Рубрика: Հայոց Լեզու 9

1․ Արտագրե՛լ՝ ըստ անհրաժեշտության լրացնելով բաց թողած տառերը (նաև կրկնակ)։
 ա) Վիշապագորգը հայկական գորգ է, որի շեղացանց հորինվածքում բուսական ու կենդանական զարդանախշերի տարբեր զուգորդումներում կարևորված է վիշապի վերացարկված, ոճավորված կերպարը։ Վիշապագորգի դաշտում երկայնակի կենտրոնական առանցքով դասավորված են բազմազան հորինվածքներով վարդյակներ։ Վիշապները տեղադրված են այդ առանցքին զուգահեռ երկու շարքում, յուրաքանչյուրում՝ երկուսից չորս հատ։ Նրանց մոտ պատկերված են կենաց ծառեր։ Վիշապագորգին բնորոշ են մեծ չափերը, երիզող մեկ զարդագոտին, տիրապետող չորս գույները՝ կարմիր, կապույտ, շականակագույն, փղոսկրագույն։ 

 բ) Վիշապագորգի հիմնագույնը գերազանցապես վառ կարմիրն է՝ ստացված որդան կարմրից, որի արտադրության հիմնական վայրը եղել է Արարատյան դաշտը։ Վիշապագորգերը համարվում են ոչ միայն հայկական, այլև ողջ գորգագործության ամենահին խումբը։ Քսաներորդ դարի սկզբին վիշապագորգը առաջին անգամ ուսումնասիրել են անվանի արևելագետ արվեստաբաններ Ֆ. Մարտինը, Ֆ. Սարրեն և այլք, որոնք առանձնացրել են արևելյալ գորգերի այդ խումբը և հայկական արվեստի մյուս բնագավառների հետ ունեցած ընդհանրությունների հիման վրա բնորոշել դրանց անվանումն ու հայ մշակույթին պատկանելը։   

գ) Դարբնությունը հնագույն ժամանակներից հայտնի է եղել աշխարհի գրեթե բոլոր ժողովուրդներին։ Հին հույները նույնիսկ ունեցել են դարբնության աստված՝ Հեփեստոսը։ Դարբինները, ավելի վաղ շրջանում պղինձը, ապա երկաթը կրակի վրա շիկացնելով և կռելով, պատրաստում էին երկրագործական և արհեստագործական գործիքներ, տնտեսական ու կենցաղային իրեր։ Երբ արհեստների զարգացմամբ ու տարաբաժանմամբ պղնձագործությունն անջատվեց մետաղագործության մայր արհեստից, դարբնություն համարվեց միայն երկաթի մշակման արհեստը։ Դարբիններն են առաջին անգամ ձուլել պողպատը, հայտնագործել պղնձի օգնությամբ պողպատը երկաթին զոդելու եղանակը։

 դ) Դարբնությունը հարգված արհեստ է եղել Հին Հայաստանում։ Դարբնությունը համարվում էր կորովի մարդկանց արհեստ։ Հայերի համար դարբնությունը ուժի, զորության խորհրդանիշ էր։ Ըստ առասպելի՝ Արտաշես արքայի որդի Արտավազդը, որը շղթայված էր Մասիսի վիհում, չար հոգի էր, որը կարող էր դուրս գալ ու կործանել աշխարարհը: Դրա համար դարբինները խփում էին սալին և ամրացնում Արտավազդի շղթաները։ Ընդհուպ մինչև տասնիներորդ դարի վերջերը ժողովրդական հավատալիքը դարբնին վերագրում էր գերբնական զորություն, որն առնչվում է վաղնջական ժամանակներից եկող մետաղի պաշտամունքին։

2․ Նախադասությունը ենթարկիր ձևաբանական վերլուծության.
Օհանը Զանու հայրն է եղել, անհանգիստ, ինքն իր ասածի և հակառակ մարդ: Եզան նման աշխատել գիտեր, նրա շալակը ոչ ոք չէր կարող տեղից շարժել: Ձեռքը եթե ձիու մեջքին էր դնում, ուժով ձին էլ կռանում էր, փորը գետնով տալիս: Երբեմն անհայտանում էր, մի քանի օրից հետո նորից երևում:

