Месяц: Декабрь 2020

86.Տրված արմատներով  բաղադրյալ (բարդ և ածանցավոր) բառեր կազմի՛ր` դրանք դնելով նոր բառերի սկզբում, մեջտեղում և վերջում: 

Ուղի ֊ ուղևոր, անուղևվոր, ծառուղի
ուղիղ ֊ ուղղահայաց, անուղղելի, անուղիղ
աղտ ֊ աղտոտել, հակաաղտաբանական,
ախտ ֊ ախտաբան, թոքախտ, 
ուղտ ֊ ուղտաբեր,
ուխտ ֊ ուխտագնաց 
թիռ ֊ թռրիչք, հրթիռային, ինքնաթիռ
թրջ(ել) ֊ թրջոց, : 

87.Կետերը փոխարինի՛ր փակագծում տրված բաղադրիչներից կազմված համապատասխան բաղադրյալ բառերով: 

Մեր …. (հանուր, պետ, ություն) …. (թռչուն, աշխարհ)…(տար, տեսակ, ություն) պայմանավորված է նրանով, որ այստեղ գալիս են  (Իրան, ական),… (մեջ, երկիր, ական) ծովի և …. (կովկաս, յան)…. թռչուններ: Դրանցից … (համ, ընդ, հանուր)… (ճանաչ, ում) ունեն մարդու… (հարևան, ություն) ապրողները և նրանք, որոնց … (կենս, կերպ) առնչվում է մարդու (տուն, տես, ական) գործունեության հետ: 

Մեր հանրապետության թռչնաշխարհի տարատեսականությունը պայմանավորված է նրանով, որ այստեղ գալիս են Իրանական ,միջերկրական ծովի և կովկասյան թռչուններ: Դրանցից համընդհանուր ճանաչում ունեն մարդու հարևանյությամբ ապրողները և նրանք, որոնց կենսակերպը առնչվում է մարդու տնտեսական գործունեության հետ: 

88.Կետերըփոխարինի՛ր փակագծումտրված բաղադրիչներիցկազմված համապատասխանբաղադրյալ բառերով: 

Հողի … (ինքն, մաքուր, ել) … (հատուկ, ություն) ունի: Դա չի նշանակում, թե կարելի է նրան… (չափ, անց) շատ… (ծանր, բեռն, ել) (օրգան, ական) և (ան, օրգան, ական)… (թափ, ոն),… (բնակ, վայր) հավաքված (կենցաղ, ային) աղբով, որովհետև հոդի … (հնար, ավոր, ություն)… (նույն, պես)… (ան, սահման) չեն: Իսկ … (թափ, ոն)… (աղտ, ոտ, (վ)ած) հողը սպառնում է…. (հիվանդ, ություն) առաջացման պատճառ դառնալ: 

… (գետ, տեխնիկա, ական)… (առաջ, ընթաց) հետ մարդիկ պիտի մտածեն արտաքին (մեջ, վայր) … (պահ, պան, ություն) … (արդյուն, ք) ունեցող միջոցներ ստեղծելու մասին: 

Հողը իքնամաքրելու հատկություն ունի: Դա չի նշանակում, թե կարելի է նրան չափազանց շատ ծանրաբեռնել օրգանական և անօրգանական թափոն բնակավայրի հավաքված կենցաղային աղբով, որովհետև հոդի հնարավորություն նույնպես անսահման չեն: Իսկ թափոնի աղտոտված հողը սպառնում է հիվադությունների առաջացման պատճառ դառնալ: 

Գետտեխնիկայի առաջանթացի հետ մարդիկ պիտի մտածեն արտաքին միջավայրի պահպանության արդյունք ունեցող միջոցներ ստեղծելու մասին: 

89.Բառակապակցությունների իմաստներնարտահայտի՛ր բարդբառերով: 

Երկինքը քերելու չափ բարձր-երկնաքեր, բարի մտքով-բարեմիտ, վատ համբավ ունեցող-վատահամբավ, հեշտությամբ թեքվող-դյուրաթեք, խաժ աչքեր ունեցող-խաժակն, կյանքը սիրող-կենսասեր, հանրության կողմից ճանաչված-հանրաճանաչ, կյանքով ուրախացող-կենսուրախ: 

90.Բառակապակցությունների իմաստներնարտահայտի՛ր բաղադրյալ բառերով: 

Մանր նկարներ անող-մանրանկարիչ, թռչուններ բուծելու տեղ-թռչնաբուծարան, գյուղի տնտեսությանը հատուկ-գյուղատնտեսական, միտք հղանալը-մտահաղացում, արդյունք ունեցող-արդյունավետ, աշխատանքը սիրելը-աշխատասիրություն, հավասար  կշիռ  ունենալը-հավասարակշռություն, բառերի մասին գիտություն-բառագիտություն: 

91.Ընղգծված բառակապակցությունների իմաստներնարտահայտի՛ր մեկականբառերով: 

Մեր ժամանակի ամենակարևոր խնդիրներից մեկն այն  է, որ երկրագնդի վրա զգալիորեն պակասել է մաքուր ջրի քանակը` նրա պաշարների անխնաբար օգտագործման և ջրաբարների ու ստորգետնյա ջրերի անընդհատ աղտով լցվելու հետևանքով:
Միաժամանակ ջրի անլուծելի խնդիր է առաջանում այն պատճառով, որ փոխվում Է ջրի մեջ հանքային աղերի և միկրոտարերի պարունակությունը: Սրտանոթայի համակարգը հիվանդանում առանց ջրում լուծված անհրաժեշտ աղերի: Ջրի փոփոխությունը բացասաբար է անդրադառնում նաև երկրի բուսաշխարհի ու կենդանիների վրա: 

92.Ընդգծվածբառակապակցությունների իմաստներնարտահայտի՛ր մեկականբառերով: 

Փոքրասիական Եփեսոս քաղաքում հարյուր քսան տարի շարունակ մի տաճար էին կառուցում` բուսականության և պտղաբերության աստվածուհի Արտեմիսի տաճարը: Լիդիական Կրեսոս թագավորը Արտեմիսի տաճարին սյուներ է նվիրաբերել: Աստվածների պատկերներով մարդու հասակ ունեցող բարձրաքանդակները զարդարում էին սյուները: Կրեսոսը Եփեսոսյան Արտեմիսին մի ուրիշ բարձրաժերք ունեցող նվեր էլ էր ընծաել` կովերի` ոսկեծուլ դրոշմապատկերներ:
Երբ աշխարհի յոթ հրաշալիքներից մեկը համարվող այդ տաճարի շինարարությունն վերջացավ, գարմանք ու հիացմունք առաջացրեց բոլոր նրանց մեջ, ում վիճակվեց տեսնել մարմարակերտ, նրբագեղ շինությունը: Մ. թ. ա. 356 թ. Եփեսոսի բնակիչ ոմն Հերոստրատոս, ցանկանալով իր անունն անմահացնել, կրակի մատնեց նշանավոր սրբավայրը: Նրա հանցագործությունը բոլորին զայրացրեց: Փոքրասիական բոլոր պետությունները միասին որոշեցին մոռանալ Հերոստրատի անունը: Պատմագրողները  նույնիսկ տաճարի հրդեհի մասին գրելիս իրավունք չունեին հրդեհողի անունը նշելու: Բայց հին աշխարհի որոշ հեղինակներ, այնուամենայնիվ, պահեցին ոճրագործի անունը: 

30 октября-4 декабря

1. Посмотрите видеоролик и обсудите.

• Ответьте на вопросы
• Из чего и как получают шоколад?
• Какой бывает шоколад?
• Польза и вред шоколада.

2. Прочитайте текст

Ацтекская легенда о Кецалькоатле и шоколаде

Очень давно в прекрасном саду, окутанном временем, жили боги, а его хранителями были первые мужчина и женщина, существовавшие в полной гармонии со всеми стихиями. Но однажды люди задумались о высшем знании и придумали хитрый план, как украсть силу богов. Об этом узнал шпион, который рассказал все богам, и те решили изгнать молодую пару из сада.

Но бог Кецалькоатль посчитал, что люди были наказаны слишком сурово и украл из сада куст какао. Он посадил его на земле и попросил людей ухаживать за ним, питая его водой, а свою мать – богиню цветов и женской красоты Шочикецаль – даровать дереву прекрасные цветы.

Но когда боги узнали о краже, то сильно рассердились и изгнали Кецалькоатля на землю, затаив желание отомстить. Изгнанник стал жить среди людей, во всем им помогая. За это люди восславили бога и возвели ему храм.

Но час расплаты приближался, у завистливых богов уже созрел план мести. Они выбрали давнего врага Кецалькоатля – Тескатлипока. Злой бог только с третьей попытки сумел осуществить задуманное. Он решил опорочить своего противника в глазах людей. Кецалькоатль, который находился во дворце, был очень опечален, опасаясь за свой народ из-за мести богов. Тескатлипок, представ в образе купца, пришел к доброму богу и спросил его о причинах печали. Когда Кецалькоатль все рассказал, лже купец предложил ему выпить «напиток счастья», который развеет печаль и принесет всем радость.

Ничего не подозревающий Кецалькоатль выпил напиток, который оказался алкогольным соком Пульке. Опьянев, он стал танцевать и прыгать. Увидев такое поведение своего бога, люди растерялись.

Проснувшись утром, Кецалькоатль понял, что это и была месть богов. Опозоренный, он покинул свой народ. Уходя, Кецалькоатль заметил, что кусты какао превратились в листья агавы, из которых и был изготовлен опьянивший его напиток.

Кецалькоатль ушел за моря, где высадил оставшиеся семена шоколадного дерева, которые стали его последним подарком для народа Мексики.

3. Приготовьте что-либо из шоколада, запишите видео.

4. Допишите окончания (множественное число):

Книги, энциклопедии и словари  в библиотек — Книги, энциклопедии и словари в библиотеках;
дети и родители в парк….., сад….., на улиц…… и площад….. — дети и родители в парках, садах, на улицах и площадях;
зимние вещи в шкаф……. — зимние вещи в шкафах;
новые слова в словар……. — новые слова в словарях;
информация в энциклопеди…… — информация в энциклопедиях;
городской транспорт в город…. — городской транспорт в городах;
иностранные туристы в гостиниц……., музе…., театр….- иностранные туристы в гостиницах, музеях, театрах;
реклама в журнал…., газета….., на сайт….. и на страниц…..- реклама в журналах, газетах, на сайтах и на страницах;
Писатель пишет о люд…. — писатель пишет о людях;
мама думает о дет…..- мама думает о детях;
книга о стран…., традиц……, народ……- книга о странах, традициях, народов;
бизнесмен говорит о деньг…….., партнёр……, банк……, компани……- бизмесмен говорит о деньгах, партнёрах, банках, компаниях;
математик думает о цифр….., числ….., компьютер….— математик думает о цифрах, числах, компьютерах;
музыкант думает о концерт….., симфони…., оркестр….- музыкант думает о концертах, симфониях, оркестрах;
профессор думает о студент….., лекци……, задани….., экзамен…..- профессор думает о студентах, лекциях, заданиях, экзаменах;
архитектор читает о здани……., дом….., мост….- архитектор читает о зданиях, домах, мостах;
Жить в город…., деревн….., гор……., гостиниц….., квартир……, здан…..- Жить в городах, деревнях, горах, гостиницах, квартирах, зданиях;
Ездить на трамва……, маршрутк…., автобус……., поезд……, троллейбус……, машин….., лошад….., велосипед….., на собак….., на олен…., на такси……, на метро……- Ездить на трамваях, маршрутках, автобусах, поездах, троллейбусах, машинах, лошадях, велосипедах, на собаках, на оленях, на такси, на метро;
Кататься на слон….., верблюд……., страус……- Кататься на слонах, верблюдах, страусах;
Есть в ресторан….., в кафе….- Есть в ресторанах, в кафе;
Играть во двор……, в парк….., в сад….- Играть во дворах, в парках, в садах;
отвечать на экзамен…..- отвечать на экзаменях;
смотреть в театр…. , музе……- смотреть в театрах, музеях;  
учить на урок….., на лекци….. — учить на уроках, на лекциях;

5. В конце предложений поставьте пропущенные знаки препинания.
Я думал о той молодой женщине с родинкой на щеке, про которую говорил мне доктор. Зачем она здесь? И она ли? И почему я думаю, что это она? И почему я даже так в этом уверен? Мало ли женщин с родинками на щеках?!
Я хотел дать себе полное право не щадить его, если бы судьба меня
миловала. Кто не заключал условий со своей совестью?
Не спи, не спи, художник, не предавайся сну! Ты – вечности заложник у времени в плену! Не спи, не спи, работай, не прерывай труда, не
спи, борись с дремотой, как лётчик, как звезда!

6.На месте пропусков (_) поставьте соответствующий завер шающий знак препинания. Объясните свой выбор.

Ночь светла. Луна подымалась над островом во всём великолепии. Тишина. Листья деревьев не шелестят! Тонет в золоте день. Помнишь эту дивную ночь? День весенний, пленительный день!
Как роскошно струилась река. Как легко трепетали листья. Как блаженно неслись облака. Разве можно забыть такое? Кто не любовался великолепием ночного моря? Кто не мечтал пройтись по лунной
дорожке? Памяти павших будьте достойны! Что может быть милей
бесценного родного края? Мою любовь, широкую, как море, вместить
не могут жизни берега!

7. Закончите предложения.
Я знаю, кто это сделал
Я знаю, как можно готовить
Я знаю, что делает она, по восскрисениям
Я знаю, что мы учемся в школе
Я думаю, что надо уже повзрослеть
Я понимаю, что надо делать уроки
Я вижу, что она болеет
Я рад, что есть телефон
Хорошо, что всё хорошо кончается
Плохо, что не всё хорошо кончается
Жаль, что я не могу спать

Բառաշարքում ընդգծել —ուկ վերջածանցունեցող բառերը:

Արդուկ, օձաձուկ, շուտասելուկ, ավելուկ, թզուկ, հայդուկ, սնդուկ, մածուկ, խղճուկ, արջամուկ, հեղուկ, թևանցուկ, շնաձուկ, պոչուկ, կաուչուկ, մժղուկ, շիկամուկ, դիպուկ, ջերմուկ, խենթուկ, քաշքշուկ:

Բառաշարքում ընդգծել —ոց վերջածանցունեցող բառերը:

Փողոց, սփռոց, դմբդմբոց, զնգոց, կրակոց, լիտրանոց, ծածկոց, դեղնաբոց, հյուրանոց, թրջոց, ջնջոց, արտառոց, միջոց, մթերանոց, ծովածոց, արգելոց, սղոց, ծերանոց:

Բառաշարքում ընդգծել–ոտ վերջածանցունեցող բառերը:

Ժանգոտ, ծխախոտ, եռանդոտ, կարճաոտ, կորիզոտ, մշկահոտ, ստորոտ, նավթոտ, արոտ, կրքոտ, առավոտ, աղմկոտ, բամբասկոտ, յուղոտ, սրտամոտ, թախծոտ, հիվանդոտ, ձյունոտ:

Բառաշարքում ընդգծել—որդ վերջածանցունեցող բառերը:

Ժառանգորդ, ավելորդ, երիզորդ, հաճախորդ, խորդուբորդ, յոթերորդ, դահուկորդ, գնորդ, ակորդ, անձրևորդ, առաջնորդ, միջնորդ, ռեկորդ, պակասորդ, որսորդ, գարնանահորդ, վարորդ, երրորդ:

Բառաշարքում ընդգծել —ակ վերջածանցնունեցող բառերը:

Բանակ, սահնակ, դռնակ, բամբակ, պահակ, ամբարտակ, գնդակ, զսպանակ, կատակ, կայծակ, վրիպակ, մանկասայլակ, մշակ, սոխակ, ելակ, վահանակ:

Բառակապակցությունների իմաստն արտահայտել մեկ բառով:
Գիտական ենթադրություն — վարկած
փայտագործ վարպետ — ատաղձագործ
գինի մատուցող — մատրվակ
արջի բույն — որջ
գլխի մազերը թափված — ճաղատ
լուսնի մանգաղ — մաղիկ
ծառաբնի խոռոչ — բուն
մետաղե պաշտպանիչ գլխարկ — սաղավարտ
գազանի բերան — երախ
հայրենիքից արտաքսված — վտարանդի
վատ լուր հաղորդող — գուժկամ
տաք, այրող քամի — խորշակ
քաղաքամերձ բնակավայր — քաղաքաբնակ
ոչ դեմ և ոչ կողմ —

Բառակապակցությունն անվանել մեկ բառով:
Յոթ գլխով — յոթգլխանի
ստրուկի մտքով — ստրկամիտք
լի և առատ — լիառատ
կյանքի հյութ — կենսահյութ
ցավից լլկված —
մոլոր մտքով — մտամոլոր
սուր ընթացող — սուրընթաց
խելքը կորցրած — խելագար
նոր հայտնված — նորահայտ
մենակ ապրող —
խիստ բարքով — խստաբարք
երկար ապրող — երկարակյանք
նոր եկած — նորեկ
աչքին հաճելի —

Տրված բարդ բառերի առաջին բաղադրիչները փոխելով՝ ստանալ նոր բառեր:
Բարձրագագաթ — լեռնագագաթ
քաղցրաձայն — բարձրաձայն
վսեմաշուք — վեհաշուք
տիրակալ —
վճռաբեկ — ահաբեկ
սառնաղբյուր —
վարկանիշ — հոմանիշ
դալկադեմ —
ցատկահարթակ — երգահարթակ
հոռետես — կարճատես