու, մեջտեղ, գյուղեգյուղ, դռնեդուռ։

Ձևի մակբայները ցույց են տալիս գործողության կատարման ձևը, օրինակ՝
արագ, բարեկամաբար, դանդաղ, կամաց, հերոսաբար, միաձայն, լրջորեն, հա-
զիվհազ, հապճեպ, հոտնկայս, ներքուստ, արտաքուստ։

Չափ ու քանակի մակբայները ցույց են տալիս գործողության կատարման
չափը, հատկանիշի դրսևորման աստիճանը, օրինակ՝ ամբողջովին, հաճախ, լիո-
վին, գրեթե, մոտավորապես, բազմիցս, մասամբ, չափազանց, փոքր-ինչ, իսպառ,
քառակի։

Ժամանակի մակբայները ցույց են տալիս գործողության կատարման ժամա-
նակը, օրինակ՝ այժմ, այլևս, այսուհետև, արդեն, նախօրոք, վաղ, վաղուց, ուշ,
օրեցօր, առայժմ, միշտ, հիմա, հավիտյան։

Որոշ մակբայներ բազմիմաստ են և տարբեր նախադասություններում կարող
են արտահայտել տարբեր իմաստներ։ Սրանք կոչվում են ընդհանրական մակբայներ,
օրինակ՝ Շուտ-շուտ այցելում է (չափ). Շուտ-շուտ ուտում էր (ձև)։ Սրանց
տեսակը որոշվում է ըստ տվյալ կիրառության։ Մակբայների մի մասը կազմված է մակբայակերտ ածանցներով, որոնցից են՝
բար (օրինակ՝ հերոսաբար), -պես (օրինակ՝ մշտապես), —որեն (օրինակ՝ մտեր-
մորեն), -ովին (օրինակ՝ ամբողջովին), —ակի (օրինակ՝ շեղակի), -գին (օրինակ՝
ցավագին), -պատիկ (օրինակ՝ կրկնապատիկ), —վարի (օրինակ՝ մարդավարի), –
ուստ (օրինակ՝ ներքուստ) և այլն։
Նախադասության կազմում մակբայները կատարում են պարագաների
շարահյուսական պաշտոններ։

Рубрика: Հայոց Լեզու 2020 - 2021

Բայի սեռը


Բայն ունի երեք սեռ՝   ներգործական, կրավորական և չեզոք:
Ներգործական սեռի բայերը ցույց են տալիս ենթակայի կատարած այնպիսի գործողություն,

որի համար պահանջվում է կրող առարկա:
Օրինակ`Քամին ցրում է ամպերը:
Կրավորական  սեռի բայերը ցույց են տալիս այնպիսի գործողություն, որը ենթական կրում է իր վրա մի ուրիշ առարկայից:
Օրինակ` Ամպերը ցրվում են քամուց:
Կրավորական սեռի բայերը կազմվում են ներգործական սեռի բայերից վ ածանցով:

Չեզոք սեռի բայերը ցույց են տալիս այնպիսի գործողություն, որով ենթական ոչ ներգործում է մեկ ուրիշի վրա, ոչ էլ ուրիշից կրում է իր վրա:
Օրինակ` Ձյուն է գալիս:

Առաջադրանք:

Տրված նախադասությունները դարձրո՛ւ  կրավորական

Քամին երկնքով մեկ հալածում էր ամպերին: 
Ամպերը երկնքով մեկ հալածվում էին քամուց:

Այս նկարը պատին պապս է ամրացրել:
Այս նկարը ամրացվել է պապիս կողմից:

Այս գիրքը նաև ընկերս է կարդացել:
Այս գիրքը կարդացվել է նաև ընկերոջս կողմից:

Առավոտյան ցողը թրջել էր ոտքերը:
Ոտքերը թրջվել են առավոտվա ցողից:

Տերը շանը կապել էր ծառից:
Շունը կապվել էր ծառից տիրոջ կողմից:

Տարբեր մարդիկ տարբեր ձևով էին պատմում առավոտվա դեպքը:
Առավոտվա դեպքը պատմվել է տարբեր մարդկանցից տարբեր ձևերով:

Սարքերը թեթև ցնցում գրանցեցին:
Թեթև ցնցում գրանցվեց սարքերից:

Ինստիտուտի աշխատակիցները մարդկանց զգուշացրին սպասվող փոթորկի մասին:
Մարդկանց զգուշացվեց սպասվող փոթորիկի մասին ինստիտուտի աշխատակիցների կողմից։


Անտառում այդ երեխային որսորդներն էին գտել:
Երեխան գտնվել էր անտառում որսորդների կողմից:

Տղային միշտ նույն երազն էր կախարդում:
միշտ նույն երազն էր կախարդվում տղային:

Վարպետի խնամքոտ ձեռքը տաշում ու իրար կողքի էր դնում քարերը:
Քարերը տաշվում էին վարպետի խնամքոտ ձեռքերով և դրվում իրար կողքի։


Շինարարությունն ավարտին հասցրին: 
Շինարարությունը ավարտին հասցվեց :

Տրված  ներգործական նախադասությունները դարձրո՛ւ կրավորական, իսկ կրավորականները` ներգործական: Փորձի՛ր  բացատրել, թե ինչո՛ւ են վ ածանցով  բայերը համարվում կրավորական, իսկ մյուսները` ներգործական: 

Կրակը ճանապարհորդներին շրջապատել էր բարձր, վտանգավոր օղակով:
Կրակը շրջապատվել էր բարձր, վտանգավոր օղակով ճանապարհորդներին

Տարերքը կամաց-կամաց սեղմում էր իր չարագույժ օղակը:
Կամաց – կամաց չարագույժ օղակը սեղմվում էր տարերքին:

Օվկիանոսում մեծ նավերը ձգում են փոքրերին:
Մեծ նավերը օվկիանոսում ձգվում էին փոքրերին:

Մոլախոտերը քամու կամ կենդանիների բրդի միջոցով են տարածվում:
Մոլախոտերը տարածում են բրդերը քամու կամ կենդանիների միջոցով:

Գրքում մի հետաքրքրական թռչող մեքենա է նկարագրված (գրողի կողմից):
Գրքում գրողի կողմից մի հետաքրքրական թռչող մեքենա է նկարագրած:

Չոր խոտը շատ արագ ու հեշտ է վառվում անգամ փոքրիկ կայծից:


Մի արհեստանոց էլ կառուցվել է գիտական հետազոտությունների համար քաղաքապետի կողմից:

Նախադասություններն ըստ օրինակի փոխի՛ր (դարձրո՛ւ ներգործական):
Օրինակ`

Սիրտը գերվեց աղջկա մի ժպիտից:
Աղջկա մի ժպիտը գերեց սիրտը

Այս ծառի տակ ինչ-որ մեկի կողմից գանձ է թաղվել:


Քարը մաշվել, հարթվել էր անձրևից ու քամուց:


Արտերը խանձվել էին բարկ արևից:
Բարկ արևից խանձել էին արտերը:

Քարտը լրացվում է միայն չափահաս քաղաքացիների կողմից: 
Միայն չափահաս քաղաքացիների կողմից է լրացնում քարտը:

Նա ազատազրկման է դատապարտվել ու տուգանվել իտալական դատարանի կողմից:
Իտալական դատարանի կողմից է դատապարտել ու տուգանել ազատազրկման:

Ութ տարի տղամարդ համարվեց ընկերների կողմից:
Ընկներների կողմից համարեց ութ տարի տղամարդ:

Դյութվել էր ալիքների ու քամու երգով:
Ալիքների ու քամու երգով էր դյութել:

Աղջիկը շրջապատված էր հետաքրքրասերների մեծ խմբով:
Հետաքրքրասերների մեծ խմբով էր շրջապատաց աղջիիկը:

Ընկերս համերգի է հրավիրված: 
Համերգի էր հրավիրած ընկերս:

Դո՛ւրս գրիր այն բայերը, որոնք կարողեն կրավորական դառնալ, և դարձրո՛ւ: 

Օրինակ` 

փնտրել — փնտրվել: 

Վազել, երգել, ցր(վ)ել, կոտր(վ)ել, դնել, թռչել, թրջ(վ)ել, գալ, գնալ, հեռանալ, հեռաց(վ)ել, 
հնար(վ)ել, ներ(վ)ել, լուսանալ, մթնել, մթնեցնել, բարձրանալ, թխել, մրմռալ, մաքր(վ)ել, 
դողալ, վախենալ, սրբ(վ)ել, կարել, հավաք(վ)ել, սարսռալ, հաչել, սիր(վ)ել, մլավել, ծիծաղել, խոսել, հուզ(վ)ել, վիճել: 

Տրված նախադասությունները դարձրո՛ւ ներգործական և պատասխանի՛ր հարցերին: 
Ձվի մեջ զարգացող կենդանի էակը բավական հուսալի զրահով է պաշտպանված:
Ձուն թխսի մարմնի ծանրությունից չի կոտրվում:
Ձվի կճեպը հեշտությամբ է կոտրվում ճուտիկի դեղին կտուցով: Գիտնականների կողմից փնտրվում են համարձակ գաղափարն
իրագործելու հնարները:
Մշակովի բույսերի սերմերը մոլախոտի սերմերից մաքրվում են մագնիսով:
Ինչպե՞ս է փոխվում տրված նախադասության ենթական (ընդգծված է):

Рубрика: Հայոց Լեզու 2020 - 2021

Բայի Գործնական Աշխատանք

Կետերը փոխարինի՛ր ապրել բայից կազմված դերբայներով (ապրելիս, ապրող, ապրած, ապրել): 

Նրա ապրած երկար ու ձիգ տարիների մասին ընդամենը մի երկու նախադասություն կարելի է պատմել: 

Գետափին՝ զով ծառերի ստվերում ապրելիս հիշում էր իր անապատը, խանձված ավազը: 

Կարտոֆիլի արտում ապրող բզեզն արագ բազմանում է ու շարժվում առաջ՝  նոր տարածություններ գրավելու:

Ուզում էր քաղաքից դուրս ու մենակ՝ապրել հեռու մի դաշտում: 

 Կետերը փոխարինի՛ր ապրել բայի դիմավոր ձևերով: 

Քանի՛ տարի ապրում ես մեր երկրում ու չգիտե՞ս մեր օրենքները:
Եթե մի երկու ամիս էլ կապրեք այս  խոնավ ու անարև երկրում, բոլորովին կմոռանա՞ք մեր գյուղը:
Մի քանի օր այստեղ կապրի  ու կտեսնի, թե ի՞նչ դժվար է օրվա հոգսը հոգալը: 

Այստեղ ապրելու ուրիշ ելք չունեմ:
Դու երկար ես ապրել այս աշխարհում ու շատ բան ես տեսել, ինձ մի խորհուրդ տո՛ւր: 

Рубрика: Հայոց Լեզու 2020 - 2021

Բայ Գործնական Աշխատանք

Գտնել տրված բայերի արմատները և որոշել, թե ինչ խոսքի մասերի են պատկանում դրանք:
Գոյական – մատռվակել, հնձել, վճարել, մրրկել, գրկել, կախարդել, նյութել, բուրել, պայտել, ծառայել:
Ածական – պղծել, անարգել, նույնանալ, խարդախել, կապտել, ապշել, մաքրել:
Թվական – երկրորդել, երկուանալ:
Դերանուն — ոչինչանալ

Մատռվակել, պղծել, հնձել, վճարել, երկրորդել, գրկել, մրրկել, անարգել, նույնանալ, կախարդել, խարդախել, երկուանալ, նյութել, կապտել, բուրել, ոչնչանալ, պայտել, մաքրել, ծառայել, ապշել:

Հետևյալ առածներում լրացնել համապատասխան բայերը:
Ջրի բերածը ջուրը կտանի:
Տաշած քարը գետնին չի մնա:
Ուրիշի հացով փորչի կշտանա:
Խոսք կա սարի գլուխ կհասնի, խոսք կա​` սարից ներքևկգլորի:
Խոսք կա մի փութ մեղրով չի ուտի:
Աշխարհի շինողը ու քանդողը լեզուն է:
Հետևյալ գոյականներով և համապատասխան բայերով կազմել երեքական դարձվածք:
Աչք, գլուխ, խելք, ձեռք, սիրտ, հոգի:
Աչք գցել
Աչքով անել
Աչքի ընկնել
գլուխ պահել
գլխի ընկնել
գլուխ ջարդել Խելքը կտրել
Խելքի ձեռքը կրակն ընգնել
Ձեռ առնել
ձեռքից գալ
ձեռքով անել
Սիրտ տալ
Սիրտը առնել
Սիրտը չոքերն ընկնի
Հոգի տալ
Հոգին մաքրել
Հոգին փչել

Որոշիր տրված խոնարհված բայերի դեմքը, թիվը, ժամանակը:
Սովորեցի
գրել եմ
կարդում ենք
ավարտել եք
նկարելու ես
երգում էին
հոգնեցրիր
կորցնում են
բնակվել է
վախենում էիր
թարգմանում էինք
օրհնեց
տխրել են

Рубрика: Հայոց Լեզու 2020 - 2021

Բայ. Գործնական Աշխատանք

Դո՛ւրս գրիր այն բայերը, որոնք կարող են կրավորական դաոնալ, և դարձրո՛ւ: 

Օրինակ` 

փնտրել — փնտրվել: 

Վազել,
երգել-երգվել  
ցրել – ցրվել
կոտրել — կոտրվել 
դնել – դնվել
թռչել, 
թրջել – թրջվել
գալ, 
գնալ, 
հեռանալ, 
հեռացնել – հեռացվել
հնարել – հնրավել
ներել – ներվել
լուսանալ, մթնել, 
մթնեցնել – մթնեցվել
բարձրանալ, 
թխել – թխվել
մրմռալ, 
մաքրել – մաքրվել
դողալ, վախենալ,
սրբել – սրբվել
կարել – կարվել
հավաքել – հավաքվել
սարսռալ, 
հաչել, 
սիրել – սիրվել
մլավել, ծիծաղել, 
խոսել – խոսվել
հուզել – հուզվել
վիճել : 

Բառաշարքում գտիր հոմանիշ բայերի զույգեր:

Թառամել, թոշնել
առողջանալ, ապաքինվել
զմայլվել, հիանալ
պարծենալ, հպարտանալ,
անհայտանալ, չքանալ
սուզվել, ընկղմվել

.Կետերի փոխարեն պահանջված ձևով գրի՛ր փակագծում դրված բառերն ու բառակապակցությունները:
Երգելիս ձայնը գլուխն էր գցում: (երգել — ե՞րբ)
Ձիու սիրտը պայթել էր քուռակի համար  վախից: (վախենալ — ինչի՞ց)
Թեյը տանելիս թափեց: (տանել — ե՞րբ)
Կենսախինդ մարդիկ վախենում են երևալուց: (լուրջ, տխուր կամ ծանր երևալ — ինչի՞ց)
Ու Մոսկվա գնալուց առաջ մի երկու օրով ման է գալիս հարազատ վայրերում: (գնալ — ինչի՞ց)
Մեղր լցնելիս մի կաթիլ գետին թափեց: (լցնել – ե՞րբ)

Կետերի փոխարեն փակագծում դրված բայերը գրի՛ր պահանջված ձևով:
Այդ նամակը կարդալիս նա գունատվեց: (կարդալ — ե՞րբ)
Ամբողջ երեկո կարդալուց հոգնած՝ դուրս եկավ զբոսնելու: (կարդալ — ինչի՞ց)
Այդ տունը կառուցելիս սպասում էր որդու վերադարձին: (կառուցել — ե՞րբ)
Չգիտես ինչու, վախենում էր իր վերջին կամուրջը մինչև վերջ կառուցելուց: (կառուցել — ինչի՞ց)
Ականջները խշշում էին ամբողջ օրն այդ աղմուկը լսելուց: (լսել — ինչի՞ց)
Իրիկնապահին տուն դառնալիս մի անգամ էլ հիշեց խոստումը: (դառնալ — ե՞րբ)
Վիրավորվել էր ընկերոջ՝ առանց պատճառի հետ դառնալուց: (դառնալ — ինչի՞ց)
Վրա-վրա հիվանդանալով նիհարսել էր: (հիվանդանալ — ինչի՞ց)
Հիվանդանալիս միշտ էլ նիհարում է: (հիվանդանալ — ե՞րբ):

3. Ընդգծված բառը փոխարինի՛ր տրված բառերից մեկով

ա) Վիրավորված (սվինահարված) ընկավ ձիուց ու օգնություն կանչեց: Ծաղրուծանակից վիրավորված (նեղացած) հեռացավ ու որոշեց այդ մասին էլ ոչ մեկի հետ չխոսել:

(խոցված, սրահարված, սվինահարված, նեղացած, վշտացած)

բ) Երիտասարդի անկեղծ ժպիտն ու համարձակ խոսքերը նրան գրավեցին (հմայեց): Որոշել էր անպայման գրավել (նվաճել) այդ բերդը, որտեղ երկրի ողջ հարստությունն էին պահել:

(տիրանալ, սեփականել, նվաճել, հրապուրել, հմայել)

գ) Այս պատվանդանի վրա հուշարձան են կանգնեցնելու (կառուցելու): Հարկավոր է կանգնեցնել (դադարեցնել) այդ վիրավորական խոսակցությունը: Էլեկտրական լարերի համար այստեղ մի սյուն են կանգնեցրել:

(բարձրացնել, վեր հանել, ոտքի հանել, հաստատել, կերտել, շինել, կառուցել, կասեցնել, դադարեցնել):

Յուրաքանչյուր շարքում գտնե՛լ ածանցավոր բայը։

1. որոնել, թոշնել, տոնել, իջնել

2. զբոսնել, հայտնել, տեսնել, ձոնել

3. օթևանել, հորինել, հիմնել, ելնել
4. հասնել, մթնել, մեկնել, դեղնել
5. զանազանել, խթանել, անվանել, հագնել

6. ճանաչել, զեղչել, փախչել, կանչել

7. թռչել, շնչել, գոչել, հնչել

8. կոչել, կորչել, շառաչել, կանաչել

9. եզրապատել, կոտրատել, ընդհատել, վանկատել

10.կարոտել, կավճոտել, ցատկոտել, փոշոտել