Կան բառեր, որոնք արտահայտում են առարկայի հատկանիշ, օրինակ՝ մեծ, փոքր, լավ, գեղեցիկ, լուսավոր, լեռնային, փայտե, մետաղական, տնտեսական և
այլն։ Առարկայի այդպիսի հատկանիշ ցույց տվող բառերը միավորվում են մեկ
խոսքի մասի մեջ, որը կոչվում է ածական անուն կամ ածական։ Ածականները
հատկանիշները կարող են ցույց տալ երկու ձևով՝ ուղղակի և միջնորդված։
Օրինակ՝ մեծ, փոքր, լավ, վատ, կանաչ ածականները ուղղակիորեն անվանում,
ցույց են տալիս հատկանիշներ։ Իսկ քարե, քաղաքային, երկաթյա ածականները
հատկանիշն արտահայտում են միջնորդված, այսինքն՝ քար-ի, քաղաք-ի, երկաթ-ի միջոցով միջնորդված վերագրումով։ Ըստ դրա՝ ածականները բաժանվում են
երկու տեսակի՝ որակական և հարաբերական։ Որակական ածականները հատկանիշն ուղղակիորեն են արտահայտում, իսկ հարաբերականները՝ միջնորդված։ Որակական և հարաբերական ածականները իրարից տարբերվում են նաև քերականական հատկանիշով. որակական ածականները հիմնականում ունեն համեմատության աստիճաններ, իսկ հարաբերակաները՝ ոչ։ Որակական ածականների համեմատության աստիճանները երեքն են՝ դրական, բաղդատական, գերադրական։ Դրական աստիճանը ցույց է տալիս առարկայի հատկանիշը առանց համեմատության, օրինակ՝ մեծ, լավ, կարճ և այլն։ Արտահայտվում է ածականի անփոփոխ ձևով։

1․Յուրաքանչուր եռյակից կազմի՛ր երեքական բարդ բառ: 

Սենյակ, հյուր, խաղ- հյուրասենյակ, խաղասենյակ, հյուրախաղ

Ձյուն, ծաղիկ, շատ – ձնծաղիկ, ծաղկաշատ, ձնաշատ

Սեր, ընկեր, զրույց – ընկերասեր, զրուցասեր, զրուցընկեր

Գիծ, ուղիղ, անկյուն – անկյունագիծ, ուղղանկյուն, ուղղագիծ

Երգ, պար, խումբ – երգչախումբ, պարախումբ, պարերգ

Քաղաք, պետ, գյուղ – քաղաքապետ, գյուղապետ, քաղաքագյուղ

2․Բառաշարքում ընդգծել —ուկ վերջածանց ունեցող բառերը:

Արդուկ, օձաձուկ, շուտասելուկ, ավելուկ, թզուկ, հայդուկ, սնդուկ, մածուկ, խղճուկ, արջամուկ, հեղուկ, թևանցուկ, շնաձուկ, պոչուկ, կաուչուկ, շիկամուկ, մժղուկ, դիպուկ, ջերմուկ, խենթուկ:

3․Բառաշարքում ընդգծել —ոց վերջածանց ունեցող բառերը:

Փողոց, սփռոց, դմբդմբոց, զնգոց, կրակոց, լիտրանոց, ծածկոց, դեղնաբոց, հյուրանոց, թրջոց, ջնջոց, արտառոց, դեղնաբոց, միջոց, մթերանոց, ծովածոց, արգելոց, հյուրանոց, սղոց, ծերանոց:
4․Բառաշարքում ընդգծել –ոտ վերջածանց ունեցող բառերը:

Ժանգոտ, ծխախոտ, եռանդոտ, կարճաոտ, կորիզոտ, ստորոտ, նավթոտ, արոտ, կրքոտ, առավոտ, աղմկոտ, բամբասկոտ, յուղոտ, սրտամոտ, թախծոտ, հիվանդոտ, ձյունոտ:

5․Բառաշարքում ընդգծել —որդ վերջածանց ունեցող բառերը:

Ժառանգորդ, ավելորդ, երիզորդ, հաճախորդ, խորդուբորդ, յոթերորդ, դահուկորդ, գնորդ, ակորդ, անձրևորդ, առաջնորդ, միջնորդ, ռեկորդ, պակասորդ, որսորդ, գարնանահորդ, վարորդ, երրորդ:

6․Բառաշարքում ընդգծել —ակ վերջածանցն ունեցող բառերը:

Բանակ, սահնակ, դռնակ, բամբակ, պահակ, ամբարտակ, գնդակ, զսպանակ, կատակ, կայծակ, վրիպակ, մանկասայլակ, մշակ, սոխակ, ելակ, վահանակ, բռնակ, բարակ:

7․Գրել  —գույն բաղադրիչով երեքական գունանուն`  
բույսերի անուններից – նարնջագույն, վարդագույն, մանուշակագույն
տարբեր առարկաների անուններից – փայտագույն, մարմնագույն, հողագույն։
մետաղների անուններից – Ոսկեգույն, արծաթագույն, պղնձագույն։

8․Տրված բայերից ածանցավոր գոյականներ կազմի՛ր և ածանցներն ընդգծի՛ր:

Նկարել — նկարիչ, գրել – գրիչ, զարթնել — զարթուցիչ, թափել — թափոն, ուսուցանել — ուսուցիչ, քերել — քերիչ, վարել — վարորդ, հաճախել — հաճախորդ, բախել — բախոց, հնչել — հնչյուն, վազել — վազորդ, հանել — հանածո, շարժել – շարիչ, մոտենալ — մոտեցում, կոշտանալ — կոշտություն:

9․Տրված գոյականակերտ ածանցներից յուրաքանչյուրով երկու գոյական կազմի՛ր և   գրի՛ր, թե ո՛ր բառերից կազմեցիր:

դնել (դիր) — դրածո, պարսավել — պարսավանք:

Անք – հանցանք, երկմտանք
ցի – դրացի, հայաստանցի
ածո – հանածո, դրածո
ք,
ուկ – տաքուկ, պոչուկ
իք,
իչ – գրիչ, նկարիչ
ուտ – թփուտ, անտառուտ
ան – անտուն, անբան
իկ – մկնիկ, ձկնիկ
պան —
ստան – բուրաստան, հայաստան
 ուհի – տանտիրուհի, գեղեցկուհի

10․ Տրված բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր մեկ բառով: Ո՞ր հոլովներով են դրվում այդ բառերը:

Կիրճի մեջ – կիրճում
հանրապետության մեջ – հանրապետությունում
ամպերի մեջ – ամպերում
գոմի մեջ – գոմում
օվկիանոսի մեջ — օվկիանոսում
Գագաթի վրա – գագաթին
հողի վրա – հողին
այգիների վրա —
սեղանի վրա – սեղանին
աստիճանների վրա — աստիճաններին
Կազմվում են ներգոյական հոլովով։

11․ Տրված բառերը հոլովիր․ գրիր՝ որ հոլովման են պատկանում։

Ուղղական — տուն, վարդ, հայր, քույր, աշուն, շուն, օր, մայր
սեռական – տան, վարդի, հոր, քրոջ, աշնան, շան, օրվա, մոր
տրական – տանը, վարդին, հորը, քրոջը, աշնանը, շանը, օրվան, մորը
Հայցական – տունը, վարդը, հորը, քրոջը, աշունը, շունը, օրը, մորը
բացառական – տնից, վարդից, հորից, քրոջից, աշնանից, շնից, օրվանից, մորից
գործիական – տնով, վարդով, հորով, քրոջով, աշունով, շնով, օրով, մորով
ներգոյական – տնում, վարդում, հոր մեջ, քրոջ մեջ, աշնանում, շնում, օրում, մոր մեջ

12․Տրված բայերից ածականներ կազմի՛ր և ընդգծի՛ր ածականակերտ ածանցները:

Վստահել – վստահ
համակրել – համակրող
բացատրել – բացատրող
դյութել – դյութիչ
գրավել – գրավիչ
հուզել – հուզիչ
բարկանալ – բարկացած
վախենալ – վախկոտ
ամաչել – ամաչկոտ
պարծենալ — պարծենկոտ

13․Տրված բառակապակցությունների իմաստներն արտահայտի՛ր ածականներով  և ընդգծի՛ր ածականակերտ ածանցները:

Յոթ գյուխ ունեցոդ – յոթագլուխ
երկու երես ունեցող – երկերեսանի
երկու փող ունեցող —
եռանդով օժտված – եռանդուն
շատ բուրդ ունեցոդ – բրդաշատ
գույն ունեցող – գունավոր
թևեր ունեցող – թևավոր
մեծ ուժ ունեցող – ուժեղ
երեք տարի (ամ) տևող – երեքամյա
տասը տարեկան — տասամյա

Խոսքի մասեր
Երբ ուսումնասիրում ենք բառերը, պարզ է դառնում, որ դրանց մի մասն
արտահայտում է անձ, առարկա, հասկացություն (օր.՝ մարդ, աշակերտ, սեղան,
ծառ, քար, հարգանք, ուրախություն), մեկ այլ մասը՝ առարկայի հատկանիշ (օր.՝
գեղեցիկ, շատ, փոքր), մյուսները՝ գործողություն (օր.՝ կառուցել, նկարել,
փորագրել), քանակ (օր.՝ մեկ, երկու, մեկ երրորդ) և այլն։ Բացի այդ՝ բառերի մի
մասը քերականորեն կարող է փոփոխվել՝ հոլովվել, մյուս մասը՝ խոնարհվել, մեկ
այլ մասը չի փոփոխվում և այլն։ Այս ամենի հետևանքով ամեն մի բառ նախադասության կազմում կատարում է շարահյուսական տարբեր գործառույթներ՝
ենթակայի, ստորոգյալի, տարբեր լրացումների, կապակցական և այլն։ Ահա այս
երեք հանգամանքի՝ կոնկրետ իմաստների, քերականական հատկանիշների, շարահյուսական կիրառությունների հիման վրա էլ լեզվում եղած բառերը բաժանում ենք խմբերի, որոնք կոչվում են խոսքի մասեր։ Ժամանակակից հայերենում կա տասը խոսքի մաս՝ գոյական անուն, ածական անուն, թվական անուն, դերանուն, բայ, մակբայ, կապ, շաղկապ, վերաբերական (եղանակավորող
բառեր), ձայնարկություն։Այս խոսքի մասերից յուրաքանչյուրն ունի իրեն բնորոշ
քերականական հատկանիշներ, որոնք ուսումնասիրվում են ձևաբանության մեջ։

1. Լեզվում կան բառեր, որոնք իրար մոտ, երբեմն էլ նույն իմաստն են արտահայտում։
Օրինակ՝ մեծ-խոշոր-վիթխարի-հսկայական-ահագին-լայնատարած բառերն
արտահայտում են հարաբերակից իմաստներ, որոնք, սակայն, նույնը չեն։
Իսկ լուսամուտ-պատուհան, սպիտակ-ճերմակ, վախ-ահ, մայրաքաղաք-քաղաքամայր
բառազույգերից յուրաքանչյուրի անդամները նույն իրողությունն են անվանում
և իրարից տարբերվում են միայն կիրառական-ոճական նրբիմաստներով։ Հնչյունական կազմով տարբեր, բայց իմաստով իրար մոտ բառերը կոչվում են հոմանիշ։ Հոմանիշների մեջ առանձնացվում են համանիշներ և նույնանիշներ։ Համանիշ են իմաստով մոտ
հոմանիշները (օրինակ՝ մաքուր-վճիտ-հստակ)։ Նույնանիշ են նույն իրողությունն
արտահայտող հոմանիշները (օրինակ՝ աքլոր-աքաղաղ, լուսամուտ-պատուհան)։
2. Կան բառեր, որոնք իրար հակառակ իմաստներ են արտահայտում, օրինակ՝
լավ-վատ, մեծ-փոքր, շուտ-ուշ, սկիզբ-վերջ և այլն։ Ինչպես տեսնում ենք, այս
բառերը տարբեր են իրարից նաև իրենց հնչյունական կազմերով։ Այս ամենի
հիման վրա էլ սահմանվում են հականիշները։ Հնչյունական կազմով տարբեր և
իմաստներով հակադիր բառերը կոչվում են հականիշներ։

Գործնական աշխատանք

1.Տրված բառերից առանձնացնե՛լ հոմանշային 10 զույգ։
Հսկայական, ողորկ, համեստ, վիթխարի, դժվար, հավաքել, դյութիչ, հուզիչ,
հմայիչ, ծավի, ստերջ, բիլ, դրվատել, դեղձան, գովել, դատարկել, սնապարծ,
անպտուղ, պարպել, խոնավ, ժողովել, տամուկ, խրթին, հարթ:

Հսկայական — վիթխարի
ողորկ — հարթ
դժվար — խրթին
հավաքեր — ժողովել
դյութիչ — հմայիչ
ծավի — բիլ
ստերջ — անպտուղ
դրվատել — գովել
դատարկել — պարպել
խոնավ — տամուկ

2.Յուրաքանչյուր տողում գտնե՛լ տրված բառի մեկ հոմանիշ։

ա) Լուռ
1. ակնդետ, անխոս, անթարթ
2. մշտապես, հանապազորդ, լռելյայն
3. անձայն, անքթիթ, անշեղ

բ) Գեղեցիկ
1. անբարետես, դեղձան, չքնաղ
2. գեղանի, կախարդական, լուսավոր
3. բյուրեղյա, չնաշխարհիկ, պատկերավոր

գ) Գովել
1. նախատել, բաղդատել, դրվատել
2. հարատևել, պարսավել, ներբողել
3. փառաբանել, ըմբոշխնել, կենսագործել

դ) Երեկո
1. արշալույս, վերջալույս, աստղալույս
2. տիվանդորր, արևամուտ, արեգնափայլ
3. ծեգ, իրիկնամուտ, ցայգ

ե) Ցանկալի
1. հանդուրժելի, զմայլելի, բաղձալի
2. տենչալի, պատկառելի, անհերքելի
3. նշմարելի, անդրդվելի, ըղձալի

3. Տրված բառերից առանձնացնե՛լ հականշային 10 զույգ։
Փութաջան, ամպոտ, դալար, ծույլ, ուսյալ, երկչոտ, հինավուրց, գագաթ,
օրինական, անջրդի, ապօրինի, ինքնահավան, նոսր, ողորկ, հեռավոր,
արատավոր, խորդուբորդ, ջրարբի, համարձակ, ջինջ, տգետ, հմուտ, ստորոտ,
թանձր, անբասիր:

Փութաջան — ծույլ
Ամպոտ — ջինջ
Ուսյալ — տգետ
Երկչոտ — համարձակ
Գագաթ — ստորոտ
Օրինական — ապօրինի
Անջրդի — ջրարբի
Ողորկ — խորդուբորդ
Նոսր — թանձր
Արատավոր — անբասիր

4. Յուրաքանչյուր շարքում գտնե՛լ հականշային տարարմատ
զույգը և յուրաքանչյուր բառով կազմե՛լ մեկական նախադասություն։
1. մոտ-հեռու, արագ-դանդաղ, տգետ-գիտուն
2. շոգ-ցուրտ, մարդկային-տմարդի, հին-նոր
3. սառը-տաք, երկար-կարճ, վախկոտ-անվախ
4. վճարովի-անվճար, վախկոտ-արի, մաքուր-կեղտոտ
5. ամառ-ձմեռ, մուտք-ելք, հաճելի-տհաճ
6. թեք-ուղիղ, հասուն-տհաս, կայուն-խախուտ

Առաջադրանք 1․ 

1.Սխալ կազմված բայաձևերը ճշտի՛ր:

Ինչ-որ մութ մարդկանց հետ էր կապվել:
Տղաները վիճում էին բակում, ու վեճը կատակի նման չէր: 
Դեռ շատ կտուժես՝ ինձ չլսելով:
Խոսքս քեզ չի վերաբերում: 

2. Փակագծերում տրված բայը պահանջված ձևով գրի՛ր:

Պարզվում է, որ մարդու առողջական վիճակը նախ և առաջ կախված(կախվել) է մարդկային հարաբերություններից: Նախանձը, օրինակ, ոչ միայն որդի նման կրծելով (կրծել) մարդու հոգին և տակնուվրա անում (տակնուվրա անել) էությունը, այլև առաջացնում է (առաջացնել) ստամոքսի խոց ու արյան ճնշման հիվանդություններ: Ահա թե ինչու են ասում. «Եթե չես ցանկանում (չցանկանալ) տառապել, մի՛ նախանձիր»:
 Զրպարտությունը, վիրավորանքը, շողոքորթությունը, անտաշ վերաբերմունքն ու հայհոյանքը նիկոտինի ու ալկոհոլի նման թունավորում են (թունավորել) նաև մարդու օրգանիզմը:
Երկրում առաջին ծխողները եգիպտական փարավոններն եղել (լինել): Մ.թ.ա. երկրորդ հազարամյակին վերաբերող մի թանգարանում հնագետները ծխելու հարմարանքներ են գտել (գտնել): Սենյակները ներկելիս պատուհաններն ու դռները փակ պիտի լինեն, որովհետև միջանցիկ քամին ու խոնավ օդը չեն թողնում, որ ներկը հավասարապես չորանա (չորանալ): 

3. Ավելորդ բառերը գտի՛ր և նախադասություններն ուղղի՛ր:

Հավանաբար հաջողությամբ կպսակվի նախարարի այս նոր ձեռնարկը: Սրա վրա կլինի հիմքը:
Մի լուրջ հակաճառություն ունեմ:
Դուք չափազանցնում եք վտանգը:
Խոսքը նրա մասին է:
Ի՞նչ է հարբուխը:
Ի՞նչ են մթնոլորտային ճակատները:
Հաճելի տեսք չունի:
Հեռախոսը շքեղություն չէ:
Դու անպայման մեծ հաջողության կհասնես:

4․ Լրացրեք բաց թողած տառերը և կետադրեք տեքստը.

1. Թանկագին գորգով պատված գահավորակի վրա որի երեք կողմերում դրված էին շքեղ կերպասներով պատված բար․եր նստած էր մի երիտասարդ: Արևն արդեն բարձրացել էր մի քանի ասպարեզ բայց նա ոչ լվացվել էր ոչ հագնվել: Փաթաթված էր ասր․ա մի վերարկուի մեջ իսկ գիսակները մեղմ ալիքներով սփռվել էին թիկունքի վրա և երբեմն ս․ողում էին նրա գունաթափ դեմքը: Նրա անհանգիստ մատները անդադար ոլորում էին կարմրագույն շրթունքի նորաբույս ընչա․քը: Սևորակ աչքերի մեջ նշմարվում էր մի անբացատրելի վրդովմունք: Քսանևհինգ տարեկան կլիներ: Սենյակը որտեղ նստած էր նա նրա ընդունարանն էր: Հատակը պատված էր բրդեղեն օթոցներով անկյուններում դրված էին տեգեր գեղարդներ աշտեներ բոլորը ոսկեհուռ դրվագներով ա․ուցված կապար․ լի նետերով տապարներ երկաթյա կոթով երկսայրի սրեր որոնց կոթերը զար․արված էին ականակու․ գոհարներով:

5. Բացատրե՛ք ասպարեզ բառի իմաստը: Նշե՛ք՝ ինչ ծագում ունի ասպ բառը: Նշված արմատով գրե՛ք երեք բառ և նշե՛ք իմաստները:

6. Գրեք  ասրյա, աշտե, կապարճ բառերի հոմանիշները:

Ասրյա – բրդյա
աշտե – նիզակ
կապարճ —  նետ աման

• Լրացրու բաց թողած տառերը և կետադրիր։

• Մեկնաբանիր կետադրությունդ։

• Որոշիր, թե բարձրաքանդակ, բանաստեղծական, մտնեի բառերը քանի բաց և քանի փակ վանկ ունեն։

Բար֊ձըրա֊քան֊դակ  3 փակ  1 բաց
Բա֊նա֊ստեղ֊ծա֊կան 2 փակ 3 բաց
Մը֊տնե֊ի 2փակ 1 բաց
• Որոշիր, թե երեք, արևոտ, ողորմելի, նստած բառերը քանի տառ և քանի հնչյուն ունեն։

Երեք ֊ 4 տառ, 5 հնչյուն
Արևոտ ֊ 5 տառ, 7 հնչյուն
Ողորմելի ֊ 8 տառ, 9 հնչյուն
Նստած ֊ 5 տառ, 6 հնչյուն
• Տեքստից գտիր մեկական ու, ի, ը ձայնավորների և յա երկհնչյունի հնչյունափոխությամբ բառ։
գարուն,

• Տեքստից գտիր անհարթ, խժռել, որմնասյուն, տաղանդ, մտածել բառերի հոմանիշները։

• Գտիր մեկական ա և ո ներքին հոլովումների ենթարկվող բառ։

• Տեքստից գտիր կապերը։

• Ի՞նչ խոսքի մաս են հանկարծ, արդեն, այլևս բառերը։ Նշիր նաև տեսակը։

• Դուրս գրիր բաղադրյալ ստորոգյալները։

Տեքստ

Երեք հարյուր հիսունվեց թվականին, գարնանային արևոտ մի օր, Եփեսոսի խորդուբորդ փողոցներում հանկարծ լսվեցին սրտապատառ բացականչություններ.
Օգնեցեք, ժողովուրդ Արտեմիսի տաճարն այրվում է։

Իրոք կրակն արդեն լափել էր բարձրաքանդակ մույթերը, ժանեկազարդ խոյակները, մարդկային քանքարի ստեղծած հրաշալիքը, փրկել այլևս անհնար էր։

Այդ ժամանակ Եփեսոսում ապրում էր անօրեն ու ողորմելի մի մարդուկ, Հերոստրատ անունով։ Սա ոչ մի լուրջ գործով չէր զբաղվում, վատնում էր հորից մնացած ունեցվածքը և ամբողջ օրը նստած անգործությունից հորանջում ու ձանձրանում էր։ Նա սակայն փառատենչ էր ու սնապարծ. Բնությունն ինձ չի շնորհել ոչ փիլիսոփայական խորաթափանցություն ոչ բանաստեղծական քանքար ոչ զորավարի ձիրք, որոնցով մտնեի պատմության մեջ։ Իսկ ես անմահություն եմ տենչում, ուզում եմ մնալ պատմության էջերում և սերունդների շուրթերին խորհում էր այդ սինլքորը։

Մույթ ֊ սյուն
Ձիրք ֊ Տաղանդ
Քանքար ֊ Տաղանդ
Սինլքոր ֊ Ստոր
Խոյակ ֊ Սյունագլուխ

2․ Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում է գրվում  ր.

1.ա-համա-հել, թ-թու-, փ-փու-, մա-մա-,
2.թ-թի-, գ-գի-, մ-մու-, բա-բա-ային,
3.ճմ-թել, վերադա-ձ, ե-բեք, վե-ջույթ
4.մ-թմ-թոց, կե-կե-ուն, դա-ձյալ, վա-ձ

3. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում է գրվում խ.

1.դժբա-տ, հա-ճապակյա, ապ-տել, ջա-ջա-ել
2.մ-կտալ, ա-բյուր, կ-տար, կմա-ք
3. վ-տալ, ճե-քել, խա-տել, թ-պամած
4.թ-սկան, բա-տակ, պանդ-տել, խե-դուկ

4. Ո՞ր շարքի բոլոր բառերում է գրվում ծ.

1. մա-ուցիկ, մտա-ածին, հալո-ք, դարձվա-ք
2.որ-կալ, մեղվաբույ-, հանկար-, նայվա-ք
3.կառամատույ-, գնա-ք, հանդիպակա-, փղ-կալ
4.կ-կվել, խ-կվել, ցն-ալ, ցն-ել

5. Կազմիր տրված գոյականների հոգնակին․

Մանկավարժ — մանկավարժներ
գործարք — գործարքներ
փոքրատառ — փոքրատառեր
գրագիր — գրագրեր
պահանջատեր — պահանջատերներ
աշխատատեր — աշխատատերներ
սարալանջ — սարալանջեր
ջրավազան — ջրավազաններ
արժեթուղթ — արժեթղթեր
նիզակակիր — նիզակակիրներ

6. Տրված բառերը տեղադրիր նախադասության մեջ՝ անհրաժեշտ փոփոխություններ անելով։ 

Շոգ կեսօրին գյուղում կանչուն է աքլորը. Կանչի հետ պառավ մի շինական հորանջում է տան գլխին, ձեռնափայտով ավազին ստվերներ գծում, ստվերների հետ փորփրում նրա անցածը։ (նա, ստվեր, կեսօր, գլուխ)

7․Գրիր մեկ բառով:
Ճահիճներով պատված — ճահճապատ
1. նոր տնկած — նորատունկ
2. մանրէներ ծնող — մանրէածին
2. նվեր տվող — նվիրատու
3. մորը սիրող — մայրասեր
3. նուրբ հնչող — նրբահունչ
4. մարդկանց ատող — մարդատյաց
4. շահույթ բերող — շահավետ
5. մաքուր գրած — մաքրագիր
5. շեկ վարսերով — շիկավարս
6. միայնակ կյանք վարող — մենակյաց 
6. շատ շնորհներ ունեցող — շատաշնորհ
7. մեգով պատված — մշուշապատ
7. ինչքից զուրկ — ընչազուրկ

8. Տեքստը մեկ նախադասությամբ փոխադրի´ր:

Սըր Ուոլթըր Ռլեյնը (անգլիացի պետական գործիչ և ծովագնաց) Ամերիկայից Անգլիա բերեց երկու բույս՝ կարտոֆիլն ու ծխախոտը: Հավանաբար, նա Անգլիայում առաջին ծխողն է եղել:
Մի երեկո, երբ աշխատասենյակում նստած իր ծխամորճն էր ծխում, հայտնվեց ծառան՝ մի նամակ ձեռքին: Վերջինս ծխող մարդ երբեք չէր տեսել և կարծեց, թե տերն այրվում է: Նա նամակը գցեց և ահաբեկված դուրս վազեց՝ գոռալով.
-Տերս այրվում է, տերս այրվում է, ծուխը դուրս է գալիս նրա քթից ու բերանից:
Հետո շտապ մի դույլ ջուր բերեց և տիրոջ վրա լցրեց: Վերջինս չհասցրեց անգամ բացատրել, թե  ի´նչ է իր ձեռքինը:

Սըր Ուոլթըր Ռլեյնը Ամերիկայից Անգլիա բերեց կարոտֆիլ ու ծխախոտ և դարձավ առաջին ծխողը անգլիայում, և երբ նա աշխատասենյակում ծխում էր իր ծառան մտածեց որ նա վառվում է և ջուր լցրեց իր տիրոջ վրա։