Рубрика: Հայոց Լեզու 2020 — 2021

1.Լրացրո՛ւ բաց թողնված տառերը:

Սկսվեց մի անօրինակ պայքար երեքի մեջ: Շուշանիկը ճգնում էր հորը բարձրացնել հատակից, հայրն ամուր կպել էր թախտի ոտներին, Դավիթն աշխատում էր նրանց անջատել միմյանցից: Այնինչ բոցերի առաջին ալիքներն արդեն լիզում էին լուսամուտի առաստաղը, իսկ ծուխը հետզհետե բարձրանում էր ու դառնում հեղձուցիչ: Դավթի ուժերն սպառվում էին: Այժմ անդամալույծն ինքն էր գրկել աղջկան իր առողջ ձեռքով և այնպես ամուր, որպես երկաթե գոտի:

2. Փակագծերում նշվածներից ընդգծի՛ր ճիշտ տարբերակը:

(Հայերենլեզուն, հայերենը) աշխարհի հնագույն լեզուներից է:
Իմ հաջողությունների համար ես (պարտական, պարտավոր) եմ ծնողներիս և ուսուցչուհուս:
Բժիշկները հիվանդին (քննեցին, քննարկեցին):
Թռչունների (երամը, երամակը) թռչում էր երկնքում:

3. Ընդգծի՛ր այն բառերը, որոնցում կա հնչյունափոխություն:

Մայրաքաղաք, սիրել, արջաորս, մտամոլոր, սկզբնախաղ, փշատերև, չարալեզու, տգետ, գիտուն, տարեվերջ, եկամտաբեր, ձմեռնամուտ, մսաղաց:

4. Գրի՛ր տրված բառերի հոմանիշները:                                 

Անօրինակ՝ անհամեմատ
անդամալույծ՝ անկյալ
պարպել՝ դատարկել
հետզհետե՝ աստիճանաբար
հեղձուցիչ՝ խեղդուկ

5. Յուրաքանչյուր շարքում գտի՛ր  և ընդգծի՛ր 1 բառ, որ թվական չէ:

ա. հինգ-հինգ, տասը, քառասուներորդ, միլիոնավոր
բ. երկրորդ, այսքան, մեկ ամբողջ հինգ տասնորդական, վեցական
գ. հինգ-վեց, քսանական, հազարանոց, չորրորդ
դ. տասը, քառասունհինգերորդ, հազարավոր, հազար

Հովհաննես Թումանյանի ‹‹Փարվանա›› բալլադից դո՛ւրս հանիր պատկերավորման միջոցներից՝
մակդիրներ՝

փոխաբերություններ՝

Աշխույժ մանկությամբ զարդարում էր նա

Ծերության օրերն ու սարերն իր հոր,

համեմատություններ

՝ Ասում են՝ էնտեղ արծըվի նըման,

Ծիծղուն

2. Յուրաքանչյուր նախադասության մեջ գտի՛ր և ընդգծի՛ր սխալ գործածված բառը:
Այս խոսքը քեզ է վերաբերվում:

խոսքը քեզ է վերաբերվում:

Այդպես մի՛ վերաբերիր նրա հետ:

Մեր կազմակերպությունը պատրաստականություն է հայտնել՝ օգնելու կարիքավորներին:

Առաջին իսկ հանդիպումից Տրդատը սիրահարվեց Հռիփսիմեի վրա:

Առաջին իսկ հանդիպումից Տրդատը սիրահարվեց Հռիփսիմեին

Շնորհավոր քո քսաներկուերորդ տարելիցը:

Շնորհավոր քո քսաներկուերորդ տարեդարձը:ADVERTISEMENTREPORT THIS AD

3. Ո՞ր բառն է, որ հոմանիշ չէ փակագծերում տրված բառին:

            պարգևել, նվիրել, շնորհել, ոգեկոչել /ընծայել/,

վճիտ, ականակիտ, մաքուր, հույլ /ջինջ/,

շտապել, աճապարել, արտորալ, խայտալ /փութալ/,

աղերսել, թախանձել, աղաչել, հորդորել /պաղատել/,

զիջել, ընկրկել, առիթ տալ, նահանջել / տեղի տալ/,

պերճ, փառահեղ, զարդարուն, զեղ /շքեղաշութ/:

4. Ո՞ր բառն է, որ հականիշ է փակագծերում տրված բառին:

Զբաղվել, այրել, լիցքավորել, թռչկոտել /պարպել/,

ոռոգելի, թանձր, սակավաջուր, ջրառատ /անջրդի/,

հանդգնել, չարչարվել, վայելել, ենթարկվել / ընդվզել/,

ճիշտ, սխալ, գունատ, որոշակի / թյուր/:

5. Ընդգծի՛ր հոդակապով բառերը:

            Գույնզգույն, միջնադար, քարաժայռ, տարեվերջ, շուրջպար, հացթուխ, բարետես, կիսախելագար, աներորդի, ուղեմոլոր, ագեվազ, ընդառաջ:

6. Գրի՛ր բառեր, որոնք ունեն հետևյալ կազմությունը:

Նախածանց + արմատ =անտուն

Արմատ + հոդակապ + արմատ =ծաղկեփունջ

Արմատ + վերջածանց =մաքրություն

Արմատ + հոդակապ + արմատ + ածանց =կենսաբանություն

171.Յուրաքանչյուր շարքից մեկական բաղադրիչ վերցնելով` բաղադրյալ դերանուններ կազմի՛ր: 

Ա. Այս, այդ, այն, նույն, որ, քանի, ինչ, ոչ: 

Բ. Ինչ, տեղ, պես, քան, պիսի, երորդ:
Ինչ — այսինչ, այդինչ, այնինչ, որ ինչ, ինչ — ինչ, ոչինչ
Տեղ — այստեղ, այդտեղ, այնտեղ, նույն տեղ 
Պես — այսպես, այդպես, այնպես, նույնպես, որպես, ինչպես
Քան — այսքան, այդքան, այնքան, որ քան, ինչքան
Պիսի — այնպիսի, որպիսի, ինչպիսի
Երորդ — որերորդ,

172.Տրված դերանուններով բառեր կազմի՛ր: 

Ես, ինքը (իր կամ յուր), այս, նույն, այլ, ամեն: 
Ես — եսասեր, եսապաշտ, եսամեծար, եսամոլ
Ինքը — ինքնուրյուն, ինքնագով, ինքնահավան, ինքնավստահ
Այս — այսօր
Նույն — նույնանիշ, նույնիմաստ, նույնպես, նույնազգի
Այլ — այլապես, այլասիրված, այլևայլ
Ամեն — Ամենապաշտ, ամենուրեք, ամենուր

173.Տրված որոշյալ դերանուններով նախադասություններ կազմի՛ր: 

Բոլոր, բոլորը, ամբողջ, ամբողջը, ամեն ինչ, յուրաքանչյուր, ամեն մի: 
Բոլոր մարդիկ հավաքվել էին այնտեղ
Բոլորը տուն վերադարձան
Ամբողջ օրը ոչ մի բան չարեց
Նա ամբողջը վաճառեց նրանց
Ամեն ինչ կանի փողի համար
Յուրաքանչյուր մարդ ունի իր իրավունքը
Ամեն մի մարդ շատ է կարևորում իր ազատությունը

174.Տրված ժխտական և անորոշ դերանուններով նախադասություններ կազմի՛ր: 

Ինչ-որ, մի քանի, ուրիշ, ոչ մի, ոչ ոք, ոչինչ:
Ինչ — որ մեկը մոռացավ իր իրերը պահարանում
Մի քանի անգամից նա նոր հասկացավ իր պահանջը
Ուրիշ անգամն նա անպայման կհաղթի
Ոչ մի
Ոչ ոք չնկատեց թե նա ոնց անհետացավ
Ոչինչ չասեց և անհետացավ խավարի մեջ 

175.Փակագծում տրված գոյականներն ու բայերը համաձայնեցրո՛ւ ընդգծված դերանունների հետ: 

ճապոնացի երկարակյաց ձկնորսն ասում էր, որ իր ամբողջ (սնունդը) եղելէ ծովակաղամբն ու հում ձուկը: Նա ամբողջ (գյուղին) խորհուրդ էր տալիս նույն ձևով սնվել:
Իր կյանքի բոլոր (տարիները) անցկացրել է նույն գյուղում:
Քնելու ընդունակությունը կորցրած երեխային քննելով`բոլոր (բժիշկները) (ասել են), թե դա բացաոիկ ու անհավանական դեպք է:
Քնաբեր դեղերից ոչ մեկը (չազդեց):
Քառասուն տարի է, որ իր բոլոր (գիշերները) (նվիրել է) իր անձի զարգացմանը:
Ամբողջ (գիշերը) կարդում է, գրում ու նկարում:
Այդ օրը ոչ մի (վթար) (չգրանցվեց):
Նոր մեքենան առայժմ ոչ մի (հաջողություն) չունի:
Ամբողջ (արձակուրդը) նվիրեց երեխայի ասած մեքենան գտնելուն: 

Կետերի փոխարեն գրել որոշյալ դերանուններ:
Թվում էր` աննշան դեպք էր, բայց խորապես հուզեց ինձ:
Այն գիշեր ծերունին աչք չկպցրեց:
Ամեն անգամ այդ ճանապարհով անցնելիս տխրում էր քաջ հայդուկը:
Մութն ընկնելուն պես այդ անառիկ ամրոցը սարսափազդու տպավորություն էր թողնում ամեն մի անցորդի վրա:
Մահը բոլորին հաշտեցրել էր  նրա հետ, նրանք աշխատում էին իրենց վշտակցությունը հայտնել ժառանգներին:
Կետերի փոխարեն գրել անորոշ դերանուններ:
Գորշավուն ստվարաթղթի վրա ինչ որ բան էր գրված:
Հասնելով ինչ որ շենքի` նա կանգ առավ, նայեց շուրջը և ներս մտավ:
Հյուրերից մի քանիսը արդեն դուրս էին եկել  պատշգամբ` մաքուր օդ շնչելու:
Կետերի փոխարեն գրել փոխադարձ դերանուններ:
Մարդիկ ակնածանքով ճանապարհ էին տալիս  անծանոթ երիտասարդին, քչփչում իրար հետ:
Հեռու հորիզոնում ինչ-որ գիծ նորից բաժանել էր միմիյանց ծովն ու երկինքը:
Գլխարկն այնպես էր նստել գլխին, ասես այդ գլուխն ու գլխարկը իրար համար էին ստեղծվել:
Տարբեր երկրներում ապրող գիտնականները վաղուց էին հետաքրքրվում …?:

Դերանուն նշանակում է անվան դեր կատարող: Դերանուն կոչում են այն բառերը որոնք գործացվում են գոյականի, ածականի, թվականի, մակ բայի և այլ բառերի փոխարեն: Դերանունները բաժանվում են ութ մասի

Անձնական դերանուններն են՝ ես, ինքս, մենք, ինքներս, դու, ինքդ, դուք, ինքներդ, նա, ինքը, նրանք, իրենք:

Ցուցական դերանուններն են` սա, դա, նա, այս, այդ, այն, սույն, նույն, միևնույն, մյուս, այսպես, այդպես, այնպես, այսպիսի, այդպիսի, այնպիսի, նույնպիսի, այսքան, այդքան, այնքան, նույնքան, այսչափ, այդչափ, այնչափ, նույնչափ, այստեղ, այդտեղ, այնտեղ:

Փոխադարձ դերանուններն են իրար, միմյանց, մեկմեկու կամ մեկմեկի

Հարցական դերանուններն են` ո՞վ, ի՞նչ, ինչպիսի՞, ինչքա՞ն, ինչպե՞ս, ինչու՞, ո՞ր, ո՞րը, որքա՞ն, որչա՞փ, որպիսի՞, ո՞րերորդ, որտե՞ղ, ե՞րբ, ու՞ր, քանի՞, քանի՞սը, քանի՞երորդ:

Որոշյալ դերանուններն են՝ ամբողջ, ամեն, ամեն մի, բոլոր, յուրաքանչյուր, ողջ, համայն, ամենայն, ամբողջը, ամենը, ամեն ինչ, ամեն մեկը, ամեն ոք, ամենքը, բոլորը, յուրաքանչյուրը, յուրաքանչյուր ոք, ողջը:

Անորոշ դերանուններն են` ինչ-որ, ինչ-ինչ, ոմն, մեկը, մեկնումեկը, մի, մի քանի, մի քանիսը, ուրիշ, այլ, այսինչ, այնինչ, որոշ, որևէ, ովևէ, երբևէ, երբևիցե, որևիցե: Ժխտական դերանուններն են` ոչ ոք, ոչինչ, ոչ մի, ոչ մեկը:

Կետերի փոխարեն գրել հարցահարաբերական դերանուններ:
1. Հիմա ենք հասկանում, թե որքան անտարբեր ենք եղել այդ մարդու հանդեպ:
2. Ու՞մ ձեռքով են կառուցվել այս շենքերն ու փողոցները:
3. Զարմանքով նայում ես շուրջդ ու մտածում, թե ինչու է կյանքն այսպիսին դարձել:
4. Միայն նա կասի` ինչ է կատարվել այստեղ:
5. Ով  կասի, թե մեր քաղաքում ինչպես հայտնվեցին այդ փոխադրամիջոցները:
6. Սա մի անգնահատելի գանձ է, երբ Դուք պարգևեցիք ինձ:

Կետերի փոխարեն գրել ժխտական դերանուններ:
1. Ոչ ոք չնկատեց, թե բժիշկը երբ դուրս եկավ հիվանդասենյակից:
2. Երկար ժամանակ նրանցից ոչ մեկը չէր համարձակվում խոսել:
3. Գույների այս համադրությունից էլ ոչինչ չստացվեց:
4. Արտասվող ապակիների միջից ոչ մի բան չէր երևում:
5. Թանգարանի դահլիճներում գրեթե ոչինչ չէր փոխվել, ոչ մի ցուցանմուշ կարծես չէր տեղաշարժվել, գողության մասին ոչ ոք  չէր կասկածում, աշխատակիցներից ոչ մեկի մտքով նման բան չէր էլ անցնի:

Նշիր դերանվանական սխալ ձևերը և ուղղիր դրանք:
Մեր (մեզ) համար, իրեն (իր) հետ, մեր(մեզ) պես, ձեր (ձեզ) նման, իրեն (իր) փոխարեն, քեզ (քո) մոտից, ինձ պես, ձեզ հետ, քո (քեզ) նման, իմ (ինձ)մոտ, ձեզ (քեզ) նման, իմ (ինձ)վրա, իմ մոտով, ձեր(ձեզ) մոտ, իմ (ինձ)համար:

164.Տրված թվականներով բառեր կազմի՛ր`  դրանք բաղադրելով Բ խմբում տրվսւծ արմատների և  ածանցների հետ: 

Ա Երկու, երեք, չորս (քառ), յոթ, ինը, տասը, քառասուն, առաջին, երրորդ:
Բ. ճյուղ, գլուխ, ամ, ակի, անի, յա, յակ, պատիկ: 
Երկու — երկյուղ, երկգլխանի
Երեք — եռագլուխ, եռակի, եռյակ, եռապատիկ
Չորս — քառակի, քառյակ, քառապատիկ
Յոթ — յոթանի, յոթապատիկ
Ինը — իննակի, իննապատիկ
Տասը — տասնակի, տասնյակ, տասնապատիկ
Քառասուն —
Առաջին —
Երկրորդ —

165. Տեքստի թվականները բառերով գրի՛ր: 

Մարդն իր կյանքի յոթանասուն 70 տարվա ընթացքում միջին հաշվով հիսուն միլիոն50 000 000 քայլ է անում:  Քաղաքային տրանսպորտով երթևեկող մարդն օրական երկու հազար 2 000 քայլ է անում:
Մարդն իր կյանքի յոթանասունից տասներեքը 70 տարիներից 13-ը ծախսում է խոսակցությունների, վեց 6 տարի ` ուտելու վրա: Այդ ընթացքում հարյուր 100 տոննա ուտելիք է օգտագործում:
Կյանքի մեկ երրորդը 1/3-ը քնած  է անցկացնում: 

166.Տեքստի թվականները բառերով գրի՛ր:

Կալիֆոռնիացի քառասունամյա 40-ամյա մի մարդ (Պիտեր Նիկեյրսը) Միացյալ Նահանգները ` Խաղաղ օվկիանոսից մինչև Ատլանտյան, ոտքով անցավ իննուսունիննը 99 օր տասներեք 13 ժամ տասներեք 13 րոպեում, վեց 6 ժամով ավելի արագ, քան նույն տարածությունն անցած հայրենակիցը:  Ճանապարհի երկարությունը չորս հազար ինն հարյուր չորս 4904 կիլոմետր էր: Մեկ 1 օրում անցնում էր միջին հաշվով հիսուն 50 կիլոմետր: 

167.Փակագծում տրված բառերը գրի՛ր կետերի փոխարեն` դնելով պահանջված թվով: 

Այդ լողացող գործարանը մեկ օրում կարող է մշակել երեսուն կապույտ կետեր (կետ), ստանալ 600 (տոննա) ճարպ, որը համարժեք է 2400 (հեկտար) տարածությամբ արևածաղկի դաշտից ստացվող յուղին:
1961 թվականին արդեն Ասիայում 600 ռնգեղջյուրներ (ռնգեղջյուր) մնացին (մնալ):
Մի քանի ժամվա ընթացքում Արջակղզում 900 ծովափղերին (ծովափիղ) խփեցին (խփվել):
Իրենց որսացած 900 ծովափղերին (ծովափիղ) էլ թողել (թողնել) տեղում ու տարել էին միայն ժանիքները: Երկրի վերջին հինգ նախագահներն (նախագահ) (հետևել) են կենդանական ու բուսական աշխարհի վերականգնմանը:
Ջրհեղեղի դատարկած վեց գյուղեր (գյուղ) արդեն վերաբնակիչներ են ապրում:
Ժլատորեն բաշխվել է(բաշխվել) թանկարժեք փոշու վերջին հիսուն գրամը(գրամ): 

169.Փոխի՛ր թվականների գրության ձևը: 

Բրազիլացի մի դերվիշ կարողացավ 115 հարյուր տասնհինգ օր սոված մնալ:
XIX Տասնիններորդ դարի երրորդ քառորդին պեղումներն ավարտվեցին:
Ամբողջ XVII տասնյոթերորդ դարի ընթացքում իսպանացիներն արտահանեցին ինկերի հարստությունը: Տաճարները 100-ական հարյուրական տարում էին կառուցվել:
Արկածախնդիր նավապետն այդ ժամանակ տարեկան 7-8 հազար յոթից ութ հազար տոննա գուանո (թռչնաղբ) էր վաճառում: Միայն Չինչա կղզում (Պերու) հինգից տասը միլիոն ջրագռավ կար: Ամենամեծ որսը կատարվեց 1938 հազար ինն հարյուր երեսունութ թվականին, երբ խփվեց ավելի քան 54 հիսունչորս հազար կետ:

170.Սխալ գործածված կամ գրված թվականները գտի՛ր և ուղղի՛ր:
Ութ տարում երեսունինն անգամ քննություն է հանձնել:
Նրա հավանոցում երեք հարյուր վաթսուներկու թև թռչուն կա:
Բոլոր երեխաներին վեց — վեց մատիտ տվեցին:
Նա ամեն օր անցնում է հիսուն կիլոմետր:
ХХ-րդ դարն ավարտին է մոտենում:
1886 թվականին շախմատի համար առաջին արքան դարձել է Ստեյնիցը, որն այդ կոչումը պահել է մինչև 1894 թվականը: Նրանց ամենաառաջին հանդիպումը 1926 թվականին է եղել:
 Օլիմպիական XII և XIII-րդ խաղերը համաշխարհային պատերազմի պատճառով տեղի չունեցան:  

Թվականներ կոչվուն են այն բառերը որոնք ցույց են տալիս առարկայի թիվ կամ քանակ և թվային կարգ կամ դաս: Թվականները լինում են՝ քանակական, դասական, բաշխական և կոտորակային: Քանակական թվականները ցույց են տալիս առարկայի քանակը, թիվը: Եվ պատասխանում են քանի հարցին: Օրինակ մեկը, տասը, քսանը և այլն: Դասական թվականները ցույց են տալիս առարկայի դասը կամ թվային կարգը, և պատասխանում են որերորդ, քանի երորդ հարցերին:Օրինակ երկրորդ, տասներորդ և այլն: Բաշխական թվակաները ցույց են տալիս առարկաների քանակի բաշխումը և կազմվում են ական վերջածանցով կամ թվի կրկնությամբ: Օրինակ տասական կամ 10 — 10: Կոտորակային թվականները ցույց են տալիս ամբողջի մաս կազմող թվեր, օրինակ երկու երրորդ, մեկ հինգերորդ և այլն:
Թվականների գրությունը
Թվականները գրվում են արաբական նիշերով, օրինակ 1, 5, 10, 1110: Հռոմեկան նիշերով, սրանցով գրվում են դասական թվականները, օրինակ I, II, III, IV և այլն: Հայերենի այբուբենի թվային արժեքով օրինակ Ա — 1, Բ — 2, Գ — 3, Ժ — 10 Ճ — 100: Եվ հայերենի բառերով օրինակ մեկ, երկու, հարյուր և այլն: Թվական կազմող ածանցները կոչվում են թվականակեր ածանցներ, դրանք երեքն են՝ սուն, րորդ և ական: Օրինակ հիսուն, վաթսուն, երկրորդ, հինգերորդ, տասական, հարուրական: Տասնմեկից իննուսունինը թվականները գրվում են իրար հետ:

1. Առածներում լրացնել թվականները:
Ուզողի մեկ  երեսն է սև, չուզողի  տասը :
Տասը չափիր, մեկ կտրիր:
Գիտունին մեկ ասա, անգետին հազար ու մեկ:
Մի ունեցիր հարյուր դահեկան, ունեցիր երկու բարեկամ:
Հինգ մատիցդ որ մեկը կտրես, արյուն դուրս կգա:
Մի խելքը լավ է, երկուսն` ավելի լավ
Հերոսը մեկ անգամ է մեռնում, վախկոտը` հազար :

2. Հետևյալ թվականները գրել տառերով
ա. 69, 1988, 357, 2968, 99, 3-րդ, 10-րդ:
Վաթսունինը, հազար ինն հարյուր ութսունութ, երեք հարյուր հիսունյոթ, երկու հազար ինն հարյուր վաթսունութ, իննուսունիննը, երրորդ, տասներորդ:
բ.  I,II,III,IV,V,VI,VII,VIII,IX,X:
Մեկ, երկու, երեք, չորս, հինգ, վեց, յոթ, ութ ինն, տաս:

3. Տրված բացարձակ թվականները արմատի կրկնությամբ և ածանցման միջոցով դարձնել բաշխական, նույնը դարձնել նաև դասական:
Մեկ — առաջին, մեկական
չորս — չորրորդ, չորսական
հինգ — հինգերորդ, հինգական
ութ — ութերորդ, ութական
ինը — իններորդ, իննական
տասը — տասներորդ, տասնական
տասնինը — տասնիններորդ, տասնիննական:
4. Ըստ վերը նշված աղյուսակի ` գրիր քո և ձեր ընտանիքի անդամների ծննդյան տարեթվերը:
Իմ ծննդյան տարեթիվը — ՍԷ (2007)
Փոքր եղբոր ծննդյան տարեթիվը — ՍԺԶ (2016)
Մեծ եղբոր ծննդյան տարեթիվը — ՍԳ (2003)
Մայրիկի ծննդյան տարեթիվը — ՌՋՀԶ (1976)
Հայրիկի ծննդյան տարեթիվը — ՌՋՀԳ (1973)

Տրված բառերով կամ նրանց բառակազմական հիմքերով կազմել նախածանցավոր և վերջածանցավոր ածականներ:
Նուրբ — նրբիկ, նրբին
ողբալ — ողբալի
քաղաք — քաղաքական, քաղաքային
կարմիր — կարմրավուն,
ուժ — ուժեղ, հուր — հրե,
թախիծ — թաղծածոտլի, թաղ, աղետ — աղետավոր, բույր — , փառք — փառավոր, պողպատ — պողպատե, ածել — ածան, հարմար — անհարմար, արևմուտք — արևմտյան, վախ — անվախ, վախկոտ մեղմ — մեղմիվ, մեղմիկ, համ — անհամ, համեղ, վճար — անվճար, պոչ — պոչատ, վստահել — անվստահ, վստահելի, լեզու — լեզվանի, անլեզու, գրավել — գրավիչ, զրնգալ — զրնգուն, ձև — անձև, տձև:

Հետևյալ բառակապակցություններից կազմել ածականներ և դրանք գործածել գոյականի հետ:
Վեճ հարուցող — վիճահարուց
հյուրին մեծարող — հյրուրամեծան
միշտ բխող — մշտբոխ
սիրտ կեղեքող — սրտակեղեք
լուրջ մտածող — լրջմիտ
բույնն ավերված — բնավեր
աշխարհով մեկ սփռված — աշխարասպյուր
նոր տնկված — նորատունկ
զարդերով նախշված — նախշազարդ
երկնքի մեջ մխրճված — երկրամուխ

Լրացնել  հետևյալ առածների ածականները` դրանք ընտրելով տրվածներից:
Ծանր, պաղ, լավ, սև, անպտուղ, անուշ, զորավոր, շիտակ, արդար, լավ, ոսկե:
Լեզու կա անուշ է, լեզու կա` լեղի:
Արդար յուղը ջրի տակ չի մնա:
Սպիտակ փողը սրբության օրվա համար է:
Խելքը ոսկից թագ է, ամեն մարդու գլխին չի լինում:
Անպտուղ ծառին քար գցող չի լինի:
Հեռավոր սուրբը զորավոր  կլինի:
Ծանր քարը իր տեղում կմնա:
Լավ աղջիկը յոթ  տղա արժե:
Շիտակ խոսքը հանաքով կասեն:
Լավ հնձվորը դաշտում էլ կհնձի, սարում էլ:
Պան ապուր, շան կերակուր:

Հետևյալ առածների մեջ լրացնել հականիշ ածականները:
Ջահելի աչքով աղջիկ առ, ահելի աչքով` ձի:
Գիտունի հետ քար քաշիր, անգետ հետ փլավ մի կեր:
Ծամը երկար, խելքը`կարճ:
Թոկի երկարն է լավ , խոսքի` կարճ:
Գիժը մի քար գցեց ծովը, հազար խելոք չկարողացան հանել:
Խոսքը մեծին, ջուրը` փոքրին:
Փորձված թանը ….  մածունից լավ է:
Սև սիրտ, սպիտակ ատամ:
Մինչև հաստը  բարակի հոգին դուրս կգա:
Թանկից էժան չկա:

Դո՛ւրս գրել ածականները։

Այս գետի ափին, այս ուռենու տակ
Իմ մանկությունն է անցել երազուն,
Խաղացել է նա գետում այս հստակ,
Ոսկի է փնտրել այս տաք ավազում։
Նա թառել է այս ծառերին դալար,
Երկյուղով մտել այրերը այս մութ
Ու կածաններում այս օձագալար
Թափառել է նա մինչև մայրամուտ։
Եվ իր ծիծաղի ալիքներն է ջինջ
Տվել նա մի օր ջրերին այս խենթ,
Որ ուրախ երգով տարել ամեն ինչ
Ու, սակայն, ոչինչ չեն բերել էլ ետ։

2.Գտնե՛լ այն ածականները, որոնց գերադրական աստիճանը
–գույն մասնիկով չի կազմվում։
Բարձր, մեծ, տաք, նվազ, թանկ, լավ, ուժեղ, ազնիվ, զվարթ, խոշոր, հին,
բարակ, կոշտ, ուրախ, նոր, քաղցր։

3. Գրե՛լ տրված գոյականներից յուրաքանչյուրին բնորոշող
երեք ածական։
Նկար- գեղեցիկ, պայծառ, գունավոր,

այգի- մեծ, մութ, կանաչապատ

ծաղիկ-կարմիր, հոտավետ, գարնանային

գիրք- հաստ, ծանր, խորիմաստ

գորգ- բրդյա, գունավոր, նախշազարդ

երկիր-

Նշվածներից որն է ածական:
Մոխիր
Դողդոջուն
Դողդոջյուն

Հոտավետ
Գեղջուկ
Պատճառ

Սանդուղք
Ժայռափոր
Տնակ

151.Ըստ կազմության` տրված ածականները բաժանի՛ր չորս խմբի:
Ալեծուփ, մեծ, ուժեղ, հոտավետ, հորդառատ, առևտրական, հոդային, ոսկեհուռ, խոշոր, սիրելի, միջմոլորակային, ահեղամռունչ, համեստ, մարդամոտ:

պարզ-մեծ, համեստ
բարդ-Ալեծուփ, հոտավետ, հորդառատ, ոսկեհուռ, մարդմոտ
բարդ ածանցավոր-առևտրական, միջմոլորակային, ահեղամռունչ
պարզ ածանցավոր-ուժեղ, հոդային, խոշոր, սիրելի,

152.Ա խմբի գոյականներից ածականներ ստացի՛ր Բ խմբի ածականակերտ ածանցների միջոցով:

Ա. Տուն, իմաստ, գույն, ոսկի, երկաթ, համ:
Բ. Ան, դժ, յա, ատ, եղեն, եղ:
անտուն, դժգույն, ոսկեղեն, երկաթյա, համեղ,

153.Տրված բայերից ածականներ կազմի՛ր և ընդգծի՛ր  ածականակերտ ածանցները:

Վստահել-վստահելի

համակրել-համակրելի

բացատրել-բացատրելի

դյութել-դյութիչ

գրավել-գրավիչ

հուզել-հուզիչ

բարկանալ-բարկացկոտ

վախենալ-կախկոտ

ամաչել-ամաչկոտ

պարծենալ-պարծենկոտ

154.Տրված բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր ածականներով  և ընդգծի՛ր ածականակերտ ածանցները:

Յոթ գլուխ ունեցոդ-Յոթգլխանի

երկու երես ունեցող-երկերեսանի

երկու փող ունեցող-երկփողանի

եռանդով օժտված-եռանդուն

շատ բուրդ ունեցոդ-բրդոտ

գույն ունեցող-գունավոր

թևեր ունեցող-թևավոր

մեծ ուժ ունեցող-ուժեղ

երեք տարի-երեքամյա

(ամ) տևող-շուրջտարյա

տասը տարեկան-տասամյա

155.Կետերը փոխարինի՛ր ածականակերտ ածանցներով:

Անկենդան, չկամ, չխոսկան, հայրական, կիսատ, փառավոր, վայրի, աղոտ, արևելյան, երևանյան, ընկեր…, կծան, ազդող, թրթռան, հնչեղ, շաչող, խոհուն, դողդոջուն:

Խմբավորիր ածականները ըստ առարկայի արտաքին հատկանիշի և ներքին հատկանիշի, ըստ գույների, ըստ մարդու մտավոր և բարոյահոգեկան հատկանիշների:
Ներքին հատկանիշ – կծու, քաղցր, թթու, համեստ, ծույլ:
Արտաքին հատկանիշ – գանգուր, խորդուբորդ, ուռուցիկ, կլոր, ծուռ, հարթ, մանր, ուղիղ,
Մարդու մտավոր բարոյահոգեկան հատկանիշ – հեզ, շվայտ, խելացի, նենգ, ազնիվ, աշխատասեր, խորամանկ, հնազանդ, պարկեշտ, ժանտ, բիրտ,
Գյուն – լաջվարդ, դեղձան, գորշ, ծավի, բիլ, խաժ, լուրթ,

Ուռուցիկ, կծու, հեզ, խաժ, գանգուր, շվայտ, խելացի, հնազանդ, դեղձան, պարկեշտ, կլոր, գորշ, լաջվարդ, ժանտ, համեստ, լուրթ, ծուռ, թթու, խորամանկ, հարթ, բիրտ, մանր, քաղցր, ծավի, ուղիղ, ծույլ, բիլ, խորդուբորդ, նենգ, ազնիվ, աշխատասեր:

Կազմիր տրված ածակաների գերադրական աստիճանը

Ազնիվ — ամենաազնիվ,  ավելի ազնիվ
Հին — ամենահին, հնագույն
Բարի — ամենաբերի, ավելի բարի
Նոր — ամենանոր, ավելի նոր
Ծանր — ամենածանր, ավելի  ծանր
Զգայուն — ամենազայուն, ամեից զգայուն
Սուր — ամենասուր, ավելի սուր
Երկար — ամենաերկար, ավելի երկար
Մեծ — ամենամեծ, մեծագույն
Գեղեցիկ — ամենա գեղեցիկ, ավելի գեղեցիկ
Խոշոր — ամենախոշոր, խոշորագույն

Շարքում ընդգծիր համեմատության աստիճան չունեցող որակական ածականները:
Հպարտ, կույր, խեղճ, գեղեցիկ, չար, նենգ, պարկեշտ, արու, բարի, վեհ, ագահ, հղի, վսեմ, համր, պիղծ, ամուրի, խուլ, արդար, ճերմակ:

Տրված արմատներով կազմիր ածանցավոր և բարդ ածականներ:
Արծաթ-արծաթյա, արծաթագույն
Ադամանդ — ադամանդյա, ադամանդագործ
ծիծաղ — ծիծաղելի, ծիծաղազարդ
լույս — լուսավոր, լուսերես
սեր — սիրելի, սիրաշատ
հոտ — հոտավետ, հոտառատ
հուր — հրե, հրակայուն
դառն — դառնագույն, դառնահամ
մազ — անմազ, կարմրամազ
գույն — գունեղ, գունազարդ
գութ — անգութ, գթալի, չարագութ
իմաստ — անիմաստ, իմաստալի
մարմար — մարմարյա, մարմարակերտ:

Պալատական, ապստամբ, ավագ, դավաճան, հերոս, հանցագործ, խավար, հսկա, վիրավոր  բառերը  նախադասությունների մեջ գործածել մի դեպքում, որպես գոյական, մյուս դեպքում` որպես ածական:


Գրիր տրված բառերի նույնարմատ հականիշ ածականները:
Անխռով — խռովկան
խոտոր — անխոտոր
երերուն — աներեր
տարակուսելի — անտարակույս
արտաքուստ — ներքուստ
անզարդ — զարդարուն
ամոթխած — անամոթ
աղմկոտ — անաղմուկ
արատավոր — անարատ
քաղցրահամ — դառնահամ
ընչատեր — ընչազուրկ
թեթևաբարո — ծանրաբարո

Առարկայի հատկանիշ ցույց տվող բառերը կոչվում են ածականներ։ Պատասխանում են ինչպիսի, որպիսի, որ հարցերին ածականները լինում են որագական և հարաբերական։ Որագական ածականները ցույց են տալիս որակ որպիսություն և ունեն համեմատության աստիճաններ ՝ դրական, բաղդատական և գերադրական։ Դրական աստիճանը ածականի ուղղիղ ձևն է։ Առանց համեմատության այլ առարկաների հետ օրինակ՝ հին աշխարհ։ Բաղդատական աստիճանը ցույց է տալիս առարկայի հատկանիշի ավելի լինելը և առարկան ստանում է ավելի բառը օրինակ ավելի հին աշխարհ։ Գերադրական աստիճանը ցույց է տալիս առարկայի գերազանցությունը այլ առարկայի նկատմամբ, կազմվում է դրական աստիճանին ավելանալով՝ ամենա, ագույն ածանցներով և ամենից բառով։ Օրինակ ամենահին, հնագույն, ամենից հին։ Հարաբերական ածականները ցույց են տալիս մի առարկայի հատկանիշը մեկ այլ առարկայի հարաբերությամբ, այսինքն առարկայի ինչից լինելը։ Օրինակ ոսկեշղթա, փայտեձի, մարմարյա սրահ, արծաթյա գդալ։ Հարաբերական ածականը համեմատության աստիծան չի ստանում։ Ոչ բոլոր որակական ածականները կարող ոն համեմատության աստիծան ստանալ օրինակ ՝ կույր, խուլ, ճաղատ, արու։ Ածականները ըստ կազմության լինում են պարզ, բարդ, ածանցավոր և բարդ ածանցավոր։

Պարզ֊ կարմիր, բարձր, մեծ, նոր
Բարդ֊ վարդագույն, նրբագեղ, արևանիստ
Ածանցավոր֊ բյուրավոր, հոտավետ, գեղեցիկ
Բարդ ածանցավոր֊ բարձրաշխարհիկ, արթավայրային, տնտեսական

Ածականակերտ ածանցներ՝ նախածանցներ, վերջածանցներ։
Ան, ապ, դժ, տ, չ
Ան֊անտուն, անհայրենիք, անհայր, անշնորք։
Ապ֊ապերախտ, ապազգալի, ապաբախտ,
Դժ֊ դժգոհ, դժբախտ
Տ֊ տգետ, տհաս, տգեղ
Չ֊չբեր, չտես, չխոսկան
Ային — լեռնային, տնային, ջրային
Ական — տնական, հիմնական, լեզվական
Ալի — շնորհալի, ջրալի, հյութալի
Ելի — անտեսանելի, տեսանելի, սիրելի
Ավոր — բանավոր, դատավոր, բանավոր
Ավետ — բուրավետ, հոտավետ, գունավետ
Ագույն — լավագույն, հզորագույն, բարձրագույն
Եղ֊ գունեղ, ուժեղ, զորեղ
Ավուն — հնավուն, դեղնավուն, կարմրավուն
Անի — տեսականի, ընտրանի, ընտանի
Եղեն — մրգեղեն, հրուշեղեն
Ի — վստահելի, աղի, տմարդի
Ին — մթին, նրբին, խորին
Կոտ — ամաչկոտ, նեղացկոտ, ալարկոտ
Ոտ — ժանգոտ, բրթոտ, մազոտ
Ածո — պահածո, գտածո, հանածո
Յա, յե — ոսկյա, արծաթյա, փայտյա
Ագին֊ հնագին, ահագին
Ուն֊ փայլուն, սիրուն, սահուն
Ովի֊ ծալովի,
Տնային աշխատանք
Ածականակերտ վերջածանցներով կազմել երեքական ածական։