Рубрика: Հայոց Լեզու 2020 - 2021, Գրականություն 2020 - 2021

Մեր մոլորակի Ամենաամենաները…

Ներկայացնում եմ մեր մոլորակի վրա գտնվող ամենաամենաներին:

Աշխարհի ամենացածրահասակ մարդը՝Հի Պինգպինգը:
Հի Պինգպինգը ծնվել է Մոնղոլիայում 1988 թվականի հուլիսին:Նրա հասակը 74,6 սմ է: նրա կարճահասկաությանը պատճառը մանուկ հասակում գլուխ բարձրացրած անբուժելի հիվանդությունն է: Աշխարհի ամենափոքրիկ մարդու կարգավիճակը Պինգպինգին հնարավորություն ընձեռեց համաշխարհային ճանաչում ձեռք բերել և ճանապարհորդել աշխարհով մեկ, ներկայացնելով թե՛ իրեն և թե՛ իր երկիրը: Գինեսի գրքի խմբագիր Քրեյգ Գլենդեյը հարգանքով նշում է« որ լինելով փոքրիկ մարդ, նա աշխարհի վրա մեծ ազդեցություն է  ունեցել: 

Ամենաբարձրահասակ տղամարդը՝Սուլթան Կոսենը
Ազգությամբ թուրք տղամարդը ճանաչվել է աշխարհի ամենաբարձրահասակը։ Նա 30 տարեկան է, իսկ հասակը 2 մետր, 51սմ է։Նրա հասակը աննորմալ կերոպով սկսել է աճել դեռևս 10 տարեկանից՝հիպոֆֆիզի վրա առկա ուռուցքի հետևանքով: Մի քանի անգամ վիրահատվելուց հետո, կարծես թե հնարավոր եղավ իր հասակի աճը կանգնեցնել: 

Աշխարհի ամենամեծ ծաղիկը՝տիտան Արում:

Աշխարհի ամենամեծ ծաղիկը՝ Տիտան Արումը (հսկայական Ամորֆոֆալուսը), ունի 2,27 մետր բարձրություն, դեղին վարսանդ և մուգ կարմիր թերթիկներ։ Ծաղկի պալարը կշռում է ավելի քան 13 կգ։ Բնական պայմաններում Ամորֆոֆալուսը ժամանակին աճել է միայն Սումատրա կղզում, սակայն փաստացի ոչնչացվել է տեղի բնակիչների կողմից, ովքեր ծաղիկն անվանել են «դիակային», «օձային արմավենի» եւ «վուդուների շուշան», իր տարօրինակ տեսքի, նաեւ` նողկալի հոտի համար: Ամբողջ աշխարհում Տիտան Արումի ծաղկումը ջերմոցային պայմաններում, տեղի է ունեցել 134 անգամ։ Այս անգամ այն ծաղկել է Շվեյցարիայի Բազել քաղաքում: Այս բույսի ծաղկումն առհասարակ բացառիկ իրադարձություն է, որը տեղի է ունենում 20-40 տարին մեկ` 2 օրվա ընթացքում։ 

Աշխարհի ամենամեծ քարանձավը 

Քարանձավը հայտնաբերվել է 1991թ.՝ տեղաբնակներից մեկի կողմից։ Այն ամբողջությամբ տեսնելու ու ուսումնասիրելու համար հարկավոր է մի քանի օր։Շոնդոնգն ունի 9 կմ երկարություն, 200 մ բարձրություն և 150 մ լայնություն։ Թեև տեղացիները դրա գոյության մասին իմացել են 1991թ. ի վեր, սակայն աշխարհին այն հայտնի է դարձել միայն 2009թ., երբ բրիտանացի գիտնականները որոշել են ուսումնասիրել տեղանքը։Տեղացիները պատմել են, որ մշտապես վախեցել են քարանձավից՝ դրանից եկող տարօրինակ ձայների պատճառով։ Այդ ձայները գալիս են քարանձավի ներսում հոսող գետից։Այստեղ կան նաև հսկայական պտկաքարեր, որոնք ունեն 70մ բարձրություն:Շրջապատող խիտ ջունգլիներն օգնել են, որպեսզի հարյուրամյակներ շարունակ քարանձավն աննկատ մնա մարդկանց համար։

Рубрика: Հայոց Լեզու 2020 - 2021, Գրականություն 2020 - 2021

Իտալո Կալվինո: Խիղճը

Երբ պատերազմ սկսվեց, մի ոմն Լուիջի ասաց, թե ինքն ուզում է կամավոր գնալ պատերազմ: Բոլորը նրան շատ-շատ գովեցին: Լուիջին գնաց այնտեղ, ուր հրացաններ էին բաժանում: Դրանցից մեկը վերցնելով, ասաց.
-Հիմա գնամ ու սպանեմ Ալբերտոյին:
-Ալբերտոն ո՞վ է, -հարցրին նրան:
-Թշնամի է,-պատասխանեց նա, -իմ թշնամին:

Նրան հասկացրին, թե նա պետք է սպանի որոշակի թշնամիների, և ոչ թե նրան, ում ինքն է ուզում:
-Ի՞նչ է, -ասաց Լուիջին,-ինձ անգետի տեղ եք դրե՞լ: Այդ Ալբերտոն հենց որոշակի թշնամի է, այդ երկրից: Երբ իմացա, որ պատերազմում եք նրանց դեմ, մտածեցի՝ ե՛ս էլ եմ գալիս, այդպիսով կկարողանամ սպանել Ալբերտոյին: Դրա համար էլ եկել եմ: Ալբերտոյին ես ճանաչում եմ, տականքի մեկն է: Հին հաշիվներ են: Եթե չեք հավատում , մանրամասն կպատմեմ ամեն ինչ …

-Ուրեմն, -ասաց Լուիջին,-բացատրեք ինձ որտեղ է Ալբերտոն, որ գնամ ու նրան սպանեմ:
Նրանք ասացին, թե չգիտեն:
-Ոչինչ,-ասաց Լուիջին,-կգտնեմ: Վաղ թե ուշ, հո՛ կգտնեմ:
Նրանք ասացին, թե այդպես չի կարելի, թե նա պետք է պատերազմի այնտեղ, որտեղ իրենք նրան կուղարկեն, և պետք է սպանի, ում պատահի.դա Ալբերտոն կլինի, թե մեկ ուրիշը, կարևոր չէ:
-Տեսե՛ք,- իրենն էր պնդում Լուիջին,-պետք է, որ ես ձեզ պատմեմ: Որովհետև այդ Ալբերտոն ուղղակի սրիկա է, ու լավ եք անում, որ պատերազմում եք նրա դեմ:
Բայց նրանք չուզեցին լսել: Լուիջիին չէր հաջողվում նրանց համոզել իր իրավացիությունը:
-Ներեցեք, ձեր ասելով, եթե սպանեմ մի թշնամու կամ մեկ ուրիշի, նույն բա՞նն է: Իսկ ինձ դուր չի գալիս սպանել մի մարդու, ով գուցե Ալբերտոյի հետ ոչ մի կապ չունի:
Նրանք համբերությունը կորցրին: Ինչ-որ մեկը նրան բացատրեց շատ պատճառներ և թե ինչպես են պատերազմները լինում, թե որևէ մեկը չի կարող գնալ պատերազմ միայն փնտրելու համար իր ուզած թշնամուն:Լուիջին թոթվեց ուսերը:
-Եթե այդպես է,- ասաց,- դա ինձ ձեռք չի տալիս:
-Լա՛վ էլ ձեռք տալիս է,-գոռացին նրանք,-առա՜ջ, մար՜շ, մե՛կ-երկու, մե՛կ-երկու: Ու նրան ուղարկեցին պատերազմի դաշտ:Լուիջին գոհ չէր: Սպանում էր թշնամիների հենց այնպես, տեսնելու, թե արդյո՞ք կհանդիպի նաև Ալբերտոյին, ում կարող էր սպանել, կամ նրա ազգականերից մեկին: Ամեն մի թշնամու համար, որ սպանում էր, մի մեդալ էին տալիս նրան, բայց ինքը գոհ չէր: «Եթե Ալբերտոյին չսպանեմ,- մտածում էր,- դուրս է գալիս, այսքան մարդու անտեղի սպանեցի»: Ու խղճի խայթ էր զգում: Մինչ այդ, նրան տալիս էին մեդալ մեդալի հետևից, որոնք ձուլված էին զանազան մետաղներից: Լուիջին մտածում էր. «Էսպես սպանելով, այսօր չէ, վաղը, թշնամիները կպակասեն ու էդ սրիկայի հերթն էլ կհասնի»: Սակայն, նախքան Լուիջին Ալբերտոյին կգտներ, թշնամիները հանձնվեցին: Խղճի խայթ էր զգում, որ զուր տեղն այդքան մարդ է սպանել, ու քանի որ խաղաղություն էր կնքվել, իր բոլոր մեդալները լցրեց մի տոպրակի մեջ և պտտվեց թշնամիների երկրում և դրանք նվիրեց մեռածների զավակներին ու կանանց: Այդպես շրջելով, մեկ էլ, հանկարծ, գտավ Ալբերտոյին:
-Լավ,- ասաց,- լավ է ուշ, քան երբեք: Ու սպանեց նրան:
Նրան ձերբակալեցին, դատեցին մարդասպանության մեղադրանքով ու կախեցին: Դատի ժամանակ նա անընդհատ կրկնում էր, որ այդ մարդուն սպանել է իր խղճի հանգստության համար, բայց նրան ոչ ոք չլսեց:

Մեղադրիր Լուիջիին կամ արդարացրու:
Իմ կարցիքով նա ճիշտ արեց, նա դա անում էր իր խիղճը հանգստացնելու համար և նա հասավ իր ուզացին:
Ինչ է խիղճը ըստ քեզ

Рубрика: Հայոց Լեզու 2020 - 2021

Լրացուցիչ Աշխատանք

Տրված բառերի բացառական հոլովը կազմի՛րդրանց վերջավորություններն ընդգծի՛ր և բացատրի՛ր Ա և Բ խմբերի բառերի բացառական հոլովաձևերի տարբերությունը: 

Ա. Ամպից, սառույցից, տանտիկնոջից, ձմեռվաից, ամիսվաից, րոպեից:
Բ. Բալենուց, մարդուց, ամուսնուց, ընկերուհուց, գինուց

Բառակապiակցություններ կազմի՛ր` հարցական դերանունները փոխարինելով բացառական հոլովով դրված գոյականներով: 
Վիրավորվել ումի՞ց, ինչի՞ց:
Վիրավորվել ընկերոջից, խոսքից
Զգուշանալ ումի՞ց, ինչի՞ց:
Զգուշանալ թշնամուց, պատերազմից

Բառակապակցություններ կազմիրհարցական դերանունները փոխարինելով գործիական հոլովով դրված գոյականներով

Ծածկվել ինչո՞վ:
Ծածկվել ծածկոցով
Պատել ինչո՞վ:
Պատել գորգով
Լցվել ինչո՞վ: 
Լցվել երջանկությամբ

Ա և Բ խմբերի բառերով կազմի՛ ր բոլոր հնարավոր կապակցությունները

Ա. Ուրանալ, մոռանալ, դավաճանել, դավ նյութել:
Բ. Գաղափարը, զինակիցներին, գաղափարին, զինակիցների դեմ, սկզբունքները, սկզբունքներին, ընկերների հանդեպ, ընկերներին, թշնամուն, թշնամու դեմ, հայրենիքը, հայրենիքի հանդեպ, հայրենիքին, տունը, տանը: 

Ուրանալ ընկերներին
Ուրանալ զինակիցներին
Մոռանալ զինակիցներին
Մոռանալ սկզբունքներին
Մոռանալ ընկերներին
Մոռանալ հայրենիքը
Դավաճանել զինակիցներին
Դավաճանել սկուզբունքներին
Դավաճանել ընկերներին
Դավաճանել հայրենիքին
Դավ նյութել զինակիցներին

Տրված բառակապակցությունների  իմաստներն արտահայտի՛ր մեկ բառով: Ո՞ր հոլովներով են դրվում այդ բառերը

Կիրճի մեջ, հանրապետության մեջ, ամպերի մեջ, գոմի մեջ, օվկիանոսի մեջ:
Գագաթի վրա, հողի վրա, այգիների վրա, սեղանի վրա, աստիճանների վրա: 

Կիրճում (Ներգոյական), Հանրապետությունում (Ներգոյական), Ամպերում (Ներգոյական), գոմում (Ներգոյական), Օվկիանոսում (Ներդոյական)։

Գագաթին (Տրական), Հողին(Տրական), Այգիներին(Տրական),սեղանին (Տրական), աստիճաններին(Տրական)։

Рубрика: Հայոց Լեզու 2020 - 2021

Գոյականի Հոլովները

Ուղղական հոլովը բառի ուղիղ, անփոփոխ ձևն է:
Սեռական հոլովը ցույց է տալիս այն առարկան, որին պատկանում կամ վերաբերում է որևէ բան: Սեռական հոլովը կազմելիս բառը փոփոխվում է:
Տրական հոլովը ցույց է տալիս այն առարկան, որին տրվում կամ մոտենում է մի բան:
Հայցական հոլովը ցույց է տալիս այն անձը կամ առարկան, որն իր վրա է կրում ենթակայի գործողությունը:
Բացառական հոլովը ցույց է տալիս այն առարկան, որից բխում, ծագում կամ սկսվում է գործողությունը:
Գործիական հոլովը ցույց է տալիս այն առարկան, որով կատարվում է գործողությունը:
Ներգոյական հոլովը ցույց է տալիս այն տեղը, որտեղ կամ որի ներսում կատարվում է գործողությունը: 

Ուղղական՝ ո՞վ, ի՞նչ – գիրք, երեխա
Սեռական՝ ո՞ւմ, ինչի՞ – գրքի, երեխայի
Տրական՝ ո՞ւմ, ինչի՞ն – գրքին, երեխային
Հայցական՝ ու՞մ, ի՞նչը – գիրքը, երեխային
Բացառական՝ ումի՞ց, ինչի՞ց – գրքից, երեխայից
Գործիական՝ ումո՞վ, ինչո՞վ – գրքով, երեխայով
Ներգոյական՝ ո՞ւմ մեջ, ինչի՞ մեջ կամ ինչո՞ւմ – գրքում, երեխայի մեջ 

Առաջադրանքներ 

1. Հոլովել քաղաք, աղջիկ, քույր , տուն բառերը: 

Ուղական — քաղաք(ը), աղջիկ(ը), քույր, տուն
Սեռական — քաղաքի, աղջկա, քրոջ, տան
Տրական — քաղաքին, աղջկան, քրոջ, տան
Հայցական — քաղաքը, աղջկա, քրոջ, տունը
Բացառական — քաղաքից, աղջկանից, քրոջից, տնից
Գործիական — քաղաքով, աղջկանով, քույրով, տնով
Ներգոյական — քաղաքում, աղջկա մեջ, քրոջ մեջ, տան մեջ

2. Որոշեք, թե որ հոլովով են դրված ձեռքից, փայտով, երկրին, աշխարհում,  գոյականները:  
ձեռքից — բացառական
փայտով — գործիական
երկրին — տրական
աշխարհում — ներգոյական

3. Որոշեք, թե ընդգծված բառերը որ հոլովով են դրված: 

Հայրենիքից (Բացառական) հեռու ապրող մարդը միշտ տխուր և միայնակ է:
Դամիշքեղշինություն էր, որը գտնվում էր քաղաքից (Բացառական)  հեռու բլրի (Սեռական)վրա:
Մոտենալով կարկաչուն գետակին (Տրական) տղան փայտով (Գործիական) ստուգեց խորությունը և զգուշորեն ոտքը մտցրեց ջրի  (Սեռական)մեջ:
Երկնքի (Սեռական) կապույտ անդորրության մեջ երևում էին արևի առաջին շողերը (Ուղական), որոնք ավետում էին պայծառ օր: 

4. Հոլովեք օր, քաղաք, ընկեր, ձի, , մայր, աշուն, գլուխ, բնություն  բառերը: 
Ուղական — օր(ը), ընկեր(ը), ձի(ը), մայր(ը), աշուն(ը), գլուխ(ը), բնություն(ը)
Սեռական — օր, ընկերոջ, ձիու, մոր, աշնան, բնության
Տրական — օրվա, ընկերոջ, ձիու, մոր, աշնան, գլխի, բնույթան
Հայցական — օրը, ընկերոջ, ձիու, մոր, աշունը, գլուխը, բնությունը
Բացառական — օրվանից, ընկերից, ձիուց, աշնանից, գլխից, բնությունից
Գործիական — օրով, ընկերով, ձիով, աշունով, գլխով, բնությունով
Ներգոյական — օրվա, ընկերոջ մեջ, ձիու մեջ, մոր մեջ, աշնան մեջ, գլխի մեջ, բնության մեջ:

Рубрика: Հայոց Լեզու 2020 - 2021

Գոյականի թիվը

117.Տրված խմբերի գոյականները հոգնակի դարձրու և բացատրի՛ր օրինաչափությունը

Ա Ուժեր, տարրեր, ծովեր, նաև, կույտեր, բերդեր, շենքեր։ 

Բ. ճանապարհներ, գաղտնիքներ, հրաշքներ, մեքենաներ, շրջաններ, շինություններ, նավահանգիստներ։ 

Գ. Գառներ, դռներ, մատներ, մկներ, թոռներ, ձկներ, լեռներ, բեռներ: 

Դ. Աստղներ, արկղներ, վագրներ, անգղներ, սանրներ: 

Ե. Ծովածոց, սուզանավեր, դաշտավայրեր, շնագայլեր, հեռագիրներ, լրագիրներ: 

Զ. Քարտաշներ, գրագիրներ, լեռնագործներ, բեռնակիրներ:
է. Մարդիկ, կինկանայք: 

118.Փակագծում տրված բառերը հոգնակի՛  դարձրու և համապատասխան ձևով գրի՛ր կետերի փոխարեն: 

Մրցող լաստանավերը մաքուր էին ու զարդարված գույնզգույն լաթերով:
Հարթավայրերի գարնան հորդացումների ժամանակ գետերը կարող են հակառակ ուղղությամբ հոսել:
… (օդերևութաբան) զգուշացնում են քաղաքին սպառնացող նոր ցիկլոնի մասին:
Գետում ջրի մակարդակը բարձրացել էր սառցադաշտերի պատճառով:
Ջրի հոսանքը դանդաղեցնում են հատակին լցված քարակույտերով։
Աշխարհի գեղեցիկ ջրվեժներիցր մեկը` Վիկտորիան, անցյալ դարում է հայտնագործվել եվրոպացիների կողմից:
Շատ ծովախորշեր վերածվել են ցամաքի: 

Рубрика: Հայոց Լեզու 2020 - 2021

Գոյական, գործնական աշխատանք

1. Տրված գոյականները դարձրու ինչի՞, ու՞մ հարցին պատասխանող, ընդգծիր վերջավորությունները և բացատրիր տարբերությունը:
Ծառ — ծառի
սեղան — սեղանի
ուսանող — ուսանողի
րոպե — րոպեի
գինի — գինու
տիրուհի — տիրուհու
այգի — այգու
հոգի — հոգու
օր — օրվա
ժամ — ժամվա
ամիս — ամսվա
գարուն — գարնան
որոշում — որոշման
ձմեռ — ձմռան
քույր — քրոջ
ընկեր — ընկերոջ
տանտիկին — տանտիկնոջ
հայր — հոր
մայր — մոր
եղբայր — եղբոր
անկյուն — անկյան
սյուն — սյան
տուն — տան
ուրախություն — ուրախության
սեր — սիրո
կորուստ — կորստի
աղջիկ — աղջկա:

2. Որևէ, ինչ-ինչ, ոչ մի, այլևայլ, յուրաքանչյուր, ամբողջ, բոլոր բառերի հետ եզակի կամ հոգնակի թվով գոյականներ գործածիր:
Որևէ հարց
Ինչ — ինչ մարդիկ
Ոչ մի հեռախոս
Այլևայլ մտքեր
Յուրաքանչյուր ընտանիք
Ամբողջ տարի
Բոլոր գրողները

3. Արկղ, ժամացույց, հանդապահ, ծրագիր, երեխա, տիկին, թռչուն, վագր, մեծատուն, հացատուն, տղամարդ, գառ, գրագիր, նուռ, ականակիր,հանքափոր, նավթահոր, օրագիր, մատենագիր, դեղատուփ, խմբերգ, գրաշար, դիմագիծ գոյականների հոգնակին կազմիր:

Արկղեր, ժամացույցներ, հանդապահներ, ծրագրեր, երեխաներ, տիկնայք, թռչուններ, վագրեր, մեծատուներ, հացատներ, տղամարդիկ, գառներ, գրագիրեր, նռներ, ականակիրեր, հանքափորներ, նավթահորներ, օրագրեր, մատենագիրներ, դեղատուփեր, խմբերգեր, գրաշարներ, դիմագծեր:

4. Փակագծերում գրված  գոյաականները դարձրու հոգնակի և համապատասխանեցրու նախադասությանը:
Ա. Հայ (նախարարները) Արտաշատի ժողովի (վճռներից) հետո քաշվեցին իրենց (աշխարհներ)  և, անցնելով առօրյա (գործերին), սպասում էին Պարսկաստանի (լուրերին):
Բ. Պատառոտված (հագուստներով) որբ (երեխաները)  կուչ էին եկել հարուստ (տների) (պատերի)  տակ:
Գ.  Հաստաբուն (ընկուզենիների) տակ` հասարակ (նստարանների) վրա, տեղավորվել էին բավական մեծ թվով (մանուկներ), (պատանիներ):
Դ. Աշխարհի (ցավերին) անտեղյակ` արևը բարձրանում է (սարերի) լազուրից և հավասարապես լուսավորում (լեռների) ալևոր (գլուխները), թշնամու ( բանակները), ծխացող (տներով) լեցուն (գյուղերը) :

Рубрика: Հայոց Լեզու 2020 - 2021

Տնային Աշխատանք

Կազմեցեք բարդ բառեր` տրված  գոյականները գործածելով թե իբրև առաջին, թե իբրև վերջին բաղադրիչ:
Օրինակ` զրույց-զրուցակից, հարցազրույց:
Գույն — գունառատ, վարդագույն
վեճ — վիճաբանություն, բանավեճ
գունդ — գնդանման, երկրագունդ
հույզ — հուզառատ, խռովահյուզ
տուն — տնաքանդ, հյուրատուն
բույս — բուսաբան, խոտաբույս
մատյան — մատենադարան, դասամատյան
սեր — սիրախաղ, չարասեր
գլուխ — գլխապտույտ, ինքնագլուխ
ձայն — ձայնագիր, բարձրաձայն
սիրտ — սրտակեր, բարեսիրտ
ծաղիկ — ծաղկաման, արևածաղիկ 

Տրված գոյականները խմբավորիր ըստ հագուստի, ուտելիքի, սպասքի և բնակավայրի անվանումների: Փորձիր յուրաքանչյուր խմբին ավելացնել 2-ական բառ: 
Հագուստ — պատմուճան, տարազ, բաճկոնակ:
Ուտելիք — լավաշ, մածուն, կարկանդակ, թանապուր, աղանդեր:
Սպասք — կարաս, կուլա, գավաթ, փարչ:
բնակավայր — գյուղ, ավան, քաղաք, գյուղակ:

Գյուղ, լավաշ, կարաս, պատմուճան, ավան, կուլա, տարազ, մածուն, աղանդեր, քաղաք, կարկանդակ, գավաթ,  գյուղակ, բաճկոնակ, փարչ, թանապուր: 

Գրիր 10-ական իրանիշ և անձնանիշ գոյական: 
Իրանիշ — համակարգիչ, տետր, աթոռ, պահարան, շուն, ծառ, տուն, ծաղկաման, գնդակ, հեռուստացույց:

Անձնանիշ — բժիշկ, ուսուցչուհի, լրագրող, մարզիչ, հաղորդավար, նախարար, խոհարար, վիրաբույժ, հրշեջ:

Рубрика: Հայոց Լեզու 2020 - 2021

Հայոց Լեզու

1.Հետևյալ բառերից վերջածանցների օգնությամբ կազմիր նվազական-փաղաքշական նշանակությամբ գոյականներ:
Պատանի — պատանյակ, որբ — որբուկ, աթոռ — աթոռակ, մարդ — մարդուկ, որդի — որդիյակ, մուկ — մկնիկ, էշ — իշուկ, հորթ — հորթուկ, ծեր — ծերուկ, կղզի — կղզյակ, գիրք — գրքույկ, գունդ — գնդիկ, աղավնի — աղավնյակ, թիթեռ — թիթեռնիկ, հատոր — հատորյակ, ձուկ — ձկնիկ, աղջիկ — աղջնակ, առու — առվակ, դուռ — դռնակ, հոգի — հոգյակ, հյուղ — հյուղակ, արտույտ — արտուտիկ, ծով — ծովակ:
2. Բառաշարքում առանձնացրու այն հասարակ գոյականները, որոնք գործածվում են նաև իբրև հատուկ անուններ:Շարունակիր շարքը:
Նվագավար, կորյուն, կռունկ, զինվոր, ռազմիկ, ամպրոպ, ավետիս, մարտիկ, ձնծաղիկ, շանթ, երամակ, ծաղիկ, աղջամուղջ, նարգիզ, ակն, գալուստ, գոհար, զանգակ, վարդ, բուրաստան, գավառ, գրիչ, համբարձում, այգեստան, գավիթ, կապան, արշալույս, նվեր, հյուսն, քոթոթ, վարպետ:
Մեխակ, Վահան, Անդրանիկ, Հարություն, Շուշան, Աշտարակ:
3.Ածանցման միջոցով կազմիր որևէ տեղացի, երկրացի անվանող գոյականներ:
Մուշ — մշեցի, Իտալիա — իտալացի, Հայաստան — հայաստանցի, Արցախ — արցախցի, Իսպանիա — իսպանացի, Բելգիա — բելգիացի, Նյու Յորք — նյույորքցի, Էջմիածին — էջմիածինցի, Անի — անեցի, Մեղրի — մեղրեցի, Իրան — իրանցի, Բյուզանդիա — բյուզանդացի, Սյունիք — սյունեցի, Նոր Նախիջևան — նորնախիջևանցի, Տավուշ — տավուշցի,  Եգիպտոս — եգիպտացի, Գյումրի — գյումրեցի, Ջավախք — ջավախքցի:

Բառաշարքում առանձնացրու իրանիշ և անձնանիշ գոյականները:
Իրանիշ
Անձնանիշ
Երկիր, քահանա, եվրոպացի, հայելի, քարտաշ, անգղ, տնօրեն, այծյամ, հեքիաթագիր, ականջօղ, հաշվապահ, նժույգ, հարևան, վարդապետ, վարդանոց, առաջնորդ, իշխան, թռչուն, գահաժառանգ, գործողություն, գործընկեր,  դասընթաց, դասընկեր, դպիր, դպրոց, հոգեբան, անձնավորություն, ջրվեժնավ, նավավար, ուսանող: 

Որտեղ անհրաժեշտ է,  գրիր մեծատառով: 
Վանի թագավորություն, Արա Գեղեցիկ, Վիկտորիա ջրվեժ, Արաբական Միացյալ Էմիրություններ, Արագած, Արամ Խաչատրյան, Տրդատ երրորդ, Անուշ օպերա, Քաջ Նազար հեքիաթ, Ավետիք Իսահակյան, Ռուսաստանի Դաշնություն, Հրատ մոլորակ, Աշոտ Երկաթ, Արգիշտի արքա, Արագածոտնի մարզ, Սողոմոն Իմաստուն, Հայաստանի Հանրապետություն: 

Տրված գոյականները բաժանիր երկու խմբի, բացատրիր օրինաչափությունը:
Թանձրացական
Վերացական
Գիրքսերմեքենաուրախությունվիշտշենքհայրենասիրությունվախհամակարգիչմարդկարոտմանկությունծաղիկզգեստհնարավորություն

Рубрика: Հայոց Լեզու 2020 - 2021

Գործնական Քերականություն

110.Տրված գոյականները չորս խմբի բաժանի՛ր ըստ կազմության

Պարզ — ուժ, զոհ, նավ, գազան, ճամփա, գետին
Բարդ — մայրցամաք, նավահանգիստ, մայրաքաղաք
Ածանցավոր — գոյություն, ցնցում, նավակ, հայրենիք, արտասահման, նախաճաշ, վերադարձ
Բարդածանցավոր — օտարամոլություն, ողբերգություն

Մայրցամաք, գոյություն, գետին, ողբերգություն, գազան, նախաճաշ, ցնցում, արտասահման, ճամփա, ուժ, զոհ, նավ, նավահանգիստ, նավակ, հայրենիք, վերադարձ, մայրաքաղաք, օտարամոլություն: 

111.Տրված գոյականներից նորերը կազմի՛ր` ուհի, ստան, ոց, ություն, պան ածանցներով

Հայ — հայուհի, հայոց, հայություն
դպիր — դպրոց, դպրություն
այգի — այգեպան
հնոց — հնոցապան
բույր — բուրաստան
ծառ — ծառաստան
բժիշկ — բժշկուհի, բժշկություն
պարսիկ — պարսկաստան

112.Տրված բայերից  ածանցավոր գոյականներ կազմի՛ր և ածանցներն ընդգծի՛ր

Նկարել — նկարիչ
գրել — գրություն
զարթնել — զարթուցիչ
թափել — թափոն
ուսուցանել — ուսուցչուհի
քերել — քերիչ
վարել — վարորդ
հաճախել — հաճախորդ 
բախել — բախում 
հնչել — հնչյուն
վազել — վազորդ
հանել — հանածո  
շարժել — շարժում
մոտենալ — մոտեցում 
կոշտանալ — կոշտուկ 

113.Տրված ձայնարկություններից ածանցավոր գոյականներ կազմի՛րԻ՞նչ անուն կտաս այս և նախորդ վարժության մեջ ընդգծված ածանցներին

Շրը՛խկ — շրը՛խկան
թը՜շշ — թը՜շշոց
թրը՛մփ — թրը՛մփոց
թը՛խկ — թը՛խկոց
դը՜զզ — դը՜զզոց
մը՜ռռ — մը՜ռռոց 

114.Տրված գոյականակերտ ածանցներից յուրաքանչյուրով երկու գոյական կազմի՛ր և գրի՛րթե ո՛ր բառերից կազմեցիր

դնել (դիր) — դրածո, պարսավել — պարսավանք: 

Անք, ցի, ածո, ք, ուկ, իք, իչ, ու, ան, իկ, պան, ստան, ուհի:  
Հարգանք, փրկանք, գյուղացի, պահածո, հանածո, մուտք, տարիք, հանելում, պոչուկ, կարծիք, բարիք, քննիչ, լուծիչ, դերասան, կայան, կարապիկ, ձողիկ, այգեպան, հնոցապան, վարդաստան, ծառաստան, պարուհի, թագուհի:

Рубрика: Հայոց Լեզու 2020 - 2021

Գործնական քերականություն

1. Թավ գրված բայերը փոխարինեք հոմանիշներով:

Գետը դուրս է պրծնում — (ազատվում է) անդնդախոր կիրճի կապանքներից և անզուսպ ու կատաղի հոսքով սլանում — (ընթանում) հովտով:
Կեսգիշերին հոլիկում արթնանում եմ — (զարթնում եմ) գետի հոխորտալի դղրդյունից: Լուսնկա գիշերն իր փայլփլուն — (շողշողուն) աստղերով աչք է գցում — (նայում) հոլիկից ներս, սառը քամին ուժգին պոռթկումներով վրա է տալիս — (հարվածում է), և թվում է,  թե գետն է սպառնագին գրոհում — (հարձակվում է) մեր կացարանի վրա: Թեև մենք ուղղակի գետափին չենք, սակայն գիշերը ջուրն այնքան մոտ է թվում, որ ակամա սարսափ է պատում — (վախեցնում է) քեզ. հանկարծ տանի(քշի)  հոլիկը: Գեղեցիկ — (չքնաղ) է գիշերը մարգագետնում. այստեղ-այնտեղ երևում են — (նկատվում են) ձիերը, որ կուշտ արածելուց հետո հանգիստ նիրհում են(քնում են): Իսկ կողքին, քամուց տարուբերվող եղեգները մեկ-մեկ կռացնելով (խոնարվում են), խուլ ձայնով քարերն է տեղից տեղ շարժում — (տեղաշարժում) ահեղամռունչ գետը ու իր սպառնագին աղմուկն է տարածում(սփռում) չորս կողմը: Խավարի(մթության) մեջ ուրվագծվում են — ստվերագծում են արծաթազօծ լեռնագագաթները:

Յուրաքանչյուր բառաշարքում առանձնացնել 5-ական պարզ բառ:
1.Բանակ, քույր, ոստյուն, ամառ, գյուղացի, աշխարհ, որսորդ, րոպե, առաջ, սահնակ:
2.Եղբայր, վարք, շաբաթ, վստահ, անուն, կեսօր, քաղցր, սահուն, վաղորդայն, ոտք:
3.Աշուն, եկեղեցի, ուսում, ուրբաթ, վայրի, ժամանակ, առողջ, Մարիամ, միակ, միրգ:
4.Հնձվոր, թափոն, էտոց, նախորդ, երաժիշտ, խաղող, դիմակ,  թախիծ, անասուն, կապույտ, ճանապարհ:

Բառաշարքում ո՞ր բառն է, որ հոմանիշ չէ թավ գրված բառին:
Ցոլալ, փայլել, շողալ, փողփողալպսպղալ:
Աշխուժանալ
, կազդուրվել, բուժվել,առողջանալ, ապաքինվել:
Երկմտել, երկբայել, շորորալ, կասկածել, տարակուսել:
Հորինված, հնարովի, երևակայական, հավակնոտ, մտացածին:
Պարգևել, նվիրել, շնորհել, ոգեկոչել, ընծայել:
Աղաչել, թախանձել, աղերսել, հորդորել, պաղատել:
Մեկեն
, կրկին, նորից, դարձյալ, վերստին:
Միայն, զուտ, սոսկ, լոկ, գեթ:

Բառաշարքում առանձնացնել հականիշ բառերի 6 զույգ և գրել կողք կողքի:

  1. Մերժում, հանուն, հաճելի, մարմանդ, նուրբ, անդուր, ձեռքբերում, ընդդեմ,կորուստ,հաստատում, կոշտ, թեժ:
  2. Հնամենի, ուժեղ, չնաշխարհիկ, մերձավոր, անզոր, սնամեջ, հեռավոր, լեցուն, նոր, թույլ, տգեղ, ուժեղ:
    3.Պղտոր, փութկոտ, առաքինի, իմաստուն, ծավալուն, համերաշխ, անամոթ, սեղմ, վճիտ, դանդաղկոտ, գժտված, իմաստակ:
    4.Հակիրճ, ձեռնտու, հմուտ, կարծր, հզոր, անտեղյակ, փուխր, ծավալուն, անուժ, անշահավետ, իրազեկ, անվարժ:

    Տրված բառերում ընդգծել վերջածանցները:
     Նախատինք, կեղծավոր, ձախորդ, նախօրե, կեղտոտ, հեղձուցիչ,  շարժասանդուղք, խեղդուկ, մաղթանք, դշխուհի (թագուհի), զմրուխտյա, բաղձալի, Ջավախք,  նողկալի, թխվածք, ելուստ,  ողբերգակ, դրախտային, սանդղահարթակ, գնացք, գանձանակ, այգեպան, իշխանավոր, թռչնակ, արծաթե, գիտուն, սովորական, շաբաթօրյակ, վախկոտ, լեզվանի